Beyond Selassie & Garvey: Malcolm X

De in 1925 als Malcolm Little geboren, Malcolm X, kwam in de VS op voor de rechten van de onderdrukte zwarte bevolking. Als militante zwarte moslimleider predikte hij voor een radicale aanpak van het probleem, in die mate dat hij door de Amerikaans autoriteiten als staatsvijand werd bestempeld. Nadat hij op 14 februari 1965 een aanslag met een bom overleefde, werd hij een week later door leden van de Nation of Islam, een beweging waartoe Malcolm aanvankelijk behoorde en die hij na spanningen, in maart 1964, gedesillusioneerd de rug toe keerde, doodgeschoten.

Verder uitweiden over zijn levensloop doen we hier niet. Voor geïnteresseerden is er meer dan voldoende literatuur voorhanden en in 1992 verfilmde Spike Lee zijn levensloop met in de hoofdrol Denzel Washington. De prent baseerde zich op het boek 'The Autobiography of Malcolm X' (Grove Press, 1965) van Alex Haley.

Via de cover die Dennis Brown in 1977 op het album 'Visions Of Dennis Brown' (Joe Gibbs Music) uitbracht, is het nummer 'Malcolm X', geschreven door Winston McAnuff, eerder uitgebracht in een versie van Earl Sixteen (Belmont Records, 1975) hoogstwaarschijnlijk de meest gekende reggaehommage. Op het compilatiealbum 'Inna The Yard' (Chapter Two Records, 2019) vinden we de song eveneens terug, ditmaal door de oorspronkelijke auteur gebracht: "Because of Malcolm X, white man got vex. They didn't want to see black man progress. An' all along the way, blackman have stray searching to find the way. How long will it be? 'Til you hear my brothers sing ain't no neutrality. Malcolm X main prospect was to see all man live in unity. Now he is down, down in the ground. Where can the killer be found? I want to know, now."

Andere versies van deze song vinden we daarnaast nog op het album 'Roots & Culture' (Ariwa, 1999), waarop de Jamaicaans-Britse Christopher McFarlane, ons beter bekend als Macka B, met 'Big Up The X' het nummer een eigen draai gaf. Ook Dennis Bovell zorgde, in samenwerking met Robbie Ost van Dubblestandart, voor een eigen interpretatie. De gezongen uitvoering en de dub verschenen in 2021 op het conceptalbum 'Dennis Bovell meets Dubblestandart' (Echo Beach).

Ook Hopeton Overton Brown aka. The Scientist vernoemde op het album 'Scientist International Heroes Dub' (Wambesi, 2009) een instrumental naar de Afro-Amerikaanse militant. 'Sidewinder', een nummer van de Amerikaanse jazztrompettist Lee Morgan (1964), werd dan weer door The Skatalites, in hun eigen interpretatie, tot 'Malcolm X' omgedoopt.

"The blood of Malcolm goes running through my veins…", zingt David Hinds in 'Born Fe Rebel'. Net als bij hun tweede langspeler, 'Tribute To The Martyrs' (Island, 1979), staat de zwarte leider ook op de cover van 'African Holocaust' (Sanctuary Records, 2004) afgebeeld. De uitgesproken bewondering van Steel Pulse voor de man blijkt verder uit 'X Resurrection' (met Macka B), een funky reggae-tribute op het album 'Vex' (MCA, 1994) en op het album 'Rage And Fury' (Atlantic, 1997) wordt hij andermaal vernoemd in het nummer 'Role Model' (feat. Mega Banton).

In de Burning Spear klassieker 'Great Men', eerst als single verschenen en later ook nog terug te vinden op 'Mek We Dweet' (Mango, 1990), vinden we Malcolm X in het gezelschap van Paul Bogle, Marcus Garvey, Martin Luther King en Nelson Mandela. Ook in 'Subject In School', op het album 'Rasta Business' (Heartbeat Records, 1995) en in 'Appointment With His Majesty', dat op de gelijknamige langspeler verscheen (Heartbeat Records,1997), wordt Malcolm X door de artiest aangehaald.

Andere reggaesongs die de man vermelden zijn onder andere:

Jacob Miller - 'Mixed Up Moods' (Island Records, 1980)
Culture - 'One A We' (Blue Mountain Records, 1986) 
Ziggy Marley & The Melody Makers - 'This One' (Virgin, 1993)
Bounty Killer - 'Prophecy Fulfil' (Greensleeves, 1994)
Jah Cure - 'Nuh Build Great Man' (VP Records, 2007) 
Bugle - 'Rasta Soldier' (Now Generation, 2016) 
Daddy Mory - 'Malcolm X' (Urban Records, 2018) 

En… alhoewel het geen reggaenummer betreft, kunnen we het niet nalaten het prachtige eerbewijs van Mama Afrika, Miriam Makeba, het door haar dochter gecomponeerde 'Malcolm X' (1975), als afsluiter aan het lijstje toe te voegen.