Soulboyz Vs Rudeboyz Vs Dukes of Skazzard Vs Pirates Crew

Ska en rocksteady klonken al stokoud toen ik de muziek eind jaren zeventig leerde kennen. In Jamaica waren de meeste studio's recent overgeschakeld van 4-track naar 16- en 24-track, wat in combinatie met allerhande nieuwe mix- en effectapparaten een explosie van nieuwe sounds opleverde. Iedere producer probeerde zijn eigen stempel te drukken op de muziek, zoals Coxsone Dodd, Duke Reid, Prince Buster dat in de jaren zestig ook hadden gedaan maar wel met veel meer technische mogelijkheden. Om die reden kocht ik aanvankelijk amper nieuwe Studio One releases. In vergelijking met de producties van King Tubby, Lee Perry of Augustus Pablo maakten die op mij een verouderde indruk. Toen Sugar Minott zijn eerste plaat uitbracht op Studio One dacht ik dat ze minstens 10 jaar oud moest zijn. Wat voor de gebruikte riddims ook het geval was natuurlijk. En als je 18 bent, lijkt 10 jaar een eeuwigheid geleden.

In de rocksteady miste ik dan weer de stem van de rebel en de rastaman die me in eerste instantie naar de reggae had gelokt. Ik hoorde wel de muzikale virtuositeit en stemmenpracht maar vond de teksten vaak te voos. Dan liever ska, een soort oermuziek, rauw en energiek als de punk die ik al eerder in het hart had gesloten (zonder de uiterlijke kenmerken, ik was een brave jongen), maar dan wel melodieus en gespeeld door topmuzikanten. Door de opkomst van 2 Tone (The Specials, Madness, The Selecter...) kreeg de aandacht voor die oude ska in die dagen ook een enorme boost. Het genre kreeg een apart vakje in de platenwinkels en pionier Professor Cat pakte in zijn DJ-sets uit met de hallucinante Studio One-remix 'Shockers Rock' (in mijn herinnering de tune die me definitief naar het kamp van Coxsone Dodd lokte) en andere ska- en vroege reggaehits. Die had hij zelf voor de eerste keer gehoord in Londen maar ook in de roemruchte dancing Popcorn, de eerste plaats in België waar begin jaren zeventig Jamaicaanse muziek uit de luidsprekers kwam.

Ik leerde ook algauw dat de meeste "nieuwe" reggaehits eigenlijk "versions" waren van oude Studio One "riddims". Het waren woorden die we oppikten uit de schaarse publicaties en hoesnota's. Wij moesten dat hele verhaal van de Jamaicaanse popmuziek nog grotendeels zelf construeren. Voor de jongste lezers onder u: internet bestond nog niet, een computer was nog zo groot als een huis. Wat hielp, was het uitgebreide Studio One-aanbod in Rasta Connection, de reggaewinkel van (weer hij) Professor Cat op het Antwerpse Conscienceplein. Daar heb ik de versioncultuur ontdekt en bij uitbreiding alle oude en nieuwe stijlen leren waarderen. Dat heeft me de voorbije 38 jaar een klein fortuin gekost (voor de jongste lezers: muziek moest je vroeger gewoon kopen, of je moest genoegen nemen met cassettes). Ska, rocksteady, classic roots, rub-a-dub, dancehall: als ik het goed vond, wou ik het hebben, wanneer het ook was uitgebracht.

Maar (meer dan) genoeg over mezelf. Wat mij verwondert, is hoe die oude Jamaicaanse muziek telkens weer nieuwe generaties aanspreekt en blijft voortleven in het party-, concert- en festivalcircuit. Er zijn vandaag zelfs gespecialiseerde DJ's, mannen (voorlopig nog geen vrouw) die uitsluitend ska, rocksteady en early (boss) reggae draaien, muziek kortom van voor ze geboren waren. Hoe zijn ze daar ooit toe gekomen? Glenn (43, Soulboyz Vs. Rudeboyz) luisterde in de jaren negentig vooral naar hiphop en hoorde daar steeds vaker samples opduiken uit reggae en dancehall.

"Op een bepaald moment was alles gedaan in de hip-hop, vond ik. De muziek verwaterde tot r&b. Ik ben toen back to basics gegaan, Studio One, Treasure Isle... In diezelfde periode, begin jaren 2000, werden in Bar Mondial aan de (Antwerpse) Suikerrui steeds vaker ska-optredens georganiseerd. Pat Kelly is daar nog geweest. Heel goeie sfeer, een van de redenen dat ik uiteindelijk bij die muziek ben blijven hangen. Je weet toch dat Klaas Vantomme van Bar Mondial daarvoor al programmeerde in de Lintfabriek in Kontich? Ik heb daar toen al The Aggrolites gezien, en Fishbone, voor een handvol toeschouwers."

Glenn leerde de mannen van Fishbone persoonlijk kennen en zocht hen op in de States. In New York  ontdekte hij een levendige ska -scene, maar ook in Boston, een stad waar destijds vooral Ierse migranten naartoe trokken en het snelle skaritme vaak geïntegreerd werd in punkfolk. Groepen als Rancid maakten dan weer rauwe punkska. Een van de favoriete tunes van de jonge Jorne 'Genral' (Pirates Crew, nu 29) was 'Out Come The Wolves' van Rancid, "mijn eerste kennismaking met ska." De Genral komt uit de punk en verkeerde vaak in het gezelschap van de Nice Guys, toen nog een redelijke succesvolle punkband in het Gentse die sindsdien geëvolueerd is naar ska.

"Je had in die dagen ook The Toasters," zegt Glenn, "The Slackers en andere groepen, de zogenaamde Third Wave of Ska, na de originele Jamaicaanse ska en 2 Tone eind jaren zeventig. En daaruit is dan weer een nieuwe golf ontstaan. The Aggrolites, bij ons Moon Invaders, meer Hammond-gericht, meer retro. Toen Bar Mondial moest sluiten wegens geluidsoverlast, had Klaas er echt geen zin meer in. De terreur van de buren. Wij zijn dan maar zelf feestjes beginnen organiseren, eerst in de Multatuli, later in De Kleine Hedonist. Daar kunnen we doen wat we willen, ook live optredens. Tot half twaalf, niet later. Het is niet gemakkelijk om in Antwerpen een tof zaaltje te vinden voor optredens, in Brussel trouwens ook niet."

Het publiek varieert. Boss reggae (wat ik zelf meestal early reggae noem) lokt andere mensen dan Charly Organaire. Glenn: "Punkers, serieuze muziekliefhebbers, jong en oud… En wat opvallend is: mannen komen bij ons meer om te dansen, en minder om naar de vrouwen te loeren."

JB's, de sound van Benji (33) en MC Mpti, draaide aanvankelijk alle muziekjes uit Jamaica, uit alle tijdperken. JB's bestaat nog, maar met Dukes of Skazzard kent het duo aanzienlijk meer succes. Ook Pirates Crew heeft altijd dancehall, reggae èn ska gespeeld. "Wij willen het volledige gamma van Jamaicaanse muziek aanbieden," zegt de Genral. "We weten intussen ook dat een dancehall party een heel andere vibe en mindset heeft dan een ska-feestje."

Minstens even belangrijk als de party's (zo groot is de doelgroep nu ook weer niet) zijn de platencollecties van de heren. Met de nadruk op platen. Glenn en Benji draaien uitsluitend vinylsingles. Duke Benji heeft zich zelfs bekwaamd op het deskundig poetsen en ontkrassen van plaatjes, met water en Dreft. Hij beweert van elke krakende, licht beschadigde single weer een mint condition te kunnen maken. Die oude vinyl klinkt uiteraard het best op een volwaardige, als het even kan vintage soundsystem.

Benji: "Een lampenversterker is altijd beter. Ik heb thuis een JB Systems van 700 Watt en een lampenversterker van twee keer 15 Watt. Op een grote luidspreker klinkt de lampenversterker veel beter, in zijn geheel en zeker in de onderste lagen van de muziek. Als je echte sixtiesplaten speelt natuurlijk, die zijn gemaakt voor zulke luidsprekers. Het is gewoon een andere wereld."

Glenn: "Ik heb vorige week de sound gehoord van Phil Bush, de tegenhanger van Paul Axis (de Engelse DJ die op Reggae Geel uitpakt met zijn zelfgebouwde Valv-a-Tron Sound). On-ge-loof-lijk. Een versterker met lampen en reusachtige speakers. Het duurde een half uur om op te warmen maar toen de bas inviel, daverde heel de keet."

De platen hoeven overigens niet oud te zijn om goed te klinken. De re-releases van het Japanse Rock-A-Shocka label bijvoorbeeld zijn geperst op kwaliteitsvinyl, met het doel om het originele geluid zo dicht mogelijk te benaderen. Japan, inderdaad. Het is misschien wel de grootste reggaemarkt van de wereld. "De Japanners kopen Jamaica leeg en herpersen alle goeie tunes waar ze de hand op kunnen leggen," weet Glenn. "Voor de hardcore collectors van eerste en originele persingen, blank labels en dergelijke is die evolutie een ramp," zegt Benji. "Hun originele single die duizend euro waard was, kun je plots kopen voor 15 euro. Goed voor onze portemonnee natuurlijk en een goeie track is een goeie track."

Internet heeft de deuren geopend naar een goudmijn van zeldzame en onuitgegeven tunes. Je hoeft al lang niet meer naar Kingston, Londen of New York om je collectie aan te vullen. Glenn ontdekt nog elke dag: "…fantastische tunes  die ik eerder nooit gehoord heb. Ik zou iedere maand voor duizenden dollars kunnen kopen." Benji: "En dan staan er nog honderden nummers op band die nooit uitgebracht zijn. Het is gewoon onmogelijk om alle reggaeplaten uit die periode in je bezit te hebben. Dat is natuurlijk geen doel op zich maar in de jaren 60 en vroege jaren 70 was bijna elk liedje nog een kunstwerk. Ik kan er zelden aan weerstaan om het te kopen."

Ook live blijkt die oude muziek nog niets aan kracht en schoonheid te hebben ingeboet. Ik ben altijd een fan geweest van de Antwerpse Internationals en in de Kempen had je eind jaren negentig al de Dill Brothers. Moodcollector en Bottle Of Moonshine hebben daar intussen de fakkel overgenomen. "Allemaal te clean naar mijn smaak," zegt Glenn. "Bottle of Moonshine laat zich produceren door iemand van The Scabs. Waarom? Vraag dat toch aan iemand van de Moon Invaders! Een stuk goedkoper maar het zou wel tien keer beter klinken."

Moon Invaders was een groep uit Charleroi die niet alleen een aantal uitmuntende albums hebben uitgebracht ('Atchafalaya Basin' is een van mijn favoriete Beljam tracks ooit) maar ook getoerd heeft in Europa, de VS en Brazilië, als backing band van zowat alle grote oude namen: Pat Kelly, Dave Barker, Derrick Harriott... Onze eigen Rude Rich & The High Notes dus maar net iets minder gepolijst.

Glenn praat ook gloedvol over de nieuwe ska scene in Latijns-Amerika, in Mexico... "Los Aggrotones uit Argentinië: ook heel goed. Creëren met succes de oude, authentieke sound."

Respect ook voor het Gentse Jamaica Jazz Ska Orchestra, Dave Hillyard & Rocksteady 7, Tokyo Ska Paradise Orchestra en andere orkesten die de rechttoe rechtaan ska weten te verheffen tot briljante jazzmuziek, een mooi eerbetoon aan de geschoolde muzikanten die de muziek in Kingston destijds voor het eerst creëerden. The Skatalites zijn uiteraard niet meer wat ze geweest zijn (beter: wie ze geweest zijn, nu alleen nog Lester Sterling overblijft) maar: "Doreen (Schaeffer) is de max!" zegt Jorne.

Zijn er artiesten die nog op hun verlanglijstje staan? Die ze ooit nog heel graag live zouden zien? "Derrick Harriott!", zegt Glenn. "Hopelijk kunnen we hem in de toekomst eens naar België halen. En Owen Grey. Die treedt nog vaak op in Engeland, dus dat zou ook moeten lukken." Jorne droomt van Pluto Shervington: "…een echte entertainer".

Benji zou Ken Parker wel eens willen zien. Maar intussen hebben Rudeboyz Vs. Soulboyz en Dukes of Skazzard zelf ook enige internationale faam verworven. Glenn heeft veel volgers op Facebook en er is een intense wisselwerking met Spaanse, Italiaanse en Noorse deejays. "In het zuiden van Europa horen ze liever ska en rocksteady, in het noorden eerder boss en skinhead reggae."  Hij is al gaan draaien in Sheffield en stond vorig jaar voor de eerste keer op Rototom, met dank aan Tony Liquidator, eigenaar van een shop en een label in Madrid, waar hij Glenn ook had zien spelen. Tony programmeert het ska-podium op Rototom en vond de set vorig jaar (met Mr. Ding-A-Ling) zo goed dat Soulboyz Vs Rudeboyz en Dukes of Skazzard nu mogen terugkomen. En dit keer brengen ze dus Pirates Crew mee.

Zijn er tunes die op Rototom gegarandeerd het dak van de tent blazen? '''Royal Charlie' van Charlie Organaire," zegt Benji zonder aarzelen, "Daar deden ze vorig jaar de polonaise op." Jorne: "'Come A Little Bit Closer' van Eric Donaldson." Glenn: "Ik ben een fan van Delroy Wilson, en zijn nummers doen het meestal ook. Als het wat meer boss moet zijn, zit je altijd goed met The Pioneers." En 'Shocker's Rock', het nummer waar ik destijds zo graag op loos ging? Is dat tegenwoordig nog een party cracker? "Een beetje lang," zegt Glenn, "maar op het eind van de avond kan het wel."