40 jaar Reggae Geel: Jah no dead

Reggae '89 verwelkomde Mad Professor, die als producer, engineer en DJ nog verschillende keren zou terugkeren. Die eerste maal bracht hij Macka B mee, een Britse toaster van Jamaicaanse afkomst die in 1986 met 'Sign Of The Times' een classic album had uitgebracht, enkele maanden voor Prince een plaat lanceerde met dezelfde titel. Minstens even mooi vond ik zijn support act, ook uit de Ariwa-stal van Mad Professor. Ik kende de plaat van Aisha zowat uit mijn hoofd en vond het heerlijk om haar live te zien, met The Robotiks. Geen andere reggaeband heeft zo vaak opgetreden in ons land, met zoveel verschillende zangers, zangeressen en DJ's. Ook al speelden ze die nacht in '89 onder een andere naam.

"Aisha heeft niet alleen een mooi uiterlijk," schrijft Het Nieuwsblad: "…ook met haar stem weet ze haar publiek te boeien. ...Ze vertoont hierbij een erg zelfverzekerde indruk. Dat is ook niet zo moeilijk, als je de muzikanten van de Lionheart Band achter je hebt staan. Stuk voor stuk vakmensen die op een gedegen manier bezig zijn met muziek maken, wat wel eens anders ligt bij dreadlockminnende muzikanten. ...Macka B is een van die rastafari's die zich tot doel heeft gesteld met zijn muziek de wereld te verbeteren. In zijn teksten klaagt hij allerlei politieke wantoestanden aan. In 'Unemployment Blues' bezingt hij de miserie van het werkloos zijn, maar hij trapt vooral tegen de schenen van rechtse politici als Thatcher en Botha, die hij zelfs wil confronteren met Mike Tyson. Arme Botha! Verder wil Macka B de jongeren duidelijk maken dat ze beter marihuana tot zich kunnen nemen dan alcohol. Tot groot jolijt van "the young guns" die de voorste gelederen bevolkten en het genotsmiddel blijkbaar beter kenden."

Die connectie met ganja, voor ons zo vanzelfsprekend, heeft de reggaewereld vaak dwars gezeten, en niet alleen in Geel. Ik vraag me wel eens af of ik er verkeerd aan heb gedaan om er destijds zo openlijk over te schrijven. Bovenstaand fragment was niet van mijn hand maar ik heb er in latere stukken zelf nooit hypocriet over gedaan. In overleg met de organisatie van Reggae Geel heb ik wel besloten om het in deze reeks niet over de vaak strenge drugscontroles te hebben. Soms is het beter om slapende honden niet wakker te maken.

1990. Opnieuw is er muziek van Mad Professor en The Robotiks, nu met de al lang vergeten Crucial Robbie en vooral het volledige vrouwelijke artiestenbestand van Ariwa: Aisha, Sista Audrey, Kofi en Claudette Boney. Nog een jaar later brengt de Professor U Roy mee, met wie hij een prima plaat had opgenomen, 'True Born African'. En Alan King Pin, ex-zanger van The Regulars, en voor mij toen de revelatie van het jaar.

"De Britse rastazanger brengt dichterlijke teksten badend in zware, stomende ritmes. Wat een verademing om eindelijk nog eens geheel nieuwe, mooi gestructureerde reggaesongs te horen, verrassende wendingen en creatieve maar altijd sobere dubs. Een schitterende stem snijdt door alles heen." De journalist van Het Nieuwsblad was vooral onder de indruk van de Mad Professor, met name toen die een incidentje op het podium counterde met een dub-offensief.  "Als de drummer in het midden van een nummer zomaar pardoes van het podium dondert, is een live mixer als Mad Professor, die laconiek een dub-orkaan van jewelste uit zijn mouw schudt, niets meer of minder dan een zegen van Jah..."

Waar is Lee Perry?

Ik mocht voor De Morgen mijn eerste verslag maken van het festival(letje) en sloot af met lovende woorden.

"Dit waren pure Jamaicaanse vibrations, gedragen door strakke, eigentijdse dubs. Dat kwam nog het best tot uiting in het meesterlijke duet dat U Roy opzette met Audrey, 'True born African'. "Don't call me no English girl," zong zij. Waarop hij: "Because I'm a true born African." Tussendoor weerklonk de zo typische oerschreeuw van U Roy, nu al 25 jaar zijn handelsmerk. Dit was een grootse avond en het feest in Geel verdient nu definitief de status van belangrijkste reggae-evenement van het jaar. Zeg dat 8000 volmaakt gelukkige toeschouwers het gezegd hebben."

