'Daddy Sharpe': uniek boek over de Great Jamaican Slave Revolt

Sam 'Daddy' Sharpe vertelt zijn verhaal in de ik-vorm van uit de gevangenis in Montego Bay. Hij krijgt daar bezoek van advocaten, dominees, vrienden en familie, en probeert zich mentaal voor te bereiden op de executie die hem wacht. In dat raamverhaal kijkt Sharpe terug op zijn leven en hoe het zo ver is kunnen komen.

'Daddy Sharpe' is een fictief verhaal (hij heeft zelf nooit iets geschreven) maar wel gegrond op 5 jaar diepgaande research. Het patois woordenboek, de voetnoten en de literatuurlijst spreken op zich al boekdelen. Auteur Fred Kennedy heeft zelfs een lijst toegevoegd met referenties naar de vele Bijbelcitaten, die rasta's en reggaeliefhebbers wel zeer vertrouwd in de oren klinken. "Blessed are the meek...", "Babylon is fallen...", "Land of milk and honey...", maar evenzeer volkse (patois) interpretaties van de Bijbelse verzen en religieuze protestliederen, die de "Heilige Oorlog" van Sharpe moesten ondersteunen. "We will be slaves no more/Since Christ has made us free/Has nailed our tyrants to the cross/and bought our liberty."

Sommige mensen hebben moeite met de christelijke inslag van Rastafari. Maar als je weet dat Anglicaanse en doopsgezinde dominees als Sam Sharpe in de 19de eeuw kracht en inspiratie vonden in de Bijbel om hun volk voor te gaan in de bevrijdingsstrijd, krijgt die verbondenheid toch een heel andere betekenis. Het waren in eerste instantie trouwens blanke dominees die de slaven aanzetten tot emancipatie en bewust maakten van hun spirituele lotsbestemming. Zij voelden zich gesterkt door de aboliton ("afschaffing")-beweging in het thuisland, Engeland, waar ook de slaven hun hoop op stelden. Voor Sam Sharpe en de zijnen kwam de afschaffing van de slavernij (1834) jammer genoeg net te laat maar ze zijn niet voor niets gestorven.

De Great Jamaica Slave Revolt was het beslissende keerpunt in een proces dat al veel te lang aansleepte. Maar dit is geen louter historisch werk. De auteur slaagt er ook in om een treffend, authentiek beeld te schetsen van het leven in Jamaica in zijn tijd. We maken kennis met de backra ("meester") van Sharpe op Cooper's Hill, Saint James, en diens familie, die in vrij goede verstandhouding leven met de slaven. Het zijn meestal opzichters en blanken uit de lagere blanke klassen die zich te buiten gaan aan verbale en fysieke brutaliteiten. Maar aan de minderwaardigheid van de zwarte bevolking twijfelde uiteraard niemand. Het blijft een stuitend gegeven in verhalen en getuigenissen over de slavernij: hoe normaal iedereen het vond, ook de slaven zelf.

De opstand was niet het resultaat van een groots opgezet plan zoals Sam Sharpe dat zou hebben uitgetekend. Met zijn militante preken heeft hij de lont allicht wel aan het vuur gestoken, waarna dat vuur zich razendsnel over Jamaica verspreid heeft. Maar broeien deed het toen overal en de leiders van de revolte mochten dan al oproepen tot vreedzaam protest, de jarenlang opgekropte woede en frustraties waren te groot om iedereen in toom te houden. Backra's werden vermoord, plantages platgebrand, voor de koloniale overheid het sein om de grote middelen in te zetten en de opstandelingen terug te drijven. Het verslag van de strijd leest als een spannende oorlogsroman, wat het ook een beetje is natuurlijk. "A timely contribution to public awareness of a Jamaica freedom fighter!" noemt  professor Swithin Wilmot dit boek op de achterflap. "I would rather die upon yonder gallows than live in slavery!" heeft Sam Sharpe zelf gezegd. Hij is een van Jamaica's National Heroes, naast Nanny of the Maroons, Marcus Garvey, George William Gordon en Paul Bogle (Morant Bay Rebellion, 1865), Norman Manley en Alexander Bustamente (de eerste politieke zwaargewichten in de jaren 30 en 40 van de 20ste eeuw). Wie hen begrijpt en leert kennen, begrijpt ook Jamaica en Rastafari veel beter. 'Daddy Sharpe' is in 2008 verschenen bij Ian Randle Publishers.