Free Buju, this time fi true

Flashback begin jaren negentig. Ik dertien, Buju Banton niet ouder dan achttien. Medium: een goedkope walkman met daarin de onvermijdelijke mixtape. Straffer nog: een kopie van de originele cassette, eigendom van een vriend. Ze klonken niet altijd even goed, de live opnames van Stone Love, Bass Odyssey en King Addies, om maar enkele van de toen vernieuwende sounds te noemen. Maar zo moet ik Buju wel voor het eerst gehoord hebben.

Om zelf mixtapes te kopen, laat staan vinyl, had ik geen geld. Als ik al had geweten waar ik die platen, de eerste 45's, maxi's en albums van Buju, toen moest gaan zoeken. Of van mijn andere mixtape-helden: Capleton, Bounty Killer, Beenie Man, Simpleton, Ninjaman, Supercat, Shabba Ranks…

Ze kwamen uit alle hoeken van de wereld, die mixtapes, boordevol exclusieve tracks, vaak aangevuld met hiphop remixen, sinds die dagen onafscheidelijk verbonden met dancehall. Slackness leverde toen nog behoorlijk wat controverse op, ook die van Buju, maar die jeugdzonden zijn hem door het grote publiek al lang vergeven. Zeker nadat hij zijn carrière midden jaren 90 een conscious dimensie gaf.

De supersterren van de dancehall zijn ook maar mensen van vlees en bloed, mensen die fouten maken, zoals wij allemaal. Buju werd gevormd door de omgeving waar hij opgroeide, met een reputatie van rude boy die vooral zijn street credibility moest behouden. Eens een rudebwoy, altijd een rudebwoy. Sommigen wanen zich zelfs onaantastbaar, boven de wet verheven. Buju koestert het conscious imago dat hem internationaal miljoenen fans heeft opgeleverd maar heeft zijn op jonge leeftijd verworven boefjesmentaliteit ook nooit verloochend. Buju Banton is in de eerste jaren van zijn carrière wel vaker in aanraking gekomen met het gerecht, alleen was dat toen nog geen groot nieuws. 

Superster

De straatlampen op de hoek van de straat in Kingston worden ingeruild voor de spotlights van de grootste concertzalen in Europa en de Verenigde Staten. Geen festivalaffiche is compleet zonder Buju als headliner. In Gambia wordt hij als een koning ontvangen. De spirituele weg die hij afgelegd heeft, draagt bij tot zijn wereldwijde populariteit. Ik herinner me een fabuleuze Bob Marley Memorial in Brussel waar Buju Banton op de affiche stond met Julian & Damian Marley. Hij is altijd een ijzersterke live performer geweest, met een eigen strakke band die de riddims op maat inkleurden.

Op plaat contrasteerde zijn ruwe stemgeluid perfect met de zoetgevooisde zanglijnen van Beres Hammond en Wayne Wonder, het liefhebbende engeltje op de ene schouder, het rudebwoy duiveltje op de andere. Sweet lovers rock meets hardcore lyrics & riddims. 

Maar wie in de schijnwerpers staat, is een gemakkelijk doelwit voor de handhavers van de wet. Toen Buju Banton in 2009 gearresteerd werd, en zeker toen bleek waarom (de verkoop van een paar kilogram cocaïne) toonden veel reggae- en dancehallliefhebbers zich ontgoocheld. Alsof de hogepriester niet praktiseerde wat hij preekte. Maar er waren ook een hoop fans die Buju onvoorwaardelijk trouw bleven.

Ook voor mij heeft het uitzonderlijke oeuvre van Buju niets aan geloofwaardigheid ingeboet, net zomin als de liefde die ik voor hem koester als persoon en artiest. Het enige wat je hem kunt verwijten is "running his mouth". Als hij niet zo'n grote mond zou hebben, zo'n "brag and boast attitude", was er nooit sprake geweest van een rechtszaak. Maar tegelijk is dat net typisch Buju: geen blad voor de mond, altijd uitgelaten en stoer doen.

