R.I.P. Aart Timmermans aka. Ras Fire (1959-2019)

De dood van Ras Fire is het mooiste voorbeeld van natural mystic dat ik in mijn leven heb meegemaakt. Het lag in de gang der dingen dat hij een feestje zou organiseren voor zijn zestigste verjaardag, met hemzelf als hoofdact natuurlijk. Het moest zo zijn dat hij die avond omringd werd door familie en vrienden, die hem na de show allemaal een big up kwamen geven, en hun liefde voor hem uitspraken. Het was voorbestemd dat hij amper drie dagen later zou sterven. Ook al had hij het misschien niet zo gepland (zo kenden we Aart nochtans niet), een mooier afscheid had hij zich niet kunnen wensen.



Die natuurlijke mystiek was vanaf dag één eigen aan onze vriendschap. Ik heb Aart leren kennen na een concert van Israel Vibration in Eindhoven, in het hotel van de band. Israel Vibration, dat waren drie zangers met polio en stemmen als engelen. Volbloed rastamannen ook, dus in vele opzichten, muzikaal, lichamelijk, spiritueel, verwant met Ras Fire. Iets minder met mij, ik was de enige baldhead in de kamer, zonder dreadlocks, maar Israel Vibration was in elk geval ook mijn favoriete reggaegroep.

Het klikte meteen tussen ons. Door wat Aart zei, vergat ik vrijwel onmiddellijk dat hij leefde met een zware beperking. Hij had meer kracht en wijsheid in zich dan veel "gezonde" mensen. En humor. God, of Jah, wat hebben we veel gelachen met elkaar.

Ik weet intussen dat Aart ook een echte pain in the ass kon zijn, en mensen onverbiddelijk kon terechtwijzen. Vooral dan als je met hem samenwerkte aan zijn muziek, of hem op dagelijkse basis moest verzorgen. Hulde aan Janna, Aisha (Sharon) en Snzezana voor hun onvoorwaardelijke liefde en inzet. Zonder hen zou Aart nooit zo'n geweldig leven hebben kunnen leiden.

We zijn echte vrienden geworden. Er was een tijd dat ik minstens één keer per maand naar Waalwijk ging, waar Aart toen woonde. Gewoon om bij hem te zijn en te reasonen over het leven, om naar muziek te luisteren en de nieuwe oogst Happy Brother te keuren. Ras Fire kweekte de beste cannabis die ik ooit geproefd heb, een soort die je nergens anders kon krijgen en die hij met veel geduld en vakmanschap tot wasdom had gebracht.

Nee, niet hijzelf natuurlijk, niet met zijn eigen handen. Maar wel precies volgens zijn aanwijzingen, en als je die opvolgde, zat je bij Ras altijd safe. Zijn perfectionisme en nauwgezetheid zaten sommige mensen weleens dwars. Ik herinner mij een festivalletje in Antwerpen waar de andere artiesten kwamen vragen of en wanneer zij eindelijk mochten soundchecken. Ras Fire zat toen al een paar uur achter de mengtafel om het geluid ideaal af te stellen. Te laten afstellen, door een wel heel geduldige engineer.  Op zijn afscheidsfeest in Tilburg sprak ik vorige week met Mika, de Brusselse zangeres met wie Ras Fire binnenkort een plaat zou opnemen. Mika (Sophie) heeft veel studio-ervaring maar zelfs haar was niet opgevallen dat er die avond geen geluidsman was, en ook geen mengtafel in de zaal. En toch klonk de muziek helemaal zoals het hoorde, anderhalf uur lang. Sound: Ras Fire.

In Amsterdam heeft Aart ooit mijn auto geparkeerd. Ik zat uiteraard zelf achter het stuur en we waren in het hart van de stad op zoek naar een parkeerplaats. We zagen een plekje maar dat leek mij veel te klein. "Stop!", zei Aart, op een toon die geen tegenspraak duldde, en die hij wel vaker durfde hanteren. Volgens hem zou ik er wel degelijk tussen kunnen. "Precies doen wat ik zeg," gebood hij. Ik kan in het algemeen goed parkeren maar ik geloofde nooit dat het me hier zou lukken. Het benieuwde me of Aart ook dit kunstje zou kunnen flikken, en besloot me over te geven aan zijn instructies.

