Bregt 'Puraman' De Boever: "Als Lee Perry gek is, ben ik ook gek!"

De Lost Ark bestaat niet meer. Bregt De Boever is verhuisd en noemt zijn nieuwe studio de Last Ark, nog altijd naar de Black Ark van zijn grote leermeester Lee 'Scratch' Perry. "Ik heb de Lost Ark destijds gebouwd als een soort lokroep voor Lee Perry. Diep in mezelf wist ik dat ik ooit met hem zou samenwerken, en dat is nu ook daadwerkelijk gebeurd." Voor ze muziek begonnen te maken, hadden Scratch en Puraman al samen geschilderd. "Natural mystic," zegt Bregt.

Het moest zo zijn. De man die hij al een leven lang bewondert, kwam in zijn leven via de schilderkunst, zijn eerste artistieke roeping. Wie ooit een vinylplaat heeft gekocht van Pura Vida, haalde daarmee ook iedere keer een mooi schilderij in huis van De Boever. Bregt had Perry toen al twee keer kort ontmoet. "De eerste keer in Gent, na de verjaardagsshow van Lee Perry (2010) met The Congos en Max Romeo. Alleen maar de hand geschud en omhelsd die avond, maar wel positive vibrations, en naar huis gegaan met Horsemouth, Max en The Congos. "When I hear your music, it reminds of when we were young," zei Horsemouth. Het weekend voordien had ik de Lost Ark geopend. Een week vroeger en die sessie was er nooit gekomen. En de laatste opname in de Lost Ark, in april van dit jaar, was met Lee Perry. Opnieuw natural mystic." Een klein jaar later ontmoette Bregt Scratch een tweede keer, op een klein festival in Noord-Frankrijk. Congo Ashanti Roy bracht de twee artiesten bij elkaar, en vernoemde en passant de Lost Ark. Shanti initieerde ook een derde en doorslaggevende ontmoeting. Hij had een paar optredens gedaan met Pura Vida en gaf Bregt een opmerkelijk advies. "Perry loves art," zei hij: "Je moet hem schilderen."

Puraman: "Dat heb ik gedaan. Toen Lee een tijdje later kwam optreden in Sint-Niklaas had ik een klein portret van hem gemaakt, dat ik tijdens het concert al naar boven stak. Op de achterkant heb ik alles geschreven wat me relevant leek: naam, gegevens en wat hij voor mij betekende. Het schilderijtje charmeerde hem meteen. "It look like me!" zei hij." "Op de Facebookpagina van Lee Perry verscheen wat later een oproep voor een schilder. Hij had een visioen gehad en zocht iemand om dat op doek te zetten. Ik was een van de weinige mensen die reageerden en daaruit is het schilderij Lee Scratch Perry Paradise voortgekomen. Het hing vorig jaar op mijn tentoonstelling in Bredene en het siert ook de website van Perry. Daarvoor hebben we wel twee weken intensief gebeld en gemaild, vaak 's nachts. Het is echt een coproductie geworden."

De volgende stap was 'Heaven's Gate', het eerste nummer dat Scratch en Puraman samen opnamen. De riddim werd gecreëerd in Sint-Maria-Aalter, de stem ingezongen in Zwitserland, waar Scratch nu al meer dan kwarteeuw woont. Drie takes van zes minuten, waaruit Bregt de definitieve versie distilleerde. Die korte uitvoering blijkt nu een voorproefje van de langere versie die op het album komt dat ze intussen samen gemaakt hebben.

Verwante zielen

Datzelfde jaar, 2014, bezocht Lee Perry de Lost Ark-studio, na het eerste gezamenlijke optreden in Bergen-op-Zoom. Ze luisterden samen naar de muziek van Pura Vida, die Scratch uitstekend beviel, en deden dat een paar dagen later nog eens over op een hotelkamer in Amsterdam. Sindsdien staan Bregt en zijn broer (en manager) Maarten rechtstreeks in contact met Mirelle, mevrouw Perry.
Puraman: "Mirelle regelt alles voor Lee. Ze is correct, betrouwbaar en werkt wreed graag met ons samen. Ze vindt het fascinerend wat wij doen, met name onze zelfredzaamheid. Hoe wij dat allemaal klaarspelen als kleine, onafhankelijke muzikanten. On the road laat Lee zich intussen wel bijstaan door zijn zoon Noel. Mirelle is er haast nooit meer bij." In april van dit jaar traden Lee Perry en Pura Vida op in Bredene, het beste concert dat ik dit jaar gezien heb. Diezelfde nacht namen ze in de Lost Ark nog twee tracks op voor het nieuwe album. "Ik heb toen veel geleerd van Lee. Zoals we hier samen gewerkt hebben, zo moet het er destijds ook in de Black Ark aan toe gegaan zijn. Veel mensen denken dat hij het niet meer kan en teert op zijn oude roem. Vergeet het! Lee Perry zit nog vol leven en ideeën."

"Wij zijn verwante zielen. Als Lee Perry gek is, zoals sommige mensen beweren, ben ik ook gek. Toen we na de laatste sessie om vijf uur 's morgens buiten kwamen, zei hij tegen mij: "They all say we are mad. Well, we are." Waarop hij oorverdovend luid begon te schreeuwen, vijf minuten lang. Als een haan kraaide hij heel het dorp wakker. Het was alsof er iemand vermoord werd. Toen we wegreden, waren de flikken al in aantocht." Bregt toont mij het filmpje. Scratch kraait de buurt wakker in Sint-Maria-Aalter: wie had dat tien jaar geleden ooit kunnen denken? "You could't come earlier," zei Scratch daar zelf over tegen de Pure Man, zoals hij Puraman noemt: "I first needed a wife because I'm not gay." Scratch logics.

Superape strikes again

We luisteren naar de zes nieuwe nummers die samen met vijf dubs het album 'Superape Strikes Again' vormen. Het is van de vorige Superapes geleden (die ik gekocht heb toen ze hier eind jaren 70 verschenen) dat ik Lee Perry nog zo goed heb gehoord, zo Scratch, zo Upsetter, zo vintage. Ik hoor tunes die me doen denken aan 'Curly Locks' en 'Collie Roots'. Voor het eerst sinds lang haalt de meester ook nog eens zijn unieke zangstem boven, die perfect assorteert met de falsetto- en baritonpartijen van Bregt, met Nina als extra backing vocal.

Puraman: "Plots zei hij: "And now we're gonna sing together," met één microfoon moest ik een hele partij met hem inzingen. Hij improviseerde ook ter plekke geluiden en effecten. Ik kreeg tijdens die opnames voortdurend lachkicks, en Lee lachte mee." Lee Perry zingt grosso modo de teksten die Bregt hem heeft aangeleverd, over de Lost Ark en de Last Ark, over Mirelle, over hun sterrenbeelden. Ook dat moet een primeur zijn. Op de meeste albums uit de jaren 80 en 90 hoor je dat hij vaak maar wat doordramt, en dat zijn vocalen apart zijn opgenomen van de muziek. 'Superape Strikes Again' is een gezamenlijke creatie, de vrucht van een intense kruisbestuiving tussen twee artiesten die elkaar zijn tegengekomen in een universum waar de meesten van ons nooit zullen geraken. "Perry, you are my master," zei Puraman tegen Scratch. "Well, I accept that," antwoordde hij.

"The ark that was lost is found," hoor ik Lee Perry zingen. De zin staat ook op het schilderij dat de heren samen gemaakt hebben, en dat straks op de hoes van de nieuwe plaat zal staan. Dan weerklinkt plots een briljante gitaarsolo. "Ernest Ranglin," zegt Bregt: "Ik wilde hem erbij als grondlegger van de reggae, naast de pionier van de dub. Eerst zou hij alleen een solo doen maar hij vond de riddim die ik hem toestuurde zo goed dat hij drie takes heeft volgespeeld. Ernest Ranglin op zijn best, zegt Wouter Rosseel (gitarist van Pura Vida en het brein achter Jamaican Jazz Orchestra, red.), tegelijk reggae, jazz en blues. Wouwie had die tracks even goed en geïnspireerd kunnen inspelen. Toen ik de opnames van Ernest Ranglin hoorde, had ik soms zelfs het gevoel dat hij Wouwie naspeelde."

