Rain, red, green & gold @ Reggae Geel 2011

Pablo, Lut & Angèle, Charel, Lui Lucky, Crucial Alphonso, Ras Fire, Iriginal Abraham, de Ketami-broers, Gerard, MPTI, Lioness, Ras Dré & Taki, Rafi, Christophe, Roni en (in loving memory) John: het zijn maar enkele van de vele vrienden en kennissen die we ook dit jaar weer zijn tegengekomen in Geel. Ouwe getrouwen, jonge wolven en sirenes, deejays en muzikanten, fans en rasta's: I&I unite, en dat doet goed, nu al 32 jaar lang. Daar kunnen zelfs de zwaarste regenbuien niets aan veranderen.

Die regen heeft ons wel wat vaker in de tenten gedreven dan gebruikelijk, en daar waren gelukkig heel wat mooie dingen te horen, te zien en te beleven.

Skaville circus

De Radio Modern van de reggae heet Rocksteady Rat Pack, twee jongens uit Kontich die uitsluitend stokoude plaatjes spelen. Het regende pijpenstelen toen zij in de vooravond hun opwachting maakten in de Skaville Circus. De tent zat helemaal volgepakt, grotendeels met jongeren wiens ouders niet eens geboren waren toen deze muziek in Jamaica bijna een halve eeuw geleden de eerste jaren van de onafhankelijkheid opvrolijkte. Toen er ook nog geen sprake was van dub, deejays, rastafari, marihuana en al die andere fenomenen die nu zo onlosmakelijk met de reggae verbonden zijn. In die dagen waren er alleen killer tunes en loodzware bassen, genoeg - zo blijkt - om de youths ook vandaag nog in vervoering te brengen.

In de Skaville Circus kwam ook Clive Chin plaatjes draaien, een cultproducer uit de jaren '70, mèt bijhorende uitleg. Wij hoorden ondermeer een 7" van Max Romeo en The Wailers. De Britse reggaeschrijver David Katz interviewde voor de tweede keer enkele artiesten (dezelfde Clive Chin en ook iemand van Saxon Sound), een kolfje naar de hand van de vele kenners en verzamelaars in dit wereldje. De Jamaicaanse dub poet Yasus Afari kon ons niet overtuigen, zeker als je zijn performance vergelijkt met die van Benjamin Zephaniah vorig jaar. 

Diep in de nacht, na de afsluitende set van Big Youth op het hoofdpodium, serveerden Wassie One en Sugar Charlie feat. Saimn-I in de Skaville Circus een soort van tune fi tune set, maar dan wel met de allerbeste tunes die beide DJ's in huis hadden. Tot ver buiten de tent stond het publiek armen en benen los te zwieren op parels van nummers die we niet kenden. Wassie One hield het in het begin eerder bij ska en rocksteady, Sugar Charlie had een collectie heerlijke roots tunes meegebracht. Suikeren Chareltje (voor de jongere lezers: hij was in de jaren '80 en '90 de vaste dj van Reggae Geel, in combinatie met Jah Shakespear, toen nog enkel op het hoofdpodium) kon ook rekenen op een ijzersterke Saimn-I achter de microfoon. Wij kunnen ons Reggae Geel al niet meer inbeelden zonder dit prachtige Skaville Circus.

Dubbin' is a must

Aan de overkant van de wei, in de 18" Corner, weerklinken intussen de meest futuristische vormen van dub en reggae, door nog meer en zwaardere luidsprekers, opgesmukt met hallucinante echo's, geluidseffecten, MC's en een enkel instrument. Je zal maar boom zijn in dit 'dub-bos', waar de bassen twee dagen en twee nachten alles wegblazen. De echte dubheads blijven hier het hele weekend hangen, als in een verslavende trance. Nergens komt de reggae dichter bij de dance als in die tribale sound.

Op zaterdagavond worden tussen en na de optredens gewoonlijk enkele buitenbeentjes in het genre geprogrammeerd, en dat was deze editie niet anders, met de komst van de Canadese studiotovenaar Dubmatix en het Franse O.B.F. Dubmatix vermengt verschillende stijlen in dub en dat kon het jonge publiek in de steeds opnieuw vollopende 18inch corner duidelijk pruimen. Hij werd bijgestaan door een saxofonist en one hit wonder Tippa Irie, die indruk op ons maakte als getalenteerde toaster en ervaren entertainer. De Original Bass Foundation uit Genève, eerder deze zomer op Dour, bracht hoofdzakelijk zelfgebouwde riddims met misplaatste clash lyrics van artiesten als Robert Lee, Courtney Melody en Omar Perry, gehyped met samples en wilde rewinds. Het dwepen met je eigen naam en het profileren als soundboy killers is toch een fenomeen dat eerder in de dancehallsfeer thuishoort. Los van de vele lofzangen aan O.B.F. kon Shanti D ons wel bekoren, en was het een blij weerzien met Kenny Knots.

Kingstep uit Leuven had er op vrijdag reeds het festival op gang getrapt, en liet ook op zaterdagnamiddag reeds vroeg de bassen dreunen met enkele veelbelovende eigen producties, naast dub plates van onder meer Jahmbassador, Ras Muffet en King Alpha. Ze hadden voor de gelegenheid niet alleen T-Fyah (Beatstreet sound) meegebracht, maar ook MC Terry Gad van het Londense Trinity soundsystem. Spijtig genoeg klonk het geluid niet altijd zo zuiver, wellicht door het tussenschakelen van een pre amp en laptop.

The Mighty Jah Observer is bezig aan een laatste Europese tournée en verdient een plaats in de geschiedenisboeken. Operator Spiderman is sinds de jaren zeventig als soundman actief in Engeland en is een vaste waarde op het jaarlijkse Nothing Hill Carnival. De man speelt alle reggae die hij goed vindt, van Studio One en Burning Spear over 'Rastaman in New York' tot 'Systems' van Julian Marley en 'Jah golden pen' van Sylford Walker, terwijl Ras Rudy het geheel vlotjes aan elkaar praat . We hoorden vrijdagavond quasi dezelfde selectie als twee weken geleden op Irie Vibes, maar waren toch blij hem nog eens aan het werk te zien voor hij definitief terugkeert naar Jamaica. De geruchten dat hij op zijn lauweren zou gaan rusten drukte hij evenwel de kop in. Tijdens een interview achteraf (dat binnenkort op deze website zal verschijnen) werd ons verzekerd dat hij zijn collectie platen en een deel van zijn sound zal meenemen, om Jah Observer in St. Thomas verder te zetten.  

Blackboard Jungle uit Rouen zakte voor het tweede jaar op rij af naar de Belse bossen met hun zelfgebouwde 30 kW soundsystem. We waren getuige van een sterke performance van de jonge Jah Marnyah, gevolgd door een middelmatige showcase van Rrrrranking Joe, op riddims als Intercom, Golden Henn, Rockfort Rock en Truth & Rights. Geen betere moment voor Prince Jazzbo om als verrassingsact te verschijnen, maar de legendarische deejay van Studio One, die in Geel verzeilde na zijn passage op het Garance Festival, zorgde niet meteen voor een meerwaarde. 

De Fransen pakten nog uit met een special van Brother Culture en een steppers relick van Lacksley Castell's 'Jah love', alvorens de controletoren in handen te geven van de almachtige Jah Shaka, die traditiegetrouw opende met een drieluik Bob Marley: 'Redemption Song', de ska versie van 'One Love' en 'Exodus', met ook Sandeeno op de riddim. 'Praise Ye Jah' van Sizzla. 'Complaint' van Garnett Silk. 'Farover' van I Natural op de Kunta Kinte. Gekende releases van Disciples, Vibronics en Keety Roots. 'Jah Works' van the Gladiators, met 'Give Jah praise' door Danny Red erachteraan op een herwerkte versie van Gussie P. Ook heel veel Prince Allah gehoord. 

Een vrij voorspelbare set, maar dergelijke klassiekers klinken dan ook nooit beter dan wanneer Jah Shaka ze op het groen-geel-rode leger loslaat met behulp van een oerdegelijk geluidssysteem als dat van Blackboard Jungle. Toch vragen dubliefhebbers zich terecht af waarom de grootmeester telkens blijft vasthouden aan diezelfde tracklist wanneer hij op het Europese vasteland komt draaien. De Zulu Warrior hoeft natuurlijk niets meer te bewijzen en ageert als een ware ambassadeur van de reggae, die een historische muziekles komt geven aan de hand van een reeks excellente roots, rockers, one drops en steppers. Op de stemloze dub versies schreeuwt hij als een klagende rastaman ("We have to get our freedom!") en brult als een grommende leeuw. Hij begeestert de massa met zijn indringende blik en bezwerende bewegingen. Warrior style! 

Zo was zijn tijd wel snel voorbij, en hij dook pas laat in zijn bodemloze dubbox, maar ook nu bleek het de moeite om geduldig te wachten op exclusief materiaal. Het dubbos ging helemaal uit de bol op zijn laatste tunes, vermoedelijk dub plates van zijn zoon Young Warrior, onlangs nog te gast op Dubwize in Gent. Shaka gaf nog enkele levenslessen mee over de suprematie van sensi ("We no want no cocaine, it just mash up yur brain!") en het belang van de new generation ("If plants get no water dem won't grow!"), groette tot slot het publiek met een soldaatsaluut en bedankte Blackboard Jungle voor het soundsystem. "Jah Guidance. Rastafari."  

Romain Virgo conquers Matterhorn

Nog meer volk was er, zeker tijdens de vele regenbuien, in de grote Bounce Dancehall-tent, waar traditioneel de beste binnen- en buitenlandse sound systems de revue passeerden. Hoewel er vrijdag voor het eerst in lange tijd ook weer eens een (Franse) band op het podium stond. De avond (en het hele festival) was dan al geopend  door de Gentse Pirates Crew, eerder dit jaar winnaar van Present your sound en in Geel als laureaat van de vi.be wedstrijd. Weinig volk natuurlijk, zo vroeg op de avond, maar daar trok de Crew zich niets van aan. Een originele selectie roots classics, grote new roots hits, wat stevige dancehall en het publiek was vertrokken. Big up!

Het Nederlandse Herb-a-lize-it is intussen een vertrouwde gast in België. Een stevige set met vooral hits van de voorbije jaren, enkele hiphop klassiekers en zelfs een dubstep tune. Voor de eerste keer hoorden we ook een Bob Marley-medley,  en het zou zeker niet de laatste zijn. Meezingen!

De zon was nog niet helemaal onder of opkomend talent Gappy Ranks sprong het podium al op. Hij vloog er meteen in met een stevige rock-intro en een paar stevige dancehalltunes. Mèt band, geen primeur voor de vrijdagavond (herinner u de Beljam night met Calabash begin deze eeuw) maar wel de eerste keer als backing van buitenlandse acts.

Gappy is duidelijk nog niet zo bekend in onze contreien, terwijl hij toch al bij Jools Holland heeft gezeten, het belangrijkste muziekprogramma op de BBC (ook te zien op Canvas). De respons was eerder lauw maar zijn hitjes (Put the stereo on, Stinkin' Rich, Pumpkin Belly) werden toch al meezongen. Voor de rest een wat onsamenhangende show, en Gappy's stem klonk niet altijd even zuiver. Als afsluiter zong hij Heaven in her eyes, wel zoals het hoorde, maar toen was het al te laat om het publiek te overtuigen.

Aansluitend – en met dezelfde, wat slome Special Delivery Band – kregen we gelukkig Romain Virgo, enkele jaren geleden winnaar van Rising Star, het Jamaicaanse Idool. Deze jonge zanger heeft alles om een superster te worden:  een prachtige, veelzijdige stem, stevige uitstraling, en nu al genoeg hitjes om een showcase te vullen.

Na een kwartiertje Herb-a-lize-it was het alweer tijd voor de volgende grote naam: General Degree! Deze 90's buzzer werd met veel enthousiasme onthaald in Beljam en vanaf het eerste nummer was het feest. 90's fans konden hun hart ophalen met hits als Bag a things, It no matter, Yeah Man, Immaculate en Cartoon Character. We hoorden onder andere ook nog de Diwali, Bounce en Rotten Rich Riddim, maar we onthouden vooral dat het een strakke, degelijke dancehall show was die de tent serieus opwarmde. Nice!

De andere ster van de avond was Assassin a.k.a. Agent Sasco, die ons ook al trakteerde op een dancehall set om u tegen te zeggen. Assassin's stem klonk van begin tot eind erg goed en kwam van diep, ook al werd het wat rauwer naar het einde toe. Stevige dancehall of coole new roots? Hij kon het allemaal! Don't make me hold yuh, Nah sell out, Step on dem, Pull up inna di dance, Child Molester, Same thing again, Priority… Assassin heeft ontelbare hits en bracht ze allemaal met groot enthousiasme en veel entertainment. Assassin sloot af met een a capella versie van Allmighty, en het dak ging van de tent. Iedereen zong uit volle borst mee.

Tony Matterhorn mocht de eerste nacht van Reggae Geel inluiden, zoals hij dat ook een drietal jaar geleden al mocht doen. Vreemd dat hij nog een 'voorprogramma' presenteerde, V-Rocket, een soundsystem die niet goed genoeg was om het door Assassin opgebouwde feestje door te zetten. Matterhorn zelf kwam ook niet echt origineel uit de hoek, met zijn 'new Jamaican Style', een resem nieuwe dancehalltunes maar weinig degelijke muziek. 'Matterhorn is pure sex,' zei Tony over zichzelf, en dat bleek inderdaad uit de lyrics die hij selecteerde.