Van de hoogste top naar de diepste vallei

Van de hoogste hill top belandde hij plots in de diepste valley. We moeten de feiten onder ogen zien: ook al was het hele boeltje opgezet spel, dan nog had Buju in dat gezelschap niks te zoeken. Maar ik heb het er moeilijk mee om te geloven dat een artiest van die allure zijn kostbare tijd zou verdoen met de handel in drugs. Buju Banton zou geprobeerd hebben om vijf kg cocaïne te kopen van een man die een undercoveragent bleek te zijn. Volgens zijn advocaat werd Buju in de val gelokt "door slechte mensen die probeerden om zijn vertrouwende en eerlijke natuur te misbruiken".

Buju verleende wel zijn hulp aan het onderzoek, na voorlegging van een omvangrijke bewijslast, in het bijzonder opnames van telefoongesprekken en videobeeld van de dag waarop de deal werd beklonken. In ruil daarvoor werd de klacht wegens wapenbezit geseponeerd. Zijn advocaat is altijd onschuldig blijven pleiten maar Buju Banton zelf heeft nooit publieke verklaringen afgelegd, wat ik als fan maar moeilijk kan begrijpen.

Mark Anthony 'Buju Banton' Myrie werd in juni 2011 veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf, waarvan hij er straks negen heeft uitgezeten. Enkele maanden later won hij de Grammy voor beste reggaealbum ('Rasta Got Soul'), een prijs die hij zelf niet in ontvangst kon nemen.

Er zijn mensen die Buju beschouwen als een hedendaagse martelaar, zoals Bob Marley dat was voor zijn generatie. Ze geloven heilig in een groot Babylonisch complot, met de FBI en de gay community als grote boosdoeners. Toegegeven: als fan stel ik me ook vragen bij de beelden waarin de artiest zelf de hoofdrol speelt, en die volgens mij bewust "gelekt" zijn om de artiest in een slecht daglicht te stellen. Hoorde dat materiaal, gemaakt door de FBI zelf, tot de bewijsstukken? En waarom dook die opname zoveel jaar na de feiten plots op? Het is alsof de Amerikaanse justitie nog eens flink wilde natrappen, terwijl Buju zijn straf toch voorbeeldig heeft uitgezeten. Alsof ze ons, naïevelingen, nog eens met de neus (!) op de feiten wilden drukken. Zie je wel dat hij met zijn vingers in de coke-pot heeft gezeten? Do the crime, pay the crime – fair enough. Waarom kunnen ze het daar niet bij houden?

Buju gaat voorlopig in elk geval niet toeren in de US, wel in Jamaica en Europa. Verwacht je voor deze Long Walk To Freedom tour maar aan astronomische ticketprijzen en uitverkochte concertzalen. Buju is nog steeds razend populair, en terecht als je het mij vraagt.

Hopelijk heeft hij wel geleerd om wat meer gereserveerd te zijn in het gezelschap van onbekenden, en op zijn hoede voor Babylonians allerhande. Ook het management van de artiest kan daarin een bepalende rol spelen, door hem af te schermen van bepaalde mensen en toestanden. Maar voor de rest heb ik er alle vertrouwen in dat Buju's muzikale talent niet gehypothekeerd is. Ouder en wijzer geworden zal de vrijheid hem des te zoeter smaken. Ik verwacht lyrics en muziek met dezelfde intensiteit en spiritualiteit als die van zijn klassieke platen: 'Till Shiloh', 'Inner Heights' en 'Rasta Got Soul'. Ik kijk ernaar uit om Buju Banton eindelijk weer in alle vrijheid te horen zingen, preken en brullen. En vooral om hem live te zien natuurlijk.

Als alles goed gaat, mag Mark Myrie de gevangenis op 8 december verlaten. En als alles nog beter gaat, zien we hem volgende zomer aan het werk op Reggae Geel.

P.S.: Op 15 november liet Buju Banton onderstaand bericht verspreiden via de sociale media. We weten intussen ook dat zijn label Gargamel Music een doorstart krijgt en dat er een nieuwe lijn merchandising op stapel staat.

"In light of the adversity I have encountered, I feel the need to stress that my only desire going forward is peace and love. I only want to be associated with my craft. Having survived, I want to share the good news and strength of my music. I just want to continue making music, which I've devoted my life to. I look forward to the opportunity to say a personal thanks to my fans and everyone who supported me."

Love, Buju Banton