'The Book Of Negroes', sublieme roman over slavernij en nu ook een tv-serie

'The Book Of Negroes' ('Het Negerboek' in vertaling) vertelt het verhaal van Aminata Diallo, die rond 1750 werd gevangen genomen in de binnenlanden van West-Afrika. Ze was toen amper 12 jaar. Aminata doorstaat de helse overtocht op het slavenschip, een episode die ze in afstotelijke geuren en kleuren evoceert. Aangekomen in Charles Town, South-Carolina, wordt ze verkocht aan de eigenaar van een indigoplantage. Hoewel ze zelf aan de ergste wreedheden ontsnapt, schetst ze een schrijnend beeld van het leven in slavernij, getekend door mishandeling, verkrachting, moord en instrumentalisering. De meeste blanken hebben geen greintje respect voor de zwarten en beschouwen hen als een minderwaardige soort.

Een handelaar koopt Aminata over en stelt haar te werk als huishoudster in Charles Town. Ze leert er lezen en schrijven en maakt kennis met mensen van allerlei slag. Ook als vroedvrouw verovert ze een plaatsje in het stadse leven. Maar ze blijft wel een slavin, beroofd van haar kind en zonder uitzicht op een leven in vrijheid. Tot ze in New York weet te ontsnappen aan haar meester en contact zoekt met de laatste Britse troepen in het land dat kort daarna de onafhankelijkheid zal uitroepen (1776). Zij verschepen vrije en weggelopen slaven naar Nova Scotia, nu Canada. Hun namen werden genoteerd in "the book of negroes", een taak die in deze roman ook wordt toevertrouwd aan Aminata Diallo.

Aangekomen in Nova Scotia, blijkt het lijden van de Afro-Amerikanen nog niet ten einde. De blanke kolonisten behandelen hen met de grootste minachting, vechtersbazen gaan hen fysiek te lijf en plunderen hun nederzettingen en schaarse bezittingen. De enige blanke vrienden van Aminata laten haar in ontreddering achter. Intussen is in Engeland, het moederland, de Abolition-beweging ontstaan, die ijvert voor de afschaffing van de slavenhandel en de slavernij. Ze biedt de zwarte bevolking van Nova Scotia de kans om 'terug te keren' naar Afrika, niet op slavenschepen maar als volwaardige reizigers. Bestemming is Free Town, de vrijhandelsstad van de Britten die later de hoofdstad zou worden van Liberia, een land dat speciaal gecreëerd werd om voormalige slaven op te vangen en te huisvesten. En zo steekt Aminata opnieuw de oceaan over, nu als gerespecteerde administratieve hulp van de abolitionisten. Van uit Free Town bezoekt ze het eilandje voor de kust waar ze als kind op een slavenschip werd gezet, en onderneemt ze een zoektocht naar haar geboortedorpje. De cirkel lijkt rond.

Maar we weten al sinds het begin dat Aminata Diallo haar verhaal neerschrijft in Engeland. Ze is daar op uitnodiging van de abolitionisten, als 'bevoorrechte' getuige van de wantoestanden, en draagt haar steentje bij tot de maatschappelijke en politieke bewustwording omtrent slavernij. Aminata heeft het allemaal meegemaakt: de slavenhandel in Afrika, de trans-Atlantische overtocht, de geïnstitutionaliseerde slavernij in de Amerikaanse koloniën, de valse vrijheid in het koude noorden, de terugkeer naar het moederland, de politieke strijd in Engeland. Het is een fictief verhaal maar het had wel gekund, en de historische feiten en schanddaden zijn uitvoerig gedocumenteerd. Ja, er waren al getuigenissen en archieven vol administratie maar weinig auteurs weten al dat materiaal te verwerken in een goed boek, laat staan een superieure roman. En dat prachtige boek is dus nu ook verfilmd voor tv, CBC om precies te zijn, de Canadese openbare zender. De 6-delige serie wordt uitgezonden vanaf de laatste weken van december 2014, en staat nu ook online, zij het legaal voorlopig enkel voor de Canadezen. http://www.imdb.com/title/tt1495950/