Beyond Selassie & Garvey: Jomo Kenyatta

Tussen 1929 en 1946 studeerde Jomo in het Verenigd Koninkrijk en was aldaar medeoprichter van de onafhankelijkheidsbeweging Kenya African National Union (KANU). Ervan verdacht banden te hebben met de Mau Mau, opstandelingen die via geweld naar zelfbeschikking streefden, werd hij in 1952 door de Britse autoriteiten gearresteerd en een jaar later tot 7 jaar dwangarbeid veroordeeld. Nadat hij in 1961 vrijkwam en Kenia in 1964 als republiek binnen het Britse Gemenebest de soevereiniteit verwierf, werd Jomo Kenyatta de eerste president van het land. Als staatshoofd verwierf hij het vertrouwen en de steun van de blanke boeren door hen na de onafhankelijkheid in het land te laten verblijven en voerde hierbij een politiek van Afrikaans socialisme (Toen heel wat Afrikaanse landen in de jaren zestig onafhankelijk werden, verwierpen sommige van de nieuwgevormde regeringen de ideeën van het kapitalisme ten gunste van een meer Afro-centrisch economisch model). Kenyatta regeerde tot aan zijn overlijden op 22 augustus 1978.

Dieper ingaan op Kenyatta's levensloop doen we in dit artikel niet, met enkele muisklikken vinden belangstellenden tal van informatie. Wij focussen verder op de sporen die het voormalige staatshoofd in het reggaelandschap naliet. Dat de man met zowel Marcus Garvey als Haile Selassie goed bevriend was, verklaart eveneens dat de Rastafari gemeenschap hem genegen was.

Met Burning Spear, de Engelse vertaling van het Kikuyu woord jomo, is een eerste reggaelink meteen gelegd. In 1969 brachten Winston Rodney, Rupert Willington en Delroy Hinds bij Coxsone Dodd hun eerste singel, 'Door Peeper', uit. Onder de naam Burning Spear schreef het vocale trio, met als backing band The Black Disciples, rootsreggaegeschiedenis met albums als 'Marcus Garvey', 'Garvey's Ghost' en 'Man In The Hills'. Eind 1976 splitste Rodney zich van Willington en Hinds af om vanaf dan de naam Burning Spear uitsluitend voor zichzelf te gebruiken.

De zoon van wijlen Joseph Hill, zanger en songwriter van het legendarische Jamaicaanse vocale trio Culture, werd naar het Afrikaanse staatshoofd vernoemd. Na het tragische overlijden van zijn vader in 2006 in Berlijn verving Kenyatta hem aanvankelijk als leadzanger van Culture. Gemotiveerd om het werk van zijn vader voort te zetten, begon hij aan het afwerken van songs waaraan deze begonnen was en startte met het schrijven van eigen nummers waaronder zijn aangrijpende debuutsingle 'Daddy'.

Door een van zijn zonen Ky-Mani te noemen bracht ook Bob Marley een eerbetoon aan de Keniaanse cultuur. Ky-Mani is een alternatieve spelling van de Kikuyu naam Kimani (kee-mah-nee), vrij vertaald "avonturier", een voornaam die binnen de gemeenschap naar leiderschap en moed verwijst.

Uhuru, de Swahili term voor vrijheid, is de voornaam die Jomo Kenyatta in 1961 symbolisch en als voorbode van de aanstaande Keniaanse onafhankelijkheid voor zijn zoon uitkoos. Uhuru Kenyatta werd tussen 2013 en 2022 trouwens zelf de vierde president van Kenia. Zijn voornaam werd ook de naam van de band die Garth Dennis, Don Carlos en Duckie Simpson in 1972 oprichtten. Daar de nummers die ze samen uitbrachten weinig succes kenden, volgde er vrij snel een split. In een latere bezetting waarbij Duckie Simpson in 1978 met Michael Rose en Puma Jones een trio vormde, veranderden ze de groepsnaam in Black Uhuru. Mede dankzij hun samenwerking met Sly & Robbie blijven ze tot op de dag van vandaag nog steeds één van de meest succesvolle reggaeformaties ooit. Na het vertrek van Michael Rose (1985) en Puma Jones (1987 - drie jaar later aan borstkanker overleden) werden er tussen 1990 en 1994 vier albums met de originele bezetting uitgebracht. Sindsdien poogde Duckie Simpson tevergeefs Black Uhuru in leven te houden zonder dat hierbij het succes uit de jaren '80 ooit werd geëvenaard.

Tot Rita Marley's bekendste hits hoort zeker het nummer 'Harambe', een song die rechtstreeks met president Jomo Kenyatta in verband staat. Bij de onafhankelijkheid van Kenia in 1963 nam de president het filosofisch concept, harambee, als uitgangspunt voor zijn beleid. Om dit te benadrukken fungeert de term dan ook als wapenspreuk op het wapen van Kenia. In het Swahili betekent harambee: "laten we samenkomen" en stond de term symbool voor het samenbrengen van alle Kenianen bij de opbouw van een ??nieuwe natie. "Harambe means working together, moving together in one love, peace and harmony.", licht Rita in het nummer toe. In 2019 mocht Marley's weduwe uit de handen van Uhuru Kenyatta, tijdens zijn staatsbezoek ter gelegenheid van de 57 jaar onafhankelijkheid van Jamaica, een Reggae Icon Award in ontvangst nemen.

Kenyatta's aanwezigheid in reggaelyrics is vrij beperkt. We vonden slechts drie nummers waarin hij, telkens deel uitmakend van een lijstje prominenten, vernoemd wordt:

Mutabaruka - 'Dis Poem' (Shanachie, 1986)
Steel Pulse - 'Born Fe Rebel' (Wise Man Doctrine, 2004)
Tiken Jah Fakoly - 'Foly' (Barclay/Universal, 2007)

Tot slot een overzicht van reggae instrumentals die naar de Afrikaanse staatsleider werden vernoemd:

Joe White - 'Kenyata' (Panther, 1972)
Deb Players - 'Great Man Called Kenyatta' (D.E.B. Music, 1978)
Jaharmi - 'Jomo Kenyata' (Mahogony, 1979)
Scientist - 'Jomo Kenyata' (Tamoki Wambesi, 1994)
Ras Pablo - 'Jomo (Burning Spear) Kenyatta' (Pecking Records, 2016)
Zion Train - 'Jomo Kenyatta Dub' (Wobbly Web, 2021)