Volgens de organisatie was er op het sterke vergrote terrein 10.000 man. In de aanloop naar Reggae '91 werd Lee Perry aangekondigd als hoofdact maar die stuurde nog maar eens zijn kat. Niemand geloofde in die tijd dat Scratch ooit daadwerkelijk op een Belgisch podium zou staan. Vandaag zou je willen dat hij wat minder vaak komt. Het was in elk geval de eerste van vele afzeggingen waarmee Reggae Geel sindsdien geconfronteerd werd.

Opnieuw een package in 1992, dit keer onder leiding van Jah Shaka. Niet als DJ maar met zijn band The Fasimbas, en drie grote Jamaicaanse zangers: Horace Andy, Max Romeo en Yami Bolo. Dat klinkt exclusief maar hetzelfde gezelschap was eerder dat jaar al te zien op Open Tropen in Turnhout. In Geel werd Max Romeo in extremis vervangen door Willi Williams, ook niet slecht natuurlijk. Een van die namen waarvan we ons een paar jaar eerder niet konden voorstellen dat ze nog ooit zouden afzakken naar België. Maar zoals Het Nieuwsblad misschien wel terecht schreef: "Het zal de massa een zorg geweest zijn wie er nu eigenlijk op het podium stond."

Niet dat wij, reggae people, geen goeie concerten willen zien maar de fixatie op de namen was zeker in die dagen lang niet zo groot als bij andere festivals. "Wij hebben ook niet de pretentie om van deze fuif een festival te maken," zei Kris Eelen in een interview. Zou ook moeilijk zijn, met het late, nooit voorspelbare aanvangsuur van de "fuif". Niks bijzonders voor ons (ook in Hof ter Lo en andere zalen verschenen de artiesten vaak pas lang na 10 of 11 uur op het podium) maar de lokale journalist van Het Nieuwsblad vond het opmerkelijk.

"Alhoewel organisator Funky Fun aankondigde dat het hele gebeuren om 20 uur zou beginnen en iedereen verwachtte dat Shaka pas twee uur later zijn opwachting zou maken, duurde het nog tot 23u30 vooraleer de cultheld eraan begon. Schijnbaar stoorde alleen uw verslaggever zich aan dit feit want de 8999 overige aanwezigen bleven erg rustig het verdere verloop afwachten. Zij hadden de tijd. Tot 's anderendaags als het moest."

Jah no dead!

Reggae '93 vond plaats op de dag dat koning Boudewijn was begraven. Het was een bizarre week geweest in België, met kilometerslange rijen van rouwenden en non-stop news coverage over de politieke en maatschappelijke implicaties van het overlijden van de vorst.

"De avond was zwanger van symboliek. Kardinaal Danneels had 's middags een fragment voorgelezen uit het Boek der Koningen, een tekst die ook de rasta's graag aanhalen als ze hun geloof in de goddelijkheid van wijlen Haile Selassie willen argumenteren. De verering van Boudewijn heeft afgelopen week bijna dezelfde mystieke vormen aangenomen." Ik vond het gepast om onze DJ-set te openen met 'Jah No Dead' van Burning Spear, ook symbolisch. Concerten waren er van Donette Ford & Riddim Of Resistance, de band van het UK label Jah Works, en een package met de Ruff Cutt Crew: Vivian Jones (een kwarteeuw later nog altijd een veel gevraagde zanger in de Europese dub & roots scene), Michael Prophet & (DJ) Ricky Tuffy. Philip Levi en Deborah Glasgowe stuurden hun kat.

"Muzikale topper introduceert raggamuffin' aan het grote publiek" titelde Het Nieuwsblad, want er was ook nog General Levy. Hij stond mee aan de wieg van de jungle, een van de vele takken van de grote reggaeboom. Voor de eerste keer drongen er nieuwe ritmes en stijlen door tot Reggae Geel. Ragga, raggamuffin', jungle, dancehall: de digitale revolutie was onomkeerbaar. "Roots-ragga: dat lijkt de toekomst te worden," schreef ik in De Morgen. Ik gooide er ook maar met mijn pet naar.

Uit de krant leren we ook dat de toegangswegen naar Geel Bel die avond muurvast zaten. Een groot deel van de 10.000 bezoekers arriveerde pas rond middernacht op het terrein. Net op tijd dus, voor een reggaefeest.