"Draaien, draaien, draaien! Stop!", zijn ogen flitsten heen en weer tussen de drie achteruitkijkspiegels: "Andere kant! Draaien, draaien, draaien! Stop!" En nog eens, en nog eens. En plots stonden we goed. Geen bumper of stoeprand gevoeld. Aart had de wagen perfect geparkeerd, met behulp van mijn handen en armen.

Maar hij was niet alleen een handige Harrie, hoe onwaarschijnlijk dat op zich al klinkt als je hem niet kende. Aart was voor mij ook een spirituele leraar, in de breedst mogelijke zin van het woord. Hij was Bijbelvast opgevoed en leerde mij met die achtergrondkennis tientallen reggaenummers beter begrijpen. Hij betrok de Bijbelse verzen op de actualiteit en het dagelijkse leven, zoals ook de rasta's dat doen. Hij gebruikte en verspreidde die inzichten om de mensen in zijn omgeving te verlichten, om het leven lichter te maken, in beide betekenissen van het woord. Hij puurde er prachtige liedjes uit, met teksten die niet moeten onderdoen voor de rastalyriek van Bob Marley en Israel Vibration, zijn grote voorbeelden en muzikale inspiratiebronnen.

Ras Fire was niet de beste zanger, en dat wist hij. Daarvoor ontbeerde hij een klankkast, een stevige borstkas. Maar hij zong wel toonvast, en zijn stem kwam uit een andere wereld. Even breekbaar als onverzettelijk. Even hoog als beklijvend. Als Ras Fire zong, moest je luisteren. Zeker als je hem zàg zingen, helemaal in zijn element, met een band van topmuzikanten rond zich en een sound die hij zelf had afgesteld.

Muziek (en dat hoefde geen reggae te zijn) was niet het enige waar Aart alles van afwist. Welk onderwerp er ook ter sprake kwam, hij deed er altijd zijn zegje over, mèt kennis van zaken, of had minstens een goed gefundeerde mening klaar. Dat maakte van hem ook een beetje een betweter. Vaak wist hij het daadwerkelijk beter maar soms was hij ook onredelijk. Het is een kenmerk dat hij gemeen had met andere grote denkers, leiders en leraars.

Natuurlijk stemt het afscheid van Aart mij onnoemelijk verdrietig. Ik ben wellicht mijn beste vriend verloren, een echte soulmate, met wie ik heerlijke tijden heb beleefd. Uiteraard zal ik hem missen op de concerten en festivals, en had ik hem graag nog vele jaren bezocht in Werkendam of waar hij ook zou gewoond hebben.

Maar ik ben ook heel dankbaar voor de bijna dertig jaar dat we elkaar gekend hebben. Veel langer dan de dokters hem ooit te leven hadden gegeven, en dan ik toen bij Israel Vibration zou kunnen denken en hopen hebben. Dankbaar dat hij ook mijn dochter van kleins af aan in zijn hart heeft gesloten, en cruciale levenslessen heeft meegegeven. Ze zorgt intussen zelf voor iemand in een rolstoel, en ook daar zal de hechte band met Aart niet vreemd aan zijn.

Onze vriendschap is tien jaar geleden uitgemond in een boek. Geen biografie maar een roman waarin ik geprobeerd heb om de uitzonderlijke geest en persoonlijkheid van Ras Fire te vatten. Een onmogelijke opdracht, ik weet het, maar als schrijver was het mijn manier om eer te bewijzen aan Aart, de bijzonderste mens die ik mijn leven ben tegengekomen. Het was een voorrecht om met Aart bevriend te zijn, en een deel van zijn leven te mogen delen. Jah live.

Ras Fire & Rightious Rockers hebben 1 album uitgebracht, 'Forward' (RUNN Records, 1999). In 2014 verscheen op hetzelfde label 'Hold On To Dub', een samenwerking tussen Ras Fire en Mad Professor.

Foto's: © Ras Fire, Jah Shakespear & Roos Pierson/VICE Nederland