Rastaman Chants: 'Exodus' (Bob Marley & The Wailers, 1977)

Het album werd in Londen opgenomen nadat Bob voor het ballingschap koos ten gevolge een moordaanslag. Op 3 december 1976 drongen zeven schutters, tijdens een repetitiepauze, Bob's huis op 56 Hope Road binnen. Marley's vrouw Rita werd op de oprit in haar auto aan het hoofd geraakt, twee kogels troffen Bob aan borst en arm. Manager Don Taylor werd in de benen en borst geschoten. Verrassend genoeg vielen er geen doden.

De analogie tussen de Bijbelse Exodus naar het beloofde land en het afwerpen van het juk van Babylon met als doel de terugkeer naar het moederland Ethiopië, Afrika, is overduidelijk: "We know where we're going, we know where we're from. we're leaving Babylon, we're going to our fathers land. …send us another brother Moses from across the red sea!" We denken hierbij ook aan het ambitieuze Black Starliner-project van Marcus Garvey waarbij hij een vloot stichtte met de ambitie de terugkeer van de Amerikaanse zwarten naar hun bakermat te organiseren.

Exodus staat voor uittocht, het boek beschrijft de vlucht van het volk Israël uit Egypte. Het vertelt ons over de grote groei van het aantal joden tijdens hun slavernij, het stelt ons Mozes voor en beschrijft de tien plagen die God over Egypte bracht om zijn volk te bevrijden. Vervolgens het relaas van de uittocht zelf en de verkondiging van het verbond van de wet (de tien geboden) op de berg Sinaï. Het boek eindigt met de beschrijving van de eredienst rondom de tabernakel en de wet van Mozes.

Ter illustratie van de diepgewortelde verbondenheid die rasta's met het Joodse volk voelen, verwijzen we ernaar dat volgelingen van Garvey zichzelf als authentieke Israëlieten beschouwen: "The black person is the reincarnation of ancient Israel, who at the hand of the white person has been in exile in Jamaica."

Voor orthodoxe Rastafari weerspiegelt dit zich eveneens in het naleven van oudtestamentische wetten. Zoals bijvoorbeeld het naleven van de van de sabbat (Leviticus 23-3: "Zes dagen zal men het werk doen, maar op den zevenden dag is de sabbat der rust, een heilige samenroeping; geen werk zult gij doen; het is des heeren sabbat, in al uw woningen.") of het laten groeien van het haar en het verbod op tattoos (Leviticus 21-5: "Zij zullen op hun hoofd geen kaalheid maken en zullen den hoek van hun baard niet afscheren, en in hun vlees zullen zij geen sneden snijden.").

Dat één van de voornaamste mansions (rastahuizen) voor de naam The Twelve Tribes of Israel koos of dat een vocaal trio zichzelf Israël Vibration noemde, zijn dan ook geen toeval. In heel wat reggaesongs zijn duidelijke verwijzingen naar de band met het volk Israël terug te vinden. Bij reggaeliefhebbers zal waarschijnlijk de ska klassieker 'Israelites' van Desmond Dekker & The Aces meteen in de gedachten opduiken, maar ook nummers als 'Israel Want To Be Free' van de Ethiopians,  'Israel Be Wise' van de Royals, 'Children Of Israel' van Dennis Brown of 'Israel's King' van Cocoa Tea, om er maar enkele te citeren, wijzen op de band die Rasta's met de Israëlieten voelen.

Voor aanvullende informatie over verwijzen we naar 'The Book of Exodus: The Making and Meaning of Bob Marley and the Wailers' album of the Century' van Vivien Goldmen alsook naar 'Bob Marley: 25 songs, 25 verhalen' waarin Jah Shakespear enkele songs van het album, waaronder ook de titeltrack, toelicht.

Tot slot enkele nummers van 'Exodus' waarin Bob verwijzingen naar het heilig schrift verwerkte:

'Natural Mystic':
There's a natural mystic blowing through the air, If you listen carefully now you will hear. This could be the first trumpet, might as well be the last.
1 Korinthe 15-52: "In een punt des tijds, in een ogenblik, met de laatste bazuin; want de bazuin zal slaan, en de doden zullen onverderfelijk opgewekt worden, en wij zullen veranderd worden."
Openbaring 4-1: "Na dezen zag ik, en zie, een deur was geopend in den hemel; en de eerste stem die ik gehoord had, als van een bazuin met mij sprekende, zeide: Kom hier op, en Ik zal u tonen hetgeen na dezen geschieden moet."

'So Much Things To Say':
But I'll never forget no way: they crucified Jesus Christ…
Mattheus 27:22-23: "22 Pilatus zeide tot hen: Wat zal ik dan doen met Jezus, Die genaamd wordt Christus? Zij zeiden allen tot hem: Laat Hem gekruisigd worden. 23 Doch de stadhouder zeide: Wat heeft Hij dan kwaads gedaan? En zij riepen te meer, zeggende: Laat Hem gekruisigd worden."

'The Heathen':
As a man sow, shall he reap…
Job 4-8: "Maar gelijk als ik gezien heb: die ondeugd ploegen, en moeite zaaien, maaien dezelve."
Galatan 6-7: "Dwaalt niet; God laat zich niet bespotten; want zo wat de mens zaait, dat zal hij ook maaien."

'Exodus':
Men and people will fight you down when you see Jah light
Job 33-28: "Maar God heeft mijn ziel verlost, dat zij niet voere in het verderf, zodat mijn leven het licht aanziet." 
Psalmen 36-10: "Want bij U is de fontein des levens; in uw licht zien wij het licht."

Send us another Brother Moses gonna cross the Red Sea
Exodus 14:15-16: "15 Toen zeide de HEERE tot Mozes: Wat roept gij tot Mij? Zeg den kinderen Israëls dat zij voorttrekken. 16 En gij, hef uw staf op en strek uw hand uit over de zee en klief dezelve, dat de kinderen Israëls door het midden der zee gaan op het droge."
Exodus 14:21-22: "21 Toen Mozes zijn hand uitstrekte over de zee, zo deed de heere de zee weggaan door een sterken oostenwind, dien gansen nacht, en maakte de zee droog, en de wateren werden gekliefd. 22 En de kinderen Israëls zijn ingegaan in het midden van de zee op het droge; en de wateren waren hun een muur, tot hun rechter- en tot hun linkerhand.

Jah come to break downpression, rule equality. Wipe away transgression, set the captives free
Psalmen 65-4: "Ongerechtige dingen hadden de overhand over mij, maar onze overtredingen, die verzoent gij."
Jesaja 42-7: "Om te openen de blinde ogen, om den gebondene uit te voeren uit de gevangenis, en uit het gevangenhuis hen die in duisternis zitten."
Jesaja 58-6: "Is niet dit het vasten dat Ik verkies: Dat gij losmaakt de knopen der goddeloosheid, dat gij ontdoet de banden des juks, en dat gij vrij loslaat de verpletterden, en alle juk verscheurt?"
Jesaja 61-1: "De geest des heeren is op mij, omdat de heere mij gezalfd heeft, om een blijde boodschap te brengen den zachtmoedigen; hij heeft mij gezonden om te verbinden de gebrokenen van hart, om den gevangenen vrijheid uit te roepen, en den gebondenen opening der gevangenis."