Roots Vibration (Pieter Eykens): "Muziek een tweede leven geven met respect voor de makers!"

Hoe komt een jonge gast uit Leuven erbij om een platenlabel te starten in zo'n kleine nichemarkt als die van de rootsreggae?  Pieter Eykens: "Ik ben al een tijdje bezig met muziek uitgeven, voor Roots Vibration had ik al twee andere platenlabels. Het eerste, Onderstroom Records, bestaat ondertussen al tien jaar: ik was drieëntwintig toen ik daar mee begon. Dat label is ontstaan vanuit een interesse voor Belgische punk en new wave, met groepen zoals De Brassers, Aroma Di Amore en Siglo XX. Het was ergens ironisch om als jonge gast muziek van dertig jaar geleden uit te brengen: al die punkhelden konden makkelijk mijn vader zijn. Kort daarna heb ik het zusterlabel Aguirre Records opgericht, met een focus op experimentele muziek uit Europa en de States. Er kwamen zowel heruitgaves als nieuwe muziek op uit.

De liefde voor reggae was bij mij al langer onderhuids aanwezig, maar is pas laat tot bloei gekomen. Als tiener luisterde ik wel wat naar reggae, maar ik had me er nog niet echt in verdiept. De legendarische dubsessies in het kraakpand aan de Vaartkom heb ik bv. allemaal gemist, ook al wist ik wel dat er daar iets gaande was. 'Heart Of The Congos' lag bij mij wel vaak op. Even later kwam 'Disco Devil' uit,  een dubbel-CD uit met maxi's van Lee Scratch Perry: ik heb die samen met mijn maten grijs gedraaid. Die specifieke Perry -sound heeft echt iets bij mij losgemaakt. Rond die tijd organiseerde Daan van vzw Escape ook de Back to the Roots-party's in de Sojo, waar ze heel de tijd Jamaicaanse seventies roots speelden. Ik herinner me ook nog een paar legendarische avonden in de Pocket aan Sint-Maartensdal, met grotere namen zoals Nucleus Roots. Geen idee of dat allemaal legaal was, maar toen was ik verkocht. Ik ben dan samen met een vriend beginnen draaien onder de naam Roots Vibration. We zijn toen onder de naam Cool Runnings begonnen met kleinschalige feestjes in Izzy Maze en den Tuub in Leuven. Daar werd wel gewoon met laptop gedraaid, en er zat nog heel wat dancehall in de selectie. We wilden sound systems uitnodigen, de eerste was Solar Sound uit Lokeren. Omdat ik toen toch al bekend was met de kneepjes van het platen uitgeven, was het een logische stap om een reggaelabel te starten."

Je bent een nieuwe speler tussen alle kleine Belgische reggaelabels en wordt snel een sterke naam op de repressmarkt. Niet zo lang geleden vonden de diehard cratediggers in de soundsystemscène repress een vies woord. Heb je ooit iets van die vibe opgepikt bij reggaefans?  Pieter Eykens: "Neen, niet echt. Er is niets mooiers dan muziek een tweede leven te geven met een reissue, maar het moet wel met respect voor de makers gedaan worden. De vele bootlegs zou ik ook liever zien verdwijnen: wie een hart heeft voor reggae zal toch liever een plaat kopen waarvan de opbrengsten ook naar de artiest gaan."

Hoe ga je eigenlijk te werk bij een nieuwe release? Pieter Eykens: "Alles begint natuurlijk bij goede tunes. Vaak zijn het nummers waar ik zelf naar op zoek ben en moeilijk te vinden zijn. Ik heb een goed contact met David Katz (de Amerikaanse journalist en auteur die afgelopen zomer Reggae Geel nog aandeed): hij helpt me vaak op weg om die producers op te sporen. In de twee laatste reissues met Lee Perry-producties (waaronder Lord Creator: 'Such Is Life') heeft hij mee de hand gehad."

Hoe ben je bij hem terechtgekomen?  Pieter Eykens: "Dat was via Onderstroom Records. Hij had een artikel geschreven over één van de groepen uit de catalogus: Glorious Din. Ik wilde dat graag als insert bij de plaat steken, en van het een kwam het ander. Hij helpt me vaak met licenties, omdat hij regelmatig naar Jamaica gaat. Maar even vaak probeer ik zelf contact op te nemen met de producers."

