J (High Grade Sound): "Sizzla zegt het ook: "Dance a yard before you dance abroad!""

Wat betekent High Grade Sound voor jullie?
Keith: "Voor mij is dat een tweede kindje. Ik draag dat in mijn hart en ik vind dat een bom."
Kinja: "Moeilijke vraag. Het is een hobby, maar ook wel een beetje meer."
J: "Ik vind het ook moeilijk... Voor mij zou het dan een derde kindje zijn; een uit de hand gelopen hobby zou ik het niet noemen, het is echt wel mijn grote muzikale uitlaatklep. Ik ben ook heel blij dat wij dat kunnen delen met andere mensen, dat wij iets kunnen doen wat we graag doen en dat we daar een publiek mee bereiken dat dat ook nog eens plezant vindt. Dat maakt het heel speciaal, je houdt het niet voor jezelf maar je deelt het en mensen vinden dat dan goed."
Perez: "Ik sluit me daar helemaal bij aan."
Kinja: "Ook mensen laten feesten is daar een onderdeel van, het ultieme genot."

High Grade bestaat ondertussen niet meer uit de originele leden, wie waren dat?
Keith: "Farhigh, Bob en ik zijn in 1999 gestart en een half jaar later is Perez erbij gekomen. Een beetje later volgde dan Valentijn en in 2005 kwam Jeroen erbij. Koen volgde in 2011 als recentste lid (maar was daarvoor erg lang actief bij Mystic Breeze Collective, een soundsystem die enkele jaren geleden besloot te stoppen, red.)."

Hoe is die overgang van leden verlopen en hoe komt het dat een deel daarvan nu eerder op de achtergrond of achter de schermen beland is?
J: "Ik denk een verschuiving van prioriteiten in het leven. Op een bepaald moment word je ouder en ben je met andere dingen bezig: kinderen, verbouwingen, afbetalingen… Of je raakt de stroming in de muziek een beetje beu, dat gebeurt soms ook wel, en dan haken mensen af."
Kinja: "Maar iedereen van de originele leden werkt nog keihard mee achter de schermen, aan de organisatie van Boomblast bijvoorbeeld."
Keith: "Farhigh heeft een beetje meer afstand genomen, maar Bob en Valentijn zijn nog steeds vaste waarden, ook al vallen ze nu wat minder op. Net zoals Perez en ikzelf trouwens; wij zijn mensen die High Grade mee draaiende houden en mee beslissingen nemen, hoewel dat voor veel mensen in de buitenwereld niet zichtbaar is. Uiteindelijk is dat ook niet belangrijk."
Perez: "Koen en Jeroen zijn eigenlijk het gezicht van de sound."
J: "Inderdaad, maar er zit een hele machine, een echte familie achter."
Keith: "We blijven ook consequent samen de beslissingen nemen en dat schept ook een vriendschapsband binnen de sound. Het is ook leuk voor ons als er nieuw bloed bijkomt, het is altijd een droom geweest om High Grade Sound te laten blijven bestaan en dat wil zeggen dat er dus nog altijd mensen kunnen bijkomen om de sound te verrijken. Ik denk wel dat we kieskeuriger geworden zijn dan tien jaar geleden, hoewel dat allemaal goed uitgedraaid is. Perez is er bijvoorbeeld bijgekomen zonder dat wij hem echt kenden, maar het was een vriend van Sven en hij dacht dat Perez een goede aanvulling zou zijn en dat is ook zo gebleken. Het was een beetje een gok en ik denk dat we nu meer berekend gokken. Het is zeker niet zo van kom er maar allemaal bij en kom maar de vruchten van plukken van wat de rest heeft opgebouwd, maar als we voelen dat het een meerwaarde is voor de sound dan nemen we die mensen er heel graag bij."

Wat is voor jullie als soundsystem het grootste verschil tussen 1999 en 2014?
Keith: "Tegenwoordig zien we onszelf als een geoliede machine als we een feestje organiseren, terwijl het in 1999 eerder knutselwerk was."
Kinja: "Alle begin is moeilijk, je moet altijd opbouwen."
Keith: "Het budget dat er toen werd gebruikt voor feestjes was peanuts in vergelijking met nu. Een feest organiseren kost veel geld en daar moet je aan werken, dat gaat niet van vandaag op morgen. Je moet dat ook in moeilijke tijden volhouden. Blijven zoeken naar een zaal tot je er één hebt en daar feesten blijven geven. Dat is wat in onze visie goed werkte, al zullen er ongetwijfeld veel mensen zijn die dat op een andere manier aanpakken."
Kinja: "We hebben veel meer ervaring dan in 1999, en dat op alle gebieden: organiseren, draaien… In de sound zitten allemaal mensen die al zo lang in de scene zitten en al zo lang ervaring hebben dat het een wereld van verschil is met het begin. Ik was er zelf niet bij toen, maar kan het me wel voorstellen."
Perez: "Eigenlijk doen we nog hetzelfde als in 1999."

