Nilotika Cultural Ensemble - Nyabinghi Resurrection (Switchstance Recordings)

Tegenwoordig schrijft men de oorsprong van de mythe toe aan Kitami, een achttiende-eeuwse koningin van het Mpororo koninkrijk (in het huidige zuid Oeganda/noord Rwanda), wiens moord door haar man, Murari, werd gevolgd door een reeks natuurrampen en andere catastrofale gebeurtenissen. Rond de eeuwwisseling in 1800 ontstond er een religieuze verering van Nyabinghi. Die zou bezit genomen hebben van de lichamen van mediums, bekend als abagirwa, maar ook van gewone mensen.

Het bekendste voorbeeld is zonder twijfel koningin Muhumusa, die eind negentiende eeuw gehuwd was met de Oegandese koning Kigeri Rwabugiri. Na de dood van Rwabugiri in 1895 en de staatsgreep in Rucunshu in 1896, om zijn gekozen opvolger, Rutarindwa, ten val te brengen, vluchtte Muhumusa naar verluidt naar Mpororo, om aan het bloedbad te ontkomen. Door zich via Nyabinghi op spiritueel gezag te beroepen, kreeg Muhumusa het Abakiga volk van Noord-Rwanda achter zich en organiseerde een reeks opstanden met als doel haar zoon Biregeya op de troon te krijgen, van wie ze beweerde dat hij de rechtmatige opvolger van Rwabugiri was. Ze moedigde haar volgelingen ook aan om haar eer te betonen, in plaats van Musinga, Rwaburiga's opvolger. Als reactie daarop vroeg Musinga de Duitse kolonisatoren om hulp bij het verslaan van Muhumusa's beweging. De Duitsers arresteerden haar in 1908 wegens "hekserij" en namen haar gevangen in Bukoba tot haar ontsnapping in 1911. Opnieuw vluchtte ze naar het noorden waar ze haar aanhangers begon te verzamelen, maar deze keer in weerwil van de Duitse en Britse kolonisatoren die aanspraak maakten op de regio. Zo stond ze uiteindelijk aan de wieg van het eerste gewapende verzet tegen de kolonisatie in de regio, waarbij Muhumusa haar volgelingen aanmoedigde niet bang te zijn voor Europese geweren omdat Nyabinghi de kogels van de Europeanen in water zou veranderen. Muhumusa's opstand wekte grote bezorgdheid bij de Europese kolonisatoren in de regio, en ook bij de Europese missionarissen die het christendom probeerden te verspreiden, wat de Duitsers en Britten ertoe aanzette hun krachten te bundelen. Op 29 september 1911 omsingelden zij Muhumusa's troepen en na een korte strijd werd ze gearresteerde en overgebracht naar Kampala, waar zij tot haar dood in 1945 onder huisarrest stond.

Omdat de volgelingen van Muhumusa met drumritmes hun vijanden angst probeerden aan te jagen, werd, na haar arrestatie, een verbod op traditioneel drummen ingesteld door de koloniale machthebbers.

De legende van Nyabinghi bereikte Jamaica waarschijnlijk via een artikel van de Italiaanse journalist Frederico Philos, dat in 1935 verscheen in de Jamaica Times, en beweerde dat er in Afrika een geheim genootschap bestond dat de "Nya-Binghi" heette en gewijd was aan de boodschap: "Dood aan alle Blanke Boeren.". Hij beweerde bovendien dat de Ethiopische keizer Haile Selassie in 1930 tot hoofd van deze orde was benoemd tijdens een geheime bijeenkomst in Moskou. Het hele artikel was natuurlijk bedoeld als als propaganda om steun te verwerven voor Europese pogingen om de antikoloniale inspanningen op het Afrikaanse continent te onderdrukken, maar in Jamaica vormde het één van de inspiratiebronnen voor de vroege aanhangers van de Rastafari-beweging.

Meer dan anderhalve eeuw later brengt het Nilotika Cultural Ensemble onder leiding van Jajja Kalanda deze oude traditie nu terug tot leven op de plek waar ze ooit ontstond.  Opgenomen in de East African Records studio in Kampala in een tijdspanne van ongeveer twee weken en verdeeld door het Duitse Switchstance Records, is 'Nyabinghi Resurrection' een mengeling geworden van typisch Oegandese percussieritmes en instrumentatie, met hier en daar wat invloeden uit de Jamaicaanse nyahbinghi-traditie (afsluiter 'Wampologoma', 'Ghetto People', 'Praise Jah'). Wellicht zal dit album eerder liefhebbers van Afrikaanse muziek aanspreken, maar het blijft sowieso een meer dan interessante muzikale voetnoot in de geschiedenis van de nyahbinghi-traditie.