Reggae.be
Beyond Selassie & Garvey: Felix Houphouët-Boigny
Roots & CultureOct 27, 2022

Beyond Selassie & Garvey: Felix Houphouët-Boigny

By Ras Mundele

Met onze zoektocht naar Felix Houphouët-Boigny in reggaenummers maken we een trip naar Ivoorkust, het land dat de allereerste Afrikaanse wereldster binnen het genre, Alpha Blondy, voortbracht. Boigny werd geboren op 18 oktober 1905 in Yamoussoukro en was sinds het einde van de tweede wereldoorlog politiek actief. Bij de onafhankelijkheid van zijn land, in 1960, werd Boigny de eerste Ivoriaanse president. Ondanks enkele mislukte staatsgrepen, bleef hij tot aan zijn overlijden, toen hij op 7 december 1993 de strijd tegen kanker verloor, ononderbroken staatshoofd.

Uitweiden over het leven, het bewind en de verwezenlijkingen van de man doen we vandaag niet, op het internet zijn voldoende informatie en verschillende biografieën terug te vinden. Onze aandacht gaat naar zijn aanwezigheid in reggaenummers, waarbij in het geval van Houphouët-Boigny vrij snel bleek dat het een louter Ivoriaanse aangelegenheid is. Desondanks zijn de desbetreffende songs, zonder enige twijfel, het voorstellen en beluisteren waard.


Met vier nummers aan de man gewijd, steekt Seydou Koné, ons beter bekend als Alpha Blondy, zijn mateloze bewondering voor het voormalige staatshoofd niet onder stoelen en banken. In 1985 verschijnt op zijn derde album 'Apartheid Is Nazism' (1985) een eerste eerbetoon met het nummer 'Jah Houphouet': "Jah Rastaman, Houphouet Boigny c'est un Rastaman. Il est bon comme un Rastaman, partisan de la paix comme un Rasta..." Toen de toenmalige president het lied voor het eerst hoorde zou hij in lachen zijn uitgebarsten met de woorden: "Houphouët est un rastaman, vraiment Alpha Blondy, cet enfant là, c'est pas possible quoi!"

Anders dan Marley die voor de song 'War' een deel van de redevoering van keizer Haile Selassie (Verenigde Naties, 1963) als lyrics gebruikte, laat Alpha via een opgenomen toespraak van Boigny (Quarantenaire du RDA - Rassemblement démocratique africain - 1986) de man zelf aan het woord met als ondersteuning een stevige melodische dub. Dit nummer 'Jah Houphouët Boigny Nous Parle' verscheen in 1987 op zijn 'Revolution' album (voor eventuele liefhebbers is een televisieopname van deze lange toespraak op YouTube terug te vinden).

Op een cruciaal moment in de Ivoriaanse geschiedenis, te midden van politieke en sociale onrust, verschijnt, een jaar voor het overlijden van Boigny, de langspeler 'Masada' (1992). Met eenvoudige en heldere teksten schetst Alpha Blondy de situatie en klaagt hierbij het reële gevaar tot etnisering in de nationale politiek aan, iets wat ook de president zorgen baarde, aan. Verschillende songs op het album steunen Boingy's gedachtengoed waaronder het in het Dioula gebrachte nummer 'Houphouët Yako'.

Tenslotte schrijft de Ivoriaan postuum, het dertien minuten durende, 'Silence Houphouet D'Or', verschenen op het album 'Grand Bassam Zion Rock' uit 1996. Na een mooie en emotioneel geladen inleiding ("Le soleil s'est couche ce matin, tous les drapeaux ont baissé les yeux. Devant ce char d'assaut, nos sanglots montent la haut. Seul dans son linceul orange, blanc, vert… Houphouet d'or, Houphouet Boigny dort… nana Boigny dort…"), gebruikt hij verder in de song, zoals hij het eerder al deed in 'Jah Houphouët-Boigny Nous Parle', een toespraak van de Afrikaanse politicus.

Met 'Mea Culpa', verschenen op het gelijknamige album, toont de geëngageerde Ivoriaanse reggaeartiest, Fadal Dey, berouw voor het feit dat hij zich tijdens zijn tienerjaren door de oppositie liet meeslepen om bij straatprotesten tegen het regime van Boigny te betogen: "Mea Culpa est sorti en 2010 en Cote d'Ivoire et la chanson a bien marché en son temps. Elle rappelle l'histoire des tenants du pouvoir à ce moment qui quand ils étaient dan l'opposition on traité Houphouet-Boigny de voleur. Quand j' étais encore écolier moi aussi j'ai crié au feu et au voleur dans la rue. Quand Laurent Gbagbo prend le pouvoir en 2000 il n'y a rien de nouveau, ce sont les aquis de Boigny qui gardent en vie les Ivoiriens. Aujourd'hui je m'en veux d'avoir chanté un jour Houphouët voleur J'espère que le vieux me pardonnera du fond de sa tombe. Le vrai bonheur on ne l'apprécie que lorsqu'on l'a perdu."

'Adieu Houphouet' van Joss Kézo ('Best Of Joss Kézo', 2005) en 'Houphouet-Boigny' (2018) van Seexty I: "Houphouet est le père fondateur de la nation, j'ai écrit le morceau en remerciement de tout le bien qu'il a fait pour la Cote d'Ivoire. C'est le seul qui a pris soin du pays et nous vivons bien grâce à tout ce qu'il a réalisé", vervolledigen het rijtje van de Ivoriaanse reggaesongs die we als hulde aan de staatsman konden vinden.

We sluiten af met 'Je Pars d'Ici' van de Nigerese slamdichter Jhonel waarin hij Boigny in een totaal andere context benoemt. Niet echt een reggaenummer, maar naar onze mening een prachtige song met aangrijpende lyrics over het ontvluchten van het moederland om vast te stellen dat het elders niet altijd beter is: "…Après des heures et des heures de marche, seize heures exactement, voilà là où je me suis retrouvé, RCI (République de Côte d'Ivoire) chez Félix Houphouët-Boigny. L'éléphant grossit plus, mais il dépérit. Partout ces cris de fusil dans ce pays. Je ne peux pas m'arrêter ici de peur qu'on tire dessus, alors je pars d'ici…".
Beyond Selassie & Garvey: Felix Houphouët-Boigny

About the Author

Ras Mundele
Meer

Raakte eind jaren '70 van de vorige eeuw in de ban van reggae muziek. Als lid van Burnin' Ash, één van de eerste Belgische reggaebands, werd hij, als enige met een ander tintje, omgedoopt tot Ras Mundele (Mundele betekent "blank" in het Lingala). Was tot 2000 samen met Aura Lewis actief als leadzanger en toetsenist bij de Tsjaka Band en werkte ook nog een tijdje samen met The Right Prophecy. Pikte enkele jaren geleden de draad weer op als muziek- en songwriter. Al meer dan 40 jaar in de ban van het maatschappelijke, sociale en spirituele gedachtengoed waarmee reggae gepaard gaat, wil hij die boodschap nu ook graag delen via Reggae.be.

Genres

RootsReggaeAfro-Reggae

Published

Oct 27, 2022