Zijn die artiesten altijd bereid om te praten over een nummer van meer dan dertig jaar geleden? Heb je al weerstand ervaren?  Pieter Eykens: "Het loopt zeker niet altijd van een leien dakje (lacht). Soms vragen artiesten ook gewoon te veel geld: vermoedelijk zijn ze nog gewend aan de prijzen uit de jaren zeventig, de gloriedagen van de muziekindustrie. Van een maxi 12 inch werden toen makkelijk duizenden exemplaren verkocht, dat is nu wel even anders. De meeste reggaelabels mikken op kleine persingen van 500 stuks. Maar vaak zijn ze dankbaar dat iemand nog interesse heeft in die muziek en er een nieuw leven aan wil geven. In reggae is het sowieso niet altijd evident om de oorspronkelijke artiesten te honoreren bij een heruitgave. Het is al zo moeilijk om de producer te vinden en uit te vissen wie de rechten heeft. Als je dan ook nog eens achter alle muzikanten aan moet gaan ben je jaren bezig voor je een overeenkomst hebt, en voor een kleine persing van 500 stuks is dat qua tijdsinvestering gewoon niet in verhouding. Ik wou dat het anders was, maar zo is het nu eenmaal. Ik maak liefst een overeenkomst voor 500 stuks, maar veel Jamaicaanse artiesten zijn het blijkbaar gewoon om voorschotten te krijgen en een percentage op de verkoop. Aangezien zij daar vragende partij voor zijn werk ik vaak ook zo."

Naar het schijnt had het weinig gescheeld of één van de reissues van het jaar, de 'King Step Roots Showcase Vol. 1' met Breadback op Hornin' Sounds, was op Roots Vibration uitgekomen.  Pieter Eykens: "Klopt, ik had rond dezelfde tijd het idee om die oude dubplates uit brengen die daarvoor enkel als acetate gespeeld werden door bepaalde sounds. Maar toen ik producer Wooligan uit Birmingham te pakken kreeg waren ze me toch net voor geweest."

Waarom kunnen nummers die uitgroeien tot heuse anthems toch zo lang onuitgebracht blijven?  Pieter Eykens: "Omdat de producers die tunes exclusief wilden houden, maar even vaak omdat ze gewoon de juiste contacten niet hadden om hun muziek aan de man te brengen, of geen tijd om de distributie zelf aan te pakken. Feit is wel dat er vandaag online veel geld verdiend wordt met originele acetates van gezochte dubs, terwijl er van dat geld niets naar de artiesten gaat. Daarom vind ik het beter om die muziek opnieuw onder de aandacht te brengen."

Hoe moeilijk is het om als label financieel gezond te blijven als je geen mainstreammuziek uitbrengt? Haal je je geld er altijd uit of heb je ook al eens je broek gescheurd?  Pieter Eykens: "Ik ben nu sinds drie jaar volledig zelfstandig. Ik heb het eerst lang in bijberoep gedaan, en heb de stap naar het zelfstandigenstatuut pas gezet toen ik zeker wist dat het financieel haalbaar was. Natuurlijk verkopen niet alle releases even goed, maar tot nu toe ben ik met Roots Vibration nooit met stock blijven zitten. Ik hoor van sellers dat ze vrij goed verkopen. Het is vooral belangrijk je weg te kennen op de afzetmarkt zodat de distributie vlot verloopt. Eenmaal je de naam hebt een kwaliteitsmerk te zijn keren die afnemers altijd terug."

Zou je dit blijven doen als je geen winst maakte? Kan je platen uitbrengen puur uit liefde voor muziek?  Pieter Eykens: "Bijna alle Belgische reggaelabels worden gerund door mensen die daar hun brood niet mee verdienen, en maar goed ook. Vandaag mag je blij zijn als je break-even draait, en dan moet je het echt wel doen uit liefde. Als je dit heel graag doet hoeft het niet op te brengen, maar het helpt wel. Ik breng wel vrij veel uit per jaar, alles samen zo'n 20 releases. Die kwantiteit is een voorwaarde als je er van moet leven."

Terwijl de liefhebbers van zeldzame roots vroeger lang moest zoeken naar dure originals, worden ze nu verwend. De repressmarkt is ontploft.  Pieter Eykens: "Represses zitten al een tijdje in de lift omdat je er als label niet zo'n groot risico mee neemt. Als de originelen verkocht worden aan hoge prijzen weet je redelijk zeker dat je uit de kosten komt. De laatste jaren zijn er naast de usual suspects zoals Pressure Sounds heel wat nieuwe spelers bijgekomen, zoals Jah Fingers, Jamwax en Top Ranking Sounds. Het mooie van deze periode is dat labels met elkaar wedijveren om de meest gezochte tunes eerst uit te brengen. Je ziet nu regelmatig reissues van platen die vroeger onder verzamelaars gekend stonden als de heilige graal. Anderzijds is vinyl heel wat duurder dan 10 jaar geleden, en blijft reggae draaien een dure hobby. De prijzen die je tegenwoordig op Discogs ziet doen je bijna terugverlangen naar de tijd dat Japanse bieders je het nakijken gaven op eBay."

