Hoe Bob Marley 30 jaar na zijn dood een merk is geworden

Op 21 mei 1981, tien dagen na zijn dood, kreeg Bob Marley een staatsbegrafenis, een eer die geen enkele artiest sindsdien is te beurt gevallen in Jamaica (waar wel?). David  Marley (13) brengt in zijn communiekostuumpje een ontroerend eerbetoon aan zijn vader. Hij heeft de baard nog niet in de keel maar zijn stem vertoont een opmerkelijke gelijkenis met die van Bob.

David, Ziggy voor de vrienden, was de eerste van de twaalf echtelijke en buitenechtelijke (maar wel allemaal erkende) kinderen Marley die carrière maakte met de familienaam. Minder beroemd en berucht dan zijn vader is hij nu toch al een kwarteeuw een van de grote sterkhouders van de reggae, solo en met zijn groep The Melody Makers, een vaste gast op de uitreiking van de Grammy's. Ja, er bestaat een Reggae Grammy.

Ook Julian (zoon van een Londense vrouw) maakte in de jaren '90 zijn opwachting in de muziekwereld, samen met Damian 'Junior Gong' Marley, de liefdesbaby van Cindy 'Miss World 1976' Brakespeare. Hun vaste producer en medesongschrijver is stiefbroer Stephen Marley, Bobs tweede zoon bij Rita en zonder twijfel de meest talentvolle en veelzijdige muzikant van de hele familie. Ky-Mani Marley tenslotte, de vrucht van een kortstondige verhouding met een voormalige Amerikaanse tenniskampioene, zingt nog het meest als zijn vader, en kent ook enig succes als acteur. Samen hebben de broers het platenlabel Ghetto Youths International opgericht, een dochter van Tuff Gong Foundation, het moederbedrijf dat alle commerciële activiteiten van de Marley-clan coördineert.

Het heeft moeder Rita Marley (en platenbaas Chris Blackwell) bloed, zweet en tranen gekost om het imperium juridisch veilig te stellen voor de familie. Haar man had geen testament nagelaten maar wel een hoop kinderen bij verschillende vrouwen, en een liedjescatalogus die ook in 1981 al een fortuin waard was. In 2010 bracht de legale verkoop van Bobs muziek nog 'amper' 4 miljoen dollar per jaar op (ter vergelijking: Michael Jackson 'verdiende' vorig jaar 275 miljoen), maar de wereldwijde omzet van Marley-namaak, zowel muziek als merchandising, zou de 600 miljoen dollar overschrijden. Er zijn de voorbije dertig jaar miljoenen Marley-cd's, -posters, -vlaggen, -asbakken, -vloeitjes en -postuurkes verkocht waar de nazaten van Bob geen cent aan verdiend hebben. Hij zou het zich zelf niet aangetrokken hebben, geld interesseerde Bob Marley niet, maar de familie is vastbesloten om illegale handel onder controle te krijgen.

Sinds de gerechtelijke disputen over de erfenis beslecht zijn, profileert de Tuff Gong Foundation zich steeds meer als een echte businessmachine. Rita Marley heeft van het huis van Bob een (slap) museum gemaakt. Rohan Marley (meneer Lauryn Hill) is de drijvende kracht achter Tuff Gong Clothing, Bob Marley Shoes en Marley Coffee, met soorten die genoemd zijn naar enkele liedjes van Bob: Mystic Morning, Jamming Java, Lively Up Espresso. Jamaica heeft na Ethiopië naar verluidt de beste koffie van de wereld maar of Bob Marley zelf dit op prijs had kunnen stellen? Misschien wel als hij wist dat een deel van de winst wordt besteed aan voetbalvelden voor kinderen.

Ook Cedella Marley (43), Bobs eerste kind, heeft als CEO van Tuff Gong International een kledinglijn gecreëerd: Catch A Fire Clothing, ontworpen door Karen Marley, dochter van een Engelse moeder. Tuff Gong is bovendien eigenaar van de Marley Resort & Spa op de Bahamas, een luxeresort waar de zestien kamers en suites tussen 200 en 300 dollar per nacht kosten. Opnieuw zijn het songtitels die de bezoekers in de juiste stemming moeten brengen. De kamers heten Kinky Reggae, Kaya of Jammin', het restaurant Simmer Down, de bar Stir it up en de wellness Natural Mystic. Them belly full (but we hungry) was allicht wat cynisch geweest. De familie rechtvaardigt de hele onderneming met het argument dat Bob hier ooit zijn toevlucht heeft gezocht nadat in Jamaica een aanslag op zijn leven was gepleegd. Toch niet als voorbeeldige familievader dan want het was net in die periode (1976) dat hij Cindy Breakspeare leerde kennen. In het Marley Resort & Love Nest.

In 2009 werd Bob Marley definitief een merk. Het Amerikaanse bedrijf Hilco Consumer Capital heeft sindsdien het recht om de naam en het beeld van de zanger wereldwijd te gelde te maken. En om iedereen te vervolgen die dat onrechtmatig doet. Begin dit jaar werd een leverancier van Walmart in Las Vegas veroordeeld tot een schadevergoeding van 300.000 dollar voor het verkopen van allerhande Bob Marley-producten. Vooral de Bob Marley-poppen en -knuffels zouden de familie een doorn in het oog geweest zijn. Het is maar één van de dertig processen die de Tuff Gong Foundation in de VS heeft ingeleid.

De nieuwste business move van Rohan en Cedella is de oprichting van House of Marley , een kwaliteitsmerk van duurzame 'Trenchtown Rock' hoofdtelefoons (met superzware bas) en iPod-docks. Er komen ook koffers, horloges en sportkledij van House of Marley. Een groot deel van de winst gaat naar 1Love.org, een onlinegemeenschap die waterprojecten van de Verenigde Naties financiert en de ruim 19 miljoen Facebook-vrienden van Bob Marley wil samenbrengen in een wereldwijde beweging. 'Wij zijn geen gewone businessmen,' zegt Rohan Marley. 'Wij doen zaken vanuit bepaalde principes en een hoog sociaal bewustzijn. Ik weet dat onze vader trots zou geweest zijn.'

Nu nog een groothandel in ganja.