The Germans!

Zaterdag is Beljam day in de Bounce Dancehall. Dit jaar koos Reggae Geel voor Silverbullet, Heartbeat Movement, Jahwed Family en Mystic Breeze Collective. We hoorden veel dancehall maar elke sound wilde toch ook zijn eigen, originele ding doen. Special big up to Mystic Breeze, dat dit weekend een allerlaatste set draaide (MC Kinja kondigde aan dat hij de nieuwe MC wordt van High Grade). De soundboys speelden hun favoriete tunes en een heleboel straffe dubs. De eerste set bestond bijna volledig uit 90's dancehall. Mystic Breeze toonde zich een goed geoliede machine en de jongens beleefden zelf zichtbaar plezier op het podium. Hun tweede set sloten ze af met een reeks sterke dubplates, als afsluiter die van Johnny den Artiest & Jay.

Het Franse King Dragon opende met een stevige selectie rootsreggae, waaronder een paar straffe dubplates. MC van dienst was verassend genoeg onze eigen Irie Nation, die de jongeren in Geel teachte over de geschiedenis van de reggae. De eerste 45 minuten waren strictly roots, maar daarna volgde ook nog een originele selectie 80's en 90's dancehall.

Saxon Sound startte met (alweer) een Bob Marley-medley. Niet snel daarna vlogen de dubplates ons rond de oren. We hoorden hoe Gappy Ranks werkelijk àlle artiesten een big up gaf, van ska over rocksteady naar rub-a-dub en dancehall, ontelbaar veel namen en zeer een toffe plaat. Het publiek bleef lauw reageren. Door de regen en de vermoeidheid misschien?

Als special guest had Saxon Sound Papa Levi bij, een DJ/toaster uit de UK die enkele hitjes op zijn naam heeft staan. Hij vloog er stevig in maar na drie nummers wisten we het wel. Papa Levi mocht drie kwartier doorgaan maar wist de aandacht niet vast te houden. Waardoor de tent langzaam leegliep en de goede vibes wegkwijnden. Tip voor de organisatie: je hoeft echt geen buitenlandse sounds te laten overkomen om de Bounce te laten slagen. Met datzelfde geld kun je de beste Beljam sounds èn groepen aantrekken (en neem Holland er ook nog maar bij) en is er gegarandeerd een heel weekend sfeer in de tent.

Even na middernacht kregen we de laatste showcase van het festival te zien, Don Corleon ft. Protoje & Pressure. Don Corleon, bekend van zijn eigen riddims en hitgevoelige productiewerk, begeleidt Protoje als een moeder haar kippen. De jonge rastaman is bij ons nog relatief onbekend, maar bracht toch al een redelijke show. Beter alleszins (minder vals) dan wat hij op Garance liet zien (met band). Protoje bracht zowat zijn hele debuutalbum met als hoogtepunt Rasta Love, een duet met Ky-mani Marley (wiens stem nu op cd stond). Een opkomend talent, maar er is nog werk aan zijn performance. Don Corleon nam ook zelf de microfoon ter hand om samen met Protoje Our time now te zingen, een nummer volgestouwd met samples van Burning Spear. Leuk intermezzo.

De laatste artiest van het weekend was Pressure (Buss Pipe). Hij startte heel sterk met zijn hits People free en Ghetto life, en wisselde rauwe dancehall af met sweet reggae music aan, een sterke artiest. Na enkele nummers was een deel van het publiek echter niet meer geïnteresseerd en viel de show in een dipje. Pas toen op het einde de hit Love and affection inzette, werd iedereen terug wakker en zong uit volle borst mee. Net op tijd voor de meervoudig clashkampioen Supersonic. De Duitsers draaiden al op party's over de hele wereld en weten perfect wat ze moeten draaien om de boel in gang te krijgen. De feestelijke afsluiter van een wisselvalllig weekend in de Bounce Dancehall, waar de sound jammer genoeg nooit optimaal was. Dan toch liever het geluid in de 18" Corner.

Rainy night in Yellow

Op het hoofdpodium moesten verschillende artiesten intussen de strijd aangaan met de regen. Iqulah had nog geluk. De orthodoxe rastaman verraste ons al vroeg op de dag met een fascinerende sound van etnische ritmes (nyahbinghi), Bob Marley-quotes en klaterende nieuwe roots. Een elektrische cello gaf de show extra piment. Iqulah toonde zich in zijn bindteksten wel erg devoot, maar het kwam wel uit het hart.