Hoe verklaar je de hoge prijzen voor vinyl?  Pieter Eykens: "Zelfs 7 inches gaan vandaag voor 10 euro of meer, meer dan drie keer zoveel dus als tien jaar geleden. De grondstoffen om vinyl te maken gaan omhoog, productiekosten verhogen, perserijen verhogen regelmatig hun prijzen. Ik probeer de marges vrij laag te houden, maar je moet er natuurlijk zelf nog iets aan overhouden. In het geval van Roots Vibration betaalt de consument ook mee voor de licensing fee die ik aan de producer geef. Mijn 7 inches zijn iets duurder door de vinylhoesjes met een gezeefdrukt design. De distributeur (David Dubwise, de grootste Engelse verdeler van reggae) kost je ook geld: als die een groot aantal exemplaren aankoopt vraagt hij ook om een lagere prijs per stuk. Vroeger werden er per release meer stuks gedrukt en dat drukte de prijzen bij de perserij, vandaag zie je meestal drukgangen van 400 of zelfs maar 200 stuks. Ik werk met een perser uit Berlijn, ik zou het ook in Polen kunnen laten doen maar weet niet of dat dezelfde kwaliteit is."

Denk je dat sommige shops of labels de prijzen kunstmatig hoog houden?  Pieter Eykens: "Geen idee. Zo'n dingen gebeuren wel eens: tunes die een repress krijgen omdat er op Discogs waanzinnige prijzen voor gevraagd, maar de repress is dan ook meteen 20 €. Mensen willen die tunes blijkbaar zo graag dat ze het zonder morren betalen. Dat soort praktijken valt toch niet te rijmen met onze filosofie: ik zal een reissue nooit duurder maken omdat ik weet dat er heel veel vraag naar is. Ik kan enkel adviseren dat je nooit meer geld aan een plaat moet geven dan jij vindt dat ze waard is."

Naast een reeks reissues zoals 'Hyprocrites And Parasites' van Winston McAnuff zit er ook recenter werk in je catalogus, zoals 'Rally Round' van Murray Man, dat lang enkel te horen was als dubplate op de grotere sound systems. Plan je meer releases met recent werk? Kijk je ook naar Belgische producers?  Pieter Eykens: "Ik ben er eigenlijk volop mee bezig, maar voorlopig kan ik daar nog niets definitief over zeggen. Verwacht je in elk geval aan meer Belgische producties.  Ik weet dat er rond het Leuvense heel wat interessants gebeurt met producers zoals Jahmbassador en High Pulse. Het is leuk om nieuwe dingen uit te brengen omdat je zo de scène een duwtje in de rug geeft. Er is heel veel talent in België, maar het komt niet altijd boven water."

Je ziet in de soundsystemscène heel sterk een nostalgische focus op de gouden tijden van de rootsreggae. Dit brengt met zich mee dat er veel reggae connaisseurs rondlopen in ons kleine landje, maar veel minder mensen die zelf nieuwe reggae maken. Er is een overvloed aan sound systems, maar een groot gebrek aan originele muzikanten. Pieter Eykens: "Ik begrijp die nostalgie wel. De vibe die mij en vele anderen zo aanspreekt in de roots van de jaren '70 kan je eigenlijk niet namaken. Maar dat hoeft niet te betekenen dat reggae stilstaat: er wordt nog altijd veel nieuwe dub gemaakt. Het is wel waar dat een bepaalde canon heilig is, waardoor je heel vaak dezelfde clichés hoort terugkomen. De sound systems houden vast aan een bepaalde traditie omdat ze heel erg opkijken naar de Engelse voorbeelden, maar ik denk dat zoiets moet evolueren. Het is echt geen verplichting om altijd met vinyl te spelen, of om tunes enkel op vinyl uit te brengen. Misschien moet de Belgische scène eens wegkijken van die voorbeelden en z'n eigen ding durven doen. Als ik aan Belgische producers vraag of ik hun nummers mag uitbrengen, merk ik dat ze terughoudend reageren omdat ze heel onzeker zijn over wat ze doen. Terwijl sommigen van hen echt niet moeten onderdoen voor bekendere namen. Het is nu eenmaal minder makkelijk om iets nieuws te maken en een eigen stijl te zoeken. Bij deze dus een oproep aan Belgische producers: ik ben altijd op zoek naar interessant materiaal om te releasen."