Is de muziekkeuze al die jaren hetzelfde gebleven of is daar iets veranderd?
J: "Ik denk dat het vroeger misschien iets harder was."
Keith: "In het begin draaiden we nog meer hardere dancehall en lieten we de (new) roots voornamelijk links liggen. De grote riddims van in die periode draaide iedereen, dat was niet zo apart."

Heeft dat ermee te maken dat er nu ook betere (new) roots uitkomt?
Keith: "Nee, dat denk ik niet. Het vooral met de komst van Jeroen te maken denk ik; een andere selector maakt een andere selectie, zo simpel is dat. Een selectie verandert alleen als de selector verandert. Voor J, deed ik dat samen met Bob en dan krijg je een mix. Bob draaide meer oudere platen en foundation."
J: "Het hing er toen ook nog vanaf wat er beschikbaar was in platenwinkel. Als er tien mensen voor jou met een single waren gaan lopen dan had je pech."
Keith: "Dat viel wel mee. Ik herinner me dat we eind jaren negentig naar Bobohill en Doctor Vinyl in Brussel gingen en de week nadat we de sound gestart hadden had stond er bij die laatste al een bakje opzij met het label "High Grade Sound" op. We kwamen daar binnen en kregen een pak singles in de handen om te checken. Ik kwam daar toen al een jaartje of twee."
Kinja: "Toen Jeroen bij High Grade begon te draaien herinner ik mij dat hij zijn plaatjes in Antwerpen kocht en dan kon het voorvallen dat andere sounds voor jou in de platenwinkel waren geweest en wist je dus op voorhand wie iets wel of niet kon spelen. Hoe langduriger de relatie werd met de lokale platenboer, hoe minder dit gebeurde. Dan lagen er, zoals Keith vertelde, plaatjes op jou te wachten achter de toog."
Keith: "In het begin kregen we ook wel veel support van Far West en ging ik vaak plaatjes kopen met Stef van Bong Productions. Op die manier krijg je snel naam bij platenwinkels omdat je altijd met de juiste mensen binnenkomt. Je krijgt langs de ene kant het idee dat je als een koning behandeld wordt, maar de verkoper dacht natuurlijk gewoon aan zijn commerce. Hij wist toch dat ik al anderhalf jaar elke woensdag platen kwam scoren."

Hoe is dat veranderd sinds het internettijdperk? Hoe komen jullie nu te weten wat er uitkomt en wat goed en slecht is? Er lijkt soms wel een overvloed te zijn?
J: "De output is echt gigantisch. We zijn ondertussen ook geen twintigers meer dus we hebben ook minder tijd om er mee bezig te zijn. Er zijn zoveel radioshows, podcasts, soundclashes en mixtapes… Het is zoeken naar streams, charts en shows die je zelf goed vindt."
Kinja: "Uit charts, radioshows en clashes kan je afleiden wat goed is en wat niet. Het voordeel aan het internet is dat je het niet ineens moet kopen. Je had vroeger niet altijd tijd om in de platenwinkel alles deftig te beluisteren, door internet kan je thuis in de zetel super veel beluisteren en daarna beslissen wat je wilt kopen. Je haalt er de goede dingen uit en dan sturen wij die onderling naar elkaar door, vooral Jeroen en ik, maar soms komen Keith en Perez er ook tussen. We voelen elkaar goed aan op dat vlak."

Over clashes gesproken, is het een bewuste keuze van High Grade om niet mee in dat circuit te stappen?
J: "We hebben wel twee 45"-clashes meegedaan, maar dat is net iets anders. Clashen is lang wel een optie geweest, maar op een bepaald moment hebben we toch de keuze gemaakt om het niet te doen. We merkten ook aan onze omgeving hoeveel tijd, geld en moeite daar inkroop en wij hebben onze focus anders gelegd. Niets zegt dat het nooit zal gebeuren met High Grade dubplates, dat kan ook door iemand anders zijn als de sound overgenomen zou worden. Wij cutten nog en proberen goed na te denken over de dingen die we doen, maar op dit moment is het nog steeds niet aan de orde."
Kinja: "Clashen kost veel tijd, geld en energie…"
J: "Koen heeft al wel geclashed! Met Mystic Breeze!"
Kinja: "Er zijn veel sounds die weten hoeveel tijd er in kruipt: dubs cutten, er achteraan hollen, afmixen, nadenken over vervangingen omdat artiesten je laten zitten, bijblijven met de nieuwe dingen… Wat je ervoor terugkrijgt is niet echt evenredig met de tijd en energie die je er insteekt. Dat maakt het voor mij/ons minder interessant."
J: "We zijn heel blij met wat we nu doen. We hebben een goed feest met een goede vibe waar veel mensen op afkomen, spelen regelmatig in België en hebben een plezante zomer achter de rug. Dat is wat we graag doen: spelen voor mensen, mensen blij maken, zelf een feestje geven…"
Keith: "De ambitie is niet meer om in heel Europa te draaien, wel om een plezant feest achter de hoek te organiseren."
Kinja: "Na vijftien jaar een gevestigde waarde en "naam" te zijn in de kleine Belgische reggaescene, heb je het ook niet meer nodig om te clashen als je niet naar het buitenland wil. Je moet jezelf niet meer bewijzen. We staan er, we zijn wie we zijn en hebben genoeg body om het niet nodig te hebben."
J: "Mensen weten ondertussen wat ze krijgen als ze ons vragen."

