Reggae Geel 2014: the main stage story

Wat een zalig gevoel is het toch, om ieder jaar dat terrein op te lopen. Je hoort de eerste riddims en beats uit de Bounce en het dub-bos, je ziet al die blije mensen, op weg naar hun favoriete podia en artiesten, je ruikt de geur van Mama Suzy's keuken, je voelt de warme avondzon, je steekt een eerste spliff op en je weet: dit wordt weer een onvergetelijke Reggae Geel. Zeker met een affiche zoals die dit jaar werd aangekondigd.

Onze lift-off was dit jaar Wake Up Call, het programma van Ron Muschette op Irie FM, voor het eerst live uitgezonden van uit Europa. Presentator van dienst in Jamaica was Mutabaruka, die de ochtendshow nooit eerder had gedaan. Het heen en weer schakelen tussen het festivalterrein in Geel (waar Muschette onder meer Beenie Man interviewde) en de studio in Ocho Rios leverde een memorabel programma op, tussen 13 en 17 uur onze tijd, en dus ideaal geschikt als soundtrack in de aanloop naar het vertrek. Irie FM is online enkel te beluisteren tegen betaling maar volgend jaar zou er een appje komen voor tijdelijke toegang, zodat iedereen kan meeluisteren. En daar zal het volgens Ron Muschette ook niet bij blijven. 'De meeste mensen in Jamaica beseffen niet hoe groot reggae hier is, omdat ze zelden of nooit het land verlaten. Wij kennen ook niet de settings die jullie hebben, met aparte podia voor dub en ska.' 'Daarom willen we onze samenwerking met Reggae Geel volgend jaar nog uitbreiden. We have big plans! Dit was nog maar een testvlucht. In 2015 willen we ook live concerten uitzenden op Irie FM. Gonna be big. Watch us!'

Los van zijn radioshow bood Ron Muschette als MC ook een mooie meerwaarde aan het festival, geheel in losse, ontspannen Jamaicaanse stijl, in nonchalant samenspel met de bands. En met het publiek. Muschette benoemde zowat alle aanwezige nationaliteiten, met een speciaal woord van troost voor de Nederlanders. 'I'll bring you a big bag of ganja from Jamaica next time!' Dat hij terugkomt, lijkt nu al vast te staan en zou wel eens het begin kunnen zijn van een langdurige samenwerking tussen Reggae Geel, Ron Muschette en Irie FM. En zo wordt het oudste reggaefestival van Europa ook in Jamaica stilaan een begrip.

Gelukkig geen controles, zoals her en der nochtans was aangekondigd, dus wij vrijdagavond goed opgewarmd (Irie FM!) en nog beter gezind de wei op. Panache Culture speelde net de laatste noten van het openingsconcert op het hoofdpodium. Waarom volgend jaar niet hun Mozart-project naar Geel halen?

Met Dre Island stond vervolgens meteen een van de boegbeelden van de nieuwe 'conscious' generatie op de planken. 'Volgens mij ben jij heel blij met die nieuwe mannen,' zei een veteran Beljam DJ (respect Far West Crew!) en hij heeft natuurlijk gelijk. Hoe zou ik mij nièt kunnen verheugen in de terugkeer van roots & culture in de reggae, in echte nieuwe songs, gespeeld door echte muzikanten? Dat is toch wat klassieke reggae altijd zo mooi heeft gemaakt? Tien, vijftien jaar geleden kon je in Jamaica nog amper muzikanten vinden, vandaag hebben zowat alle prominente zangers hun eigen band, en die doen het ook allemaal uitstekend. Dre Island heeft als pianist bovendien zelf een muziekopleiding genoten, en dat straalde van het podium. Hier stond geen zanger of DJ met een groep die bekende riddims vertolkte, zoals in dancehall en rub-a-dub toch vaak het geval is. Jammer voor al die voortreffelijke Europese backing bands maar tenzij ze zich beperken tot het uitstervende ras van oude gloriën, zullen ze de komende jaren een serieuze inhaalbeweging moeten maken. Dre Island heeft een stem als een klok en gebruikt die vooral om de boodschap van rastafari uit te dragen. Elke tune heeft een zinnige tekst, en het hitje 'Uptown Downtown' (Militancy riddim) werd hier en daar al voorzichtig meegezongen.

Net op het moment dat Dre Island een kort fragment uit 'Police in helicopter' inzette, dook boven het publiek plots en drone op. Zouden dat de 'extra' drugcontroles zijn waarvan sprake in de krant? Hoe dan ook geen prettige ervaring, zo'n zoemende, fladderende digi-bird boven je hoofd, maar meer dan een boze blik kun je dat ding niet toewerpen. Als u mij dus straks in de Beldub-documentaire wat geïrriteerd ziet staan kijken, weet u wat er gebeurd is. Want het was dus een drone van de filmmakers en niet die van de politie. Die ik hiermee hopelijk niet op een idee heb gebracht.

Chronixx stond amper 1,5 jaar geleden nog in de Petrol voor een handvol toeschouwers. Nu wordt hij tot de boegbeelden van de nieuwe rootsgolf gerekend, uiteraard met zijn ijzersterke band Zinc Fence Redemption. 'Alpha & Omega', 'Never give up', 'Start a fyah', 'They don't know', 'Love for granted': de hitjes van de voorbije jaren volgden elkaar snel op maar Chronixx wist het publiek toch niet helemaal te overtuigen. Hij klonk niet altijd even zuiver en tijdens de rustige nummers leek hij de aandacht van het publiek te verliezen. 'Smile Jamaica' schudde weer iedereen wakker en vormde de aanzet tot een sterker deel met 'Capture Land', 'Here comes trouble' en de populaire zomerhit 'Who knows'. Geen tune die we vaker gehoord hebben dit weekend maar een live duet met Protoje zat er niet in. Bij 'Clean like a whistle' gaan er voor de eerste keer een massa aanstekers in de lucht. Leuke show vol hits, maar minder overtuigend dan de sets van generatiegenoten Dre Island en Protoje.

En toen was het tijd voor de king of dancehall, Beenie Man. Maar wat stelt die hele dancehall nog voor tegenwoordig? En wat blijft er nog over van die duizenden digitale tunes die de voorbije 25 jaar over ons werden uitgebraakt? Stilaan blijkt dat het inderdaad maar om een - weliswaar lang uitgesmeerde - hype ging. Het is de rootsmuziek die overleeft, en die het verdient om voort te leven in nieuwe vormen en gedaantes. Niet de geprefabriceerde computerriddims, overgoten met seksistische, gewelddadige of homohatende lyrics, hoe realistisch ze ook mogen zijn. Consciousness & righteousness hebben de reggae groot gemaakt, met rastafari als onverwoestbaar fundament. Sorry voor de fans maar Beenie was niet goed. Een langgerekte reeks ragga beats en rewinds, met halfslachtige vocals. Het rijk van de koning van de dancehall is ten einde, voor zover die dancehall op zich nog een toekomst heeft natuurlijk.

Wie daar nog aan twijfelde en de moeite nam om na Beenie Man Bunny Wailer (67) te aanschouwen, moet het alsnog begrepen hebben. Anderhalf uur lang klassiekers, netjes verdeeld over de albums 'Blackheart Man' (roots), 'Rock'n'Groove' (superieure rub-a-dub), 'Sings The Wailers' (The Wailers!), aangevuld met proto-dancehall als 'Don Dada' en 'Ram Dancehall'. Het fantastische Solomonic Reggaestra onder leiding van toetsenist Dwight Pickney. Mooie, vaak nieuwe arrangementen voor de blazers, het koortje en Bunny zelf. Sommige mensen vonden het in 2010 (op Reggae Geel) nog beter, ik weet alleen dat Bunny Wailer mij in al die jaren nooit ontgoocheld heeft en bijna altijd tot tranen toe bewogen. Dat kan ik eerlijk gezegd van geen enkele dancehall-ster zeggen.

Zaterdag alweer vroeg (14u) op post voor Raging Fyah (sorry Rapha Pico, BRC-winnaar en opener op zaterdag), een van de meest talentvolle bands van Jamaica, naar het voorbeeld van de grote groepen uit de jaren 70, met name Third World.  Een schot in de roos, zo bleek al gauw. Zowel de band als de leadzanger klonken vanaf de eerste noten sterk en energiek, alsof ze al decennia op grote podia staan. De geslaagde combinatie van roots en lovers wist het publiek duidelijk te boeien. Wij onthouden 'World a people','Running', 'Step out of Babylon' en het 'Far away'. Bij 'Run from yourself stond iedereen te dansen, onder een stralende zon. Er was regen en storm voorspeld maar daarvan bleven we gespaard. Give thanks.

En dan was het plots al Midnite. Wat ons betreft, hadden Vaughn Benjamin en de zijnen effectief pas om middernacht mogen beginnen, om dan een uur of drie door te gaan, maar daarvoor is Midnite allicht toch te 'klein' (in aantallen fans) en intens. Lang niet iedereen kan die sound vatten, zo heb ik zaterdag op de wei begrepen, is bereid om zich helemaal open te stellen voor de diepgravende ritmes en orakelachtige teksten. En dan speelde Midnite nog wel een festivalset, samengesteld uit wat na al die jaren (en bijna 70 albums) hun populairste nummers blijken te zijn: 'He is Jah', 'Ras to the bone', 'Propaganda', 'Live the life you love', 'Proceed' en het wat recentere 'Mongst I'. Een korte setlist want Midnite spon de nummers als gewoonlijk lang uit, met subtiele dubs en de immer breed grijnzende Ron Benjamin op bas en als backing vocalist. Het mooist waren de momenten waarop ook Vaughn zijn tanden bloot lachte, alsof hij zich plots overspoeld wist door de liefde van zijn fans. Geen grote massa maar wel bijna allemaal in trance. The day begins at Midnite: voor ons was dat zaterdag alleszins het geval.

Voor anderen begon het festival die tweede dag pas met I-Octane en zijn Riddim Band. Wij waren op dat moment elders en hoorden alleen dat de zanger van het podium was gevallen en zijn arm had verstuikt. Wat hem niet belette om later, na een bezoekje aan het ziekenhuis, weer op te duiken in de Bounce Dancehall.

Tussen al dat jong geweld was er dit jaar nog plaats voor één veteraan. Maar U-Roy beperkte zich zeker niet tot een set van greatest hits, zoals het gros van zijn generatiegenoten. De man heeft vorig jaar een prima nieuwe plaat uitgebracht, 'Pray fi di people', en putte vooral daaruit. Zonder de vele gastzangers op dat album uiteraard maar U-Roy had een voortreffelijk koortje meegebracht. En een geweldige band maar zo hebben we er dit weekend dus wel meer gezien.
Daarna was het op de main stage weer tijd voor de jeugd. Eerst met Jesse Royal, het vaste voorprogramma van Protoje, begeleid door diens Indiggnation Band.

Maar het was toch wachten op Protoje zelf voor onze aandacht weer helemaal op het podium was gericht. Wat een gedaanteverandering heeft die jongen ondergaan sinds we hem drie jaar geleden voor het eerst zagen op een klein podium in de yard van 12 Tribes of Israel in Kingston. 'Who dem a program' zong hij daar, en wij wisten meteen: dit is een natuurtalent. Toen nog schuchter en bescheiden kijkt hij nu complexloos uit over de grootste festivalweien. De roots vibes zijn gebleven maar Protoje heeft intussen nog een handvol klassiekers gemaakt en zijn band verlegt de grenzen van de reggae, met hun fusion van roots, rub-a-dub, dancehall en rock. Ook de backingzanger weet ons telkens weer te verbazen: is dat echt geen sample van een Marley, of van Michael Rose? Benieuwd of we die ooit solo gaan zien en horen.

Songtitels? 'This is not a marijuana song',  'Kingston be wise', 'Who knows' (zonder Chronixx), 'Dread', 'JA'...: dat zelfs oude rotten als ik die tunes meezingen, bewijst dat ze een universele, tijdloze snaar raken. Als ik naar Protoje kijk, zie ik een eigentijdse artiest met traditionele muzikale en spirituele waarden: kwaliteit, vakmanschap, samenspel, harmonie, positive vibrations. Beste show van het festival.

Sanchez: sorry. Wie erbij was, mag ons altijd een verslagje toesturen. Ik weet het: superster in Jamaica, topper in de dancehall van de jaren 90, maar er viel nog zoveel moois te beleven op Reggae Geel. Rond middernacht liepen de Bounce, de Skaville en The Yard vrijwel volledig leeg. Zelfs de mensen die zich twee dagen lang hadden ondergedompeld in ska en rocksteady of dancehall wilden op het hoofdpodium Damian Marley zien, die deze zomer exclusief voor Europa naar België kwam. Alleen in de 18" Corner bleven de die-hards in de buurt van de immense luidsprekertorens staan.

Junior Gong was de gedroomde hoofdact van een hoogstaand festival. Zowat al zijn tunes ademen Bob Marley, voor zover het al geen radicale versions zijn. 'Punky reggae party', 'War', 'Exodus', 'Could you be loved', 'Get up stand up' passeerden de revue, al dan niet dicht bij de originele uitvoeringen, maar altijd uitmondend in muzikaal spektakel van de hoogste plank. En dat gold evenzeer voor zijn eigen hits, 'Mek it bun' dem' (in Skrillex-stijl) en het bisnummer en absolute orgelpunt van deze Reggae Geel, 'Welcome to Jamrock'. Damian zocht en vond contact met de menigte, onwetend van de soms wat onzuivere klank en de grote groep passieve toekijkers verder van het podium. Wij hebben een tijdje op het podium gestaan en kunnen u verzekeren dat het uitzicht van daar indrukwekkend was, en dat het leek alsof heel Reggae Geel aan het feesten was. Wel een beetje raar om in deze dagen iedereen te horen meezingen 'We're on the road to Zion' (op weg naar Israël dus) maar dat is de historische paradox van rastafari. En voor wie het nog niet wist: Zion is Africa & Africa is Zion. U zult het misschien niet geloven van een man van mijn leeftijd maar ik voelde zaterdagnacht geen greintje vermoeidheid, geen pijn aan rug of voeten en kon me over die twee dagen geen enkele dip herinneren, geestelijk noch muzikaal. Het kan natuurlijk ook de Royal Medic 20 geweest zijn maar voor mij was het reden genoeg om ook deze Reggae Geel weer uit te roepen tot de beste die ik ooit heb bijgewoond (in 36 jaar). En dan hebben we het nog niet over de andere podia gehad.