U Roy & Big Youth worden waardig ouder in de VK

Ze zijn samen 138 jaar oud, deze pioniers van de reggae en de rap. U Roy vond het ritmische en melodieuze praten over een grotendeels instrumentale tune rond 1970 bijna eigenhandig uit. Grotendeels, omdat Hugh Beckford in zijn lyrics haast altijd voortborduurt op de teksten van het originele nummer. Zo is rap (in Jamaica toen toasting genoemd) ontstaan, als een commentaar op bestaande songs. In het begin waren dat nog onschuldige liefdesliedjes, en weefde U Roy rond het refrein een web van even brave rijmpjes en woordspelletjes. Maar toen met de dreadlocks en de chalice de rastalyriek zijn intrede maakte in de reggae, evolueerde ook U Roy mee.

In de jaren 70 profileerde hij zich muzikaal, tekstueel en vestimentair als volbloed rastaman, en dat is hij sindsdien ook gebleven, in woord en daad. Maar die unieke, commentariërende stijl heeft hij behouden. Ook op wat hij zelf zijn "nieuwe album" noemt, 'Prayin' Fi Di People' uit 2013, reageert hij op de teksten van de originals, en presenteert hij de combi's met Marcia Griffiths, Chezidek, Bitty McLean, Tarrus Riley en anderen zelfs als volwaardige duetten, iets wat hij vroeger zelden of nooit deed. Anders hadden we op die vroege platen ook de namen gezien van bijvoorbeeld Alton Ellis, The Paragons of The Gladiators. Op die "nieuwe" plaat staat ook een remake van 'Ebony Eyes' (original van The Stylistics, reggae version van Chosen Few) met de Jamaicaanse zangeres Winsome Benjamin. Zij was erbij in Brussel, in het koortje van twee. De stem van haar kompaan deed wat denken aan die van Horace Andy, met name in 'Money Money' uiteraard. Samen met de band onder leiding van ritmegitarist Winston 'Bopee' Bowen legden ze een smetteloos parcours af, voor het grootste deel klassieke roots- en Studio One riddims. Een blazerssectie was niet slecht geweest maar ook toetsenist Lloyd 'Obeah' Denton kweet zich uitstekend van zijn taak en sprong telkens gepast in de melodie.

U Roy was ziek, zei hij zelf, en hij zag er ook niet stralend uit. Hij deed me wat denken aan de leeuw uit de Wizard of Oz, met die zware, neergeslagen oogleden. Een paar dagen geleden zou hij onwel geworden zijn op het podium. "But the show must go on," voegde hij eraan toe: "Wake the town and tell the people!". Het was de opening van een zeer gevarieerde set, vroege reggae en rocksteady ('Smiling Face', 'Freedom Blues', 'Just Another Girl', 'True Believer In Love', 'Ok Fred'), afgewisseld met zware roots ('Same Song', 'Money Money'), uptempo rockers ('True Born African'), hier en daar gelardeerd met frisse en soms experimentele ('Prayin' Fi Di People') raggabeats. U Roy is 72 jaar maar levert nog altijd energieke, hartverwarmende shows af die geen moment vervelen. Zelfs niet als je hem al tien keer gezien hebt.

Big Youth is pas sinds enkele jaren een vaste waarde geworden in het live-circuit. Daarvoor hadden we hem, lang geleden, eens gezien op het Open Tropen-festival in Turnhout, en in Geel, maar hij kwam in die tijd maar sporadisch naar Europa. Nu hij ook in Jamaica een bescheiden comeback heeft gemaakt, al was het maar omdat hij in 'Who Knows', de video van Protoje & Chronixx, zit, hebben ook de organisatoren hem opnieuw ontdekt. Vorige zomer al op Sundance, nu zowaar in de VK. Geen verrassingen in de setlist, geen persoonlijke favorieten als 'Screaming Target,' 'S90 Skank', 'Marcus Garvey', 'Jah Golden Jubilee' of 'Chucky Me Lucky', maar toch weer voluit genoten van deze flamboyante rasta entertainer.

'Satta Massagana': altijd een mooie binnenkomer. 'All Nations Bow': de Stalag-riddim in volle glorie, met tekstuele en muzikale verwijzingen naar John Coltrane en zijn 'Love Supreme'. 'Dreadlocks Dread': een jazzy interpretatie in stem en dub. 'A Luta Continua': afrofunk Jamaican style. 'Hit The Road Jack': classic van Ray Charles op een riddim van Carlton & The Shoes die uitmondt in Marley's 'Chant Down Babylon'. 'Every Nigger Is A Star': een tijdsbeeld van de zwarte emancipatiestrijd.

In dat decor moeten we Big Youth ook situeren. Hij linkte black power aan Rastafari, jazz aan dub, poëzie aan pop songs. Hij zong, schreeuwde, rapte, toastte, scatte en chantte, alle vocale stijlen en technieken die maar in hem opkwamen, en die hij op een bizarre manier ook tot vandaag beheerst. Ik kan me voorstellen dat een buitenstaander hier geen vat op krijgt. Je zult maar gewend zijn aan cleane arrangementen en afgewerkte songs, aan mainstream rock en pop. Dan moet zo'n Big Youth wel raar binnenkomen.

Maar niet bij ons dus, fans van het eerste uur, na U Roy en Big Youth de oudste mensen in de zaal, en toch heerlijk verbonden met al die jongere generaties in onze liefde en bewondering voor deze originators. Mogen ze nog dikwijls terugkomen.