Zijn er hoogtepunten in vijftien jaar High Grade?
Kinja: "Dat moet sowieso de komst van de nieuwe MC geweest zijn! (lacht)"
J: "Om er gemakkelijk van af te geraken zou ik het bij de zomer van  2014 willen houden. Ik denk dat de rest me daarin wel kan bijtreden."
Kinja: "Inderdaad, we hebben een toffe zomer achter de rug met leuke festivals. De dates op Reggae Geel blijven voor mij ook wel hoogtepunten."
J: "Zeker, dat is steeds een topervaring. Hoe je het ook draait of keert, Reggae Geel is een top platform voor soundsystems. Wij spelen normaal gezien niet voor zoveel mensen, behalve daar of op een ander groot festival. Elke Reggae Geel met High Grade is voor ons al heel speciaal geweest. Onze link met Supertuff, een sound uit Duitsland die ondertussen veel groter is geworden dan in het begin, is ook super. We zijn daar eerder toevallig mee beginnen uitwisselen en hadden er altijd een hele goede vibe mee. We zijn daar ook een paar keer gaan draaien en dat waren ook hoogtepunten voor ons."

Zijn er periodes waarin het minder goed ging met High Grade?
J: "Toen we een tijd lang geen zaal hadden."
Keith: "We hebben allerhande zalen afgedweild."
J: "Er was een periode waarin het allemaal heel onduidelijk was."
Perez: "Dat was net voor we in Kavka terecht kwamen, in 2006 denk ik."
J: "Bij de manier waarop wij onze sound runnen is het moeilijk als je geen eigen feestje hebt. Zoals Sizzla zegt: "Dance a yard before you dance abroad!". Dat is ook zo; wij hebben leren draaien op Boomblast, leren organiseren op Boomblast... Geen zaal hebben is echt een probleem omdat je niet kan uiten waar je goed in bent. De scene is klein en er heerst een vrienden-onder-elkaar sfeertje, maar ondertussen wil je ook geld verdienen."
Kinja: "Geld voor dubs, niet voor onze eigen zak. We zijn volledig zelfbedruipend, maar steken de winst van de sound nooit in eigen zak."
J: "We we kiezen ervoor om niets te verdienen aan de sound en er ook geen eigen geld in te investeren. High Grade draait volledig op zichzelf en daar zijn we best trots op."

Vijftien Jaar High Grade, dat is ook vijftien jaar Beljam Reggae Massive. Is jullie publiek geëvolueerd tussen 1999 en nu?
J: "We zijn met meer!"
Kinja: "Nee, we zijn al terug met minder, het heeft een paar jaar geleden gepiekt."
J: "Maar we zijn nog altijd met veel meer dan in 1999."
Kinja: "In 1999 was er weinig volk, tussen honderd en honderdvijftig bezoekers was toen veel. Ik weet nog in Las Mañas, begin 2000 met Far West, daar was "veel volk", maar als je dat bekijkt tegenover een aantal jaar later was dat weinig."
Keith: "Volgens mij gaat dat in golven."
Kinja: "Toen "Antwerp Massive" in het leven werd geroepen was er een extra boom en toen Far West internationaal ging clashen, en won, ook. Later gebeurde hetzelfde met het internationale succes van Civalizee Foundation. Je ziet de scene dan direct groeien. Heel veel mensen van dezelfde leeftijd luisterden naar de muziek. Het heeft een tijd gepiekt, maar de laatste jaren is het terug wat aan het minderen. Het hoogtepunt lag naar mijn mening in 2008 en voordien was er al een gelijkaardige piek toen TOK doorbrak en er een hele resem "gouden riddims" uitkwamen. Ik vond de muziek tussen 2000 en 2010 persoonlijk ook super goed; voor mij de beste dancehall ooit gemaakt. Perez en Keith vinden dat van eind jaren negentig, maar daar kan ik minder over meespreken. Dat heeft waarschijnlijk gewoon te maken met ons leeftijdsverschil."
Keith: "De enige constante is dat er naast de goede dingen ook altijd enorm veel rommel uitkomt. (lacht)"
Perez: "Er wordt nu minstens tien keer zoveel uitgebracht als vroeger, het aanbod is enorm."
Kinja: "Wat je nu veel minder hebt dan vroeger zijn de diehard reggae- en dancehallfans. Er komt nog altijd volk, maar veel mensen gaan de week nadien naar dubstep, trap of dub. Ze vinden dat allemaal goed. Er is een periode geweest waarin er veel meer diehard fans waren en waarin je donderforwards kreeg en de keet uiteen werd getrokken."
Keith: "En dat was dan nog maar voor een gewone 45", dat moest zelfs geen dubplate zijn. Ik ben eigenlijk zeker dat ik al twee "populariteitsgolven" heb meegemaakt. Eind jaren negentig op de feestjes van Far West was dat ook zo, forward na forward. Je had daar ook nog eer in om een bepaald nummer als eerste te draaