Voor mij is de cirkel rond, dacht ik zaterdagavond voor de eerste keer rond negen uur in het Dub Forest (flauwe naam overigens, ook elders al in gebruik). De Spaanse producer Roberto Sanchez speelde er producties van Linval Thompson uit het begin van de jaren '80, tunes die ik als DJ en vroege fan van Thompson 40 jaar geleden zonder twijfel gespeeld heb op wat toen nog het enige podium van Reggae Geel was. Toen de zanger even later zelf de microfoon ter hand nam en zijn stem nog altijd even mooi en zuiver bleek te klinken als weleer (in wat in mijn reggaewereld stuk voor stuk klassiekers zijn die ik woordelijk meezing) voelde ik mij helemaal opnieuw een jong veulen. En wat me nog het meest plezier deed: dat de dub massive in het bos Linval Thompson naar waarde wist te schatten. Het respect voor de foundation van de reggae is in die kringen altijd onomstreden geweest. Naast steppers, technodub en andere nieuwe varianten hoor ik er tot vandaag de muziek uit mijn jeugd, en dat doet deugd.
Het is geen toeval dat ik het grootste deel van mijn tijd dit jaar heb doorgebracht in het Dub Forest. Op de Main Stage domineren nu de sterren van de 21ste eeuw, naast de laatste nog in leven zijnde oudjes. De Bounce is dancehall, en daar heb ik op mijn leeftijd al helemaal niks meer te zoeken. De nieuwe Yagga Yagga staat op mijn programma voor volgend jaar. Ik hoorde uit die richting haast uitsluitend muziek die ik zelf in mijn platenkast heb staan, en daar blijkt dus wel degelijk nog een publiek voor te bestaan. De grote Skaville-tent uit het verleden kun je daar misschien niet meer mee vullen, maar het mag duidelijk zijn dat ska, rocksteady, vroege reggae en andere stijlen uit het verre verleden nog lang niet uitgerangeerd zijn.
TOMORROWLAND
Kris Eelen verwees in een van zijn interviews naar de volgens hem nefaste invloed van Tomorrowland op kleinere festivals als Reggae Geel. Een vreemde uitspraak. Different strokes for different folks, zong Yabby You ooit. Ik ken weinig mensen die naar beide festivals gaan, met uitzondering van de hard core dancehall fans misschien. Maar als Tomorrowland ons toch iets kan leren, dan is het dat je voor een volwaardig festival geen livemuziek hoeft te hebben. Reggae is trouwens decennialang soundsystemmuziek geweest, de meeste artiesten traden nooit op met een band. Dub en dancehall komen van nature tot stand in de studio en alleen de beste engineers kunnen de muziek even goed doen klinken op een podium, met echte muzikanten. Weinig dancehall acts halen live trouwens het niveau van de klassieke roots bands, met volwaardige songs, zang, arrangementen en muzikaal vakmanschap, liefst inclusief blazers.
De cirkel is rond dacht ik daarom zaterdagnacht rond één uur voor de tweede keer. Wat kan er live beter zijn dan Burning Spear, ook al brengt hij dan telkens weer dezelfde nummers? Ik had vrijdag Mr. Vegas gezien en die heeft toen amper een kwartier zelf gezongen (en geschreeuwd). Top entertainment (een beetje plat ook, met die twerkende danseressen), daar niet van. Maar kun je dat in eer en geweten, als muziekliefhebber, even 'goed' en tijdloos noemen als Burning Spear, of in het verleden Culture, Max Romeo of Bob Marley? Er zijn trouwens maar weinig dancehallsterren die nog wegkomen met hun shouts en moves eens ze de veertig gepasseerd zijn. Op dancehall staat een leeftijd, rootsreggae kun je blijven spelen tot je doodvalt (zoals de meeste pioniers ook gedaan hebben).
Om maar te zeggen dat het mij niet echt zou deren als de Main Stage van Reggae Geel zou verdwijnen.
REGGAE GONE INTERNATIONAL
Maar goed, livemuziek blijft natuurlijk een grote aantrekkingspool voor het festivalpubliek. We kicken niet allemaal op dj's, sounds en vintage selecties. De vraag is hoe je de Main Stage nieuw leven kunt inblazen, want daar dreigt toch enige bloedarmoede, zeker nu zich uit Jamaica zelf nog amper nieuwe artiesten aandienen met een deftig repertoire en dito live act.
Waarom dan niet gaan zoeken buiten Jamaica? Andere reggaefestivals programmeren al langer lokale en internationale (niet-Jamaicaanse) artiesten, ook als ze geen "zuivere" reggae of dancehall spelen. Mensen van bij ons zouden gerust een halve dag kunnen vullen op het hoofdpodium. Asham Band, King Johnny, Kosmo Sound, MariJah, Camel's Drop, Omar Perry, Kologne, Windub, Uman, Arkey Starch, Seekaman, Rupelsoldaten… Als die allemaal hun eigen fans meebrengen, zou er wel eens meer volk aan de Main Stage kunnen staan dan nu. Of maak er meteen een nieuwe Benelux Reggae Contest van. Ambiance verzekerd.
Internationaal denken we aan groepen als Fat Freddy's Drop (dat deze zomer twee keer OLT uitverkocht), Rebelution, African Head Charge (vorig jaar indrukwekkend op het veel te kleine Yard-podium), Hollie Cook, Gentleman's Dub Club, Groundation, Tiken Jah Fakoly, Easy Star All-Stars, Rubera Roots, Guiding Star Orchestra, Danakil, SunDub… De redelijk geweldige Meta & The Corner Stones speelden vorige week in Ruisbroek voor vijf man en een paardenkop. Zulke bands, die door het jaar vaak voor volle concertzalen staan, verdienen het hoofdpodium van Reggae Geel.
DOWNSIZEN?
Dus even recapituleren. Als Reggae Geel echt drastisch moet downsizen (zoals Kris Eelen suggereert) kan het festival in het slechtste (goedkoopste) geval terugvallen op de DJ-formule. Het Dub Forest (ik veronderstel dat de naam volgend jaar niet weer veranderd zal worden) en de Bounce zijn vaste waarden, ook al verdienen de DJ's in het bos een mooier podium dan een afgeleefde tent zonder verhoog. Vergeet niet dat er tegenwoordig zowat elk weekend dub-feestjes zijn, dus dan moet Reggae Geel echt wel het Dub Fest van het jaar zijn, in een gepast decor (zonder meteen aan Tomorrowland te denken natuurlijk).
De Yagga Yagga mag wat groter en zal zonder twijfel een blijver blijken, hoe oud de muziek die ze daar spelen ook zal zijn. Ik zou daar persoonlijk nog een Foundation Stage aan toevoegen, mogelijk in een soort chill out zone, al zouden daar soms dezelfde tunes weerklinken als in het Dub Forest. Wat minder luid dan, zodat je ook nog wat kan reasonen over de muziek.
Workshops? Graag. Nyahbinghi? Kan ook, maar dat valt even goed in de categorie randanimatie, en dat kan nooit de grote kost zijn. Er mag wat ons betreft trouwens best nog wat meer activiteit zijn op het terrein; "belevingscultuur" noemen ze dat, en naar het schijnt is dat wat veel mensen tegenwoordig zoeken op een festival.
UPCYCLEN?
Als Reggae Geel besluit om toch voor een groot publiek te blijven gaan, 20.000, 30.000 mensen per dag, zal de Main Stage hervormd moeten worden. Ik weet niet of daar andere genres aan te pas moeten komen (Wie heeft Masego gezien? Willen wij afrobeats?) maar prominente fusiegroepen uit alle windstreken komen wat ons betreft zeker in aanmerking. Een alternatief zou kunnen zijn om naar Jamaicaanse gewoonte één of hooguit twee backing bands uit te nodigen en die een hele revue van artiesten te laten begeleiden, jong en oud, zangers en deejays, blazers en percussionisten.
Het nieuwe bestuur zou ook voor grote sponsors kunnen kiezen. Ik weet niet of het u ooit is opgevallen maar op Reggae Geel staan geen mega borden en schermen met merken en reclameboodschappen. Ongelooflijk eigenlijk, hoe de organisatie er al die jaren in geslaagd is om het zonder sponsoring te stellen. Wellicht ook noodgedwongen, want welk bedrijf wil zich identificeren met een sub- (zeg maar tegen)cultuur waar een grote ganjawolk boven hangt, en met muziek die verder ook nooit aan bod komt in de mainstream media? En eigenlijk ben ik als reggaeman ook best trots op dat reclamevrije terrein. Het bewijst ieder jaar opnieuw dat "reggae" na al die jaren nog altijd niet onderworpen is aan de mechanismen van de vrije markt en de verwachtingen van de bedrijfswereld.
"Het nieuwe bestuur": het was eruit voor ik het goed en wel besefte. Met Kris Eelen verdwijnt de laatste originator van Reggae Geel, een nieuwe generatie neemt nu definitief het heft in handen. Dat bleek al meteen uit het redelijk euforische persbericht dat na afloop van het festival verspreid werd. Plots heette de 45ste editie een succes te zijn, en nieuwe perspectieven te openen voor de toekomst, geheel in tegenstrijd met de onheilstijdingen van Kris Eelen. Downsizen kwam niet meer sprake.
Wie Eelen straks zal vervangen als gezicht en hoofdorganisator van Reggae Geel is op dit moment nog niet duidelijk, maar haar of hem wacht in elk geval geen gemakkelijke opdracht. Het festival heeft lange tijd een redelijk unieke positie bekleed in reggaeland maar zal zich nu toch moeten bezinnen over de toekomst. Er zijn minder monomane liefhebbers dan vroeger (mensen die haast uitsluitend naar reggae luisteren), er is veel meer concurrentie in het buitenland (ooit was er alleen Reggae Sundance, tegenwoordig is het Europese reggaefestivallandschap verzadigd), en goeie live muziek wordt schaarser.
Wij wensen de nieuwe Don (m/v/x) van Reggae Geel in elk geval veel succes en hopen dat er volgend jaar weer een memorabel festival komt, zoals ze dat de afgelopen 45 jaar allemaal waren. Het is niet omdat mijn cirkel rond is dat ik niet meer in een nieuwe kan stappen.
P.S.: Betalen voor spijs en drank was nooit zo makkelijk, met een lopende rekening op de gsm. Maar waarom kan zo'n coin niet gewoon een euro zijn? En waarom blijf je op het einde toch altijd zitten met een klein bedrag dat je niet meer kunt besteden? Goed, in principe kun je dat terugkrijgen, via een digitale aanvraag, maar hoeveel mensen zouden zich daarmee bezighouden? Reggae Geel is niet het enige festival waar dit soort systemen gehanteerd worden, en ze zullen ook niet meer verdwijnen. Maar iets meer transparantie en toegeeflijkheid aan de bezoekers kunnen wonderen doen.
Tot slot: Voor zover wij weten vraagt Reggae Geel voor de eerste maal ook om jullie mening. Feedback sturen kan via
[email protected]
.Dl7BAwhJ_ZJXLLF.webp)