Ook Addis Pablo en saxofonist Tommy Tornado kregen een mooie gastrol toebedeeld op het album. Bregt De Boever heeft intussen een klein maar fijn netwerk uitgebouwd dat hem toelaat precies die muzikanten te benaderen die hij in gedachten heeft.
Puraman: "Ik werk nu ook samen met Daniel Boyle, de Engelsman die begin dit jaar een Grammy-nominatie kreeg voor het album 'Back At The Controls' dat hij met Lee Perry gemaakt heeft. Hij is nu bezig aan een album van Max Romeo. Die hoorde vijf jaar na zijn bezoek aan de Lost Ark een track van mij en zei onmiddellijk dat ik de drums van zijn plaat opnieuw moest opnemen. Die waren gemaakt in een peperdure studio met de allerduurste microfoons en toch waren ze niet tevreden met de sound. Ik neem op met microfoons van 20 euro maar kan blijkbaar wel het geluid produceren dat ze zoeken. Ik heb mijn drumstel wel volledig verbouwd, zoals ook Aston Barrett altijd deed. Het duurde steevast een paar uur voor hij zijn sound gevonden had, met behulp van zeemvellen en andere dempende materialen en technieken. Niets zo belangrijk als het geluid van de drums, zeker in de reggae."

Met Jah9 naar de yard van Chinna?

Op een nacht, het moet een kleine twee jaar geleden zijn, zag Bregt een YouTube-filmpje van Jah9 in het Bob Marley Museum. Ze zong er 'New Name', begeleid door een live dub band zoals je die toen in Jamaica nergens meer zag. "Ik was meteen verkocht en heb contact gezocht via e-mail. Ze antwoordde, heel kort, dat ik haar wat muziek moest toesturen. Nadat ze op Reggae Sundance had gespeeld heb ik haar de eerste ruwe versie van 'Revolution Lullaby' bezorgd, bas, gitaar, melodica en nyahbinghi drums. Toen heb ik drie maanden niets gehoord tot ik een mail kreeg: "The music is so good it doesn't even need vocals." Later heeft ze me verteld dat ze voortdurend gevraagd wordt voor muzikale samenwerkingsprojecten en dat ze het materiaal altijd eerst laat horen aan Rory (Stone Love). Die zegt na een paar seconden meestal: "Don't do it!", maar toen hij mijn muziek hoorde, was hij meteen superenthousiast."

"Ik heb Jah9 voor het eerst ontmoet in Keulen, waar ze tijdens Summerjam 2014 een akoestisch optreden deed in een pop-up shop. Daarna heeft het nog bijna een jaar geduurd om het nummer af te mixen. Ik mix nogal punk en zij wilde het in Jamaica laten mixen door Soljie. Maar het resultaat was niet goed, en zo dacht Jah9 er ook over."

Begin juli van dit jaar stond Jah9 geprogrammeerd op Couleur Café. Vrijdagochtend kreeg Bregt telefoon van Sheldon Bernard, fluitist van Jah9 (en ook vaste muzikant van Beres Hammond).  "She wants you to play on the festival," zei hij: "Rehearsal in two hours in Brussels!" Ik naar Brussel met de auto, iets wat ik normaal nooit doe. Maar het vooruitzicht om met Jah9 te spelen, en met de Homegrown Band, met Stepper en Matic Horns, was te mooi. "It's your home festival," zei Jah9: "You have to play there." Ze had gelijk natuurlijk. Twee weken later heeft ze me ook gevraagd voor Dour. Wie weet hoe lang het anders nog geduurd zou hebben voor ik op die twee festivals kon spelen?"

Ook in München was Puraman van de partij, en als het van Jah9 afhangt is hij er vanaf nu altijd bij als ze door Europa toert. Zijn lange Yoga on dub-track is niet weg te branden uit de cd-speler van haar auto. Binnenkort staan ze samen in het MEC Staf Versluys voor een label-night van Lost Ark, also featuring Erick Judah, nog een artiest met wie Bregt nieuw materiaal heeft opgenomen. En uiteraard hangt er ook een volledig album met Jah9 in de lucht, "Als het even kan opgenomen in de yard van Earl 'Chinna' Smith, waar ik tijdens mijn eerste bezoek aan Jamaica al eens geweest ben. Jah9 heeft al gezegd dat ze goed voor mij zal zorgen als ik kom, zoals ik voor haar heb gedaan toen ze hier was."

Groot in Polen

En dan is er nog het Poolse succesverhaal van Pura Vida. De band heeft er nu al twee jaar achter elkaar gespeeld op een groot festival. Hun muziek wordt er op de nationale radio gedraaid en Bregt was te gast in een muziekprogramma op TVP2. In Polen, of all places!

Puraman: "Ze hebben daar way back in de jaren 70 al The Congos leren kennen. En in de jaren 80 hebben de Twinkle Brothers er platen gemaakt met traditionele muzikanten. In de Poolse underground is rootsreggae heel populair. Toen wij 'Nah Give Up' uitbrachten, de plaat met The Congos, was Miroslaw, de organisator van het Ostroda-festival die ons later zou uitnodigen, een van de eerste mensen die hem bestelden." Maarten voelde meteen magie en zette zijn broer ertoe aan om de plaat zo snel mogelijk te versturen. Hij droomde al luidop van succes in Polen. De broers hadden al een speciale band met het land sinds ze in 1995 op een scoutskamp een paar Poolse jongens en meisjes hadden leren kennen. In 1999 is Maarten in Polen geweest en zag daar stickers en affiches van Woodstock, een reggaefestival. Die herinnering sterkte hem in de overtuiging dat er in Polen wel eens een trouw publiek zou kunnen bestaan voor Pura Vida.

Puraman: "Zonder The Congos zouden wij nooit op Ostrada gestaan hebben, toch niet om negen uur op het hoofdpodium. Vijf-, zesduizend mensen die stonden te jumpen op de muziek van Pura Vida: dat was de hemel voor ons. Het is ook heel wijs dat we daar zo goed ontvangen worden. Aan de luchthaven staat een busje klaar, er wordt overal eten voorzien, je krijgt een mooie hotelkamer... Ik zeg niet dat we in België slecht ontvangen worden, maar dit is toch nog een andere dimensie."

Opmerkelijk: op het festival moet minstens 60% van de acts Pools zijn, ook de headliner. Zo'n maatregel zou hier algauw betuttelend genoemd worden maar voedt wel een bloeiende lokale scene, zoals de quota ook in Frankrijk aan de grondslag lagen van de reggae hausse daar in de jaren 90 en 2000. Een van die Poolse bands, Rootz Fyah, heeft intussen opnames gemaakt in de Last Ark, met Puraman achter de knoppen uiteraard. Hun muziek wordt regelmatig gespeeld op de Poolse radio en ook andere bands tonen zich geïnteresseerd om af te zakken naar Oost-Vlaanderen. Het hoeven niet altijd bouwvakkers te zijn. Ook met de Poolse fotograaf Rastacooper en de filmcrew Bombaclass onderhoudt Bregt nauwe contacten. Sinds zijn achtertuin uitgeeft op het domein van de Broeders van Liefde, waar je goedkoop kunt overnachten, kan hij zijn gasten zelfs logies aanbieden. Overigens zou Puraman net zo graag met Belgische artiesten werken maar die melden zich voorlopig niet aan. Volgend jaar bestaat Pura Vida tien jaar, en dat zal gevierd worden met de release van een dubbelalbum: één plaat met eigen composities, één plaat voor de vrienden: Lee Perry, Leroy Sibbles, Prince Alla, Sylford Walker, Jah9... Lee Perry wordt in 2016 tachtig en dat zou wel eens aanleiding kunnen zijn tot een bijzonder live feest, hopelijk op Reggae Geel (schitterende package zou dat zijn, met Jah9 en Erick Judah erbij). In afwachting kunt u nu donderdag al naar De Warande in Turnhout en vrijdag naar de Cactus Club in Brugge. Als u er in Bredene niet bij was (en op voorwaarde dat de heren even goed in vorm zijn): een beter concert hebt u dit jaar niet gezien.