Chezidek daarentegen deed het eerder routineus. Het moet zijn dat zijn stem in de studio serieus bijgewerkt wordt, of anders dat het geluid in Geel te wensen overliet, en dat laatste was zeker het geval. Pas toen Mad Professor na middernacht achter de knoppen ging staan voor het concert van Big Youth kregen we eindelijk de klank waar we eigenlijk al heel de dag recht op hadden. Chezidek had gelukkig zijn hitjes nog, Call 'pon dem en Far I, om het moedige publiek te entertainen, maar toen hadden de hemelsluizen zich al opengezet.

Etana, de beste (en zowat enige) zangeres van de huidige generatie, zag er stralend uit in haar glanzende zonnekleed en zong met haar uplifting songs (en dezelfde band als Chezidek) de sterren van de hemel. Of in dit geval eerder de druppels. De muzikanten, inclusief 2 backing vocals, deden haar nummers (en die van Bob Marley: Kaya, Is this love, een flard Rastaman chant) alle eer aan. Roots klonk fris en dartel, I'm not afraid sterk en strijdlustig. Etana was zaterdag het zonnetje in huis.

'How are you feeling?' riep Luciano. Kletsnat, riepen wij terug in gedachten. Niets aan te merken op de show van de Messenger, tenzij dan dat hij zich weer eens beperkte tot zijn grootste hits, allemaal uit de tweede helft van de jaren '90. Denkt hij dat wij alleen die tunes willen horen, of heeft hij er sindsdien geen betere meer gemaakt?

En dan de twee broertjes Morgan. Het is een raadsel waarom ze nu plots met z'n tweeën op pad gaan, en dan nog niet eens met een volwaardige band. Peetah kon de meubelen nog enigszins redden, maar bij Gramps Morgan ging het heel snel berg af.  Zeemzoete reggae en halfwassen hiphop met vooraf opgenomen backingvocals (en soms zelfs drums).  Waarom de rest van the Morgan familie thuis laten als je ze vervolgens een beroep moet doen op computers om hun afwezigheid te compenseren?  Bring back Una, Mojo and Lukes Morgan!

De zondvloed stopte pas helemaal toen rond half twaalf Linton Kwesi Johnson (LKJ) op het podium verscheen, de bekende dubdichter met het hoedje. Hij deed hetzelfde als dertig jaar geleden, enkele van zijn meest militante gedichten ritmisch voordragen, terwijl de Dennis Bovell Dub Band de perfecte soundtrack verschafte, een geactualiseerde uitvoering van de oude dubs, met jazzy breaks en arrangementen, èn de inbreng van een viool. Veruit de beste muzikanten van het weekend, en LKJ linkte zijn werk zowel aan de Noorse aanslagen als aan het opkomende racisme in Europa. Ook al gaan de gedichten uiteraard over heel specifieke gebeurtenissen eind jaren '70: Di eagle an' di bear (de koude oorlog), Dread, beat an 'blood en het nog altijd zeer rauw klinkende All we doin' is defendin' (betogingen en demonstraties), Want fi go rave, het hartverscheurende Sonny's Lettah (dat LKJ vroeger meestal a cappella bracht), Fite dem back (de enige meezinger: 'smash their brains in/'cos they ain't got nottin' in 'em'), Reggae fi Peach (de moord op een zwarte leraar, met de toch wel eigentijdse en beklemmende vraag 'Is Europe becoming a fascist state?'), Forces of victory en andere waarachtigeprotestsongs. Klassiekers in het genre, zeker, en in alle opzichten uitstekend vertolkt, maar al bij al toch een redelijk routineuze set.

Dat kon zeker nièt gezegd worden van Big Youth, door LKJ aangehaald als een van zijn grote inspiratiebronnen. Tegelijk toaster (rapper), rastaman, vaudeville-artiest, black power-propagandist en straatwijze intellectueel wist deze Manley Buchanan (61) diep in de nacht nog vele duizenden mensen te fascineren. All nations bow (Stalag), Sata, Every nigger is a star, Curly locks, Marcus Garvey, Screaming Target, A luta continua: ook dat zijn songs of freedom en riddims of foundation. Big Youth fantaseert er teksten bij in profetische orakeltaal, met verwijzingen naar John Coltrane, drink & drive, Shakespeare, auto's en motoren, Jah en rastafari. Een unieke vertoning. De wei ontplofte niet, er werd niet collectief gezongen, geschreeuwd of klaargekomen, en toch waren we allemaal weer één. Zoals ieder jaar op Reggae Geel.

Nog dit: dank u vuilrapers! (Maar nog steeds geen vuilbakken in de Bounce Dancehall?) En dank u organisatie voor het toiletdorp en de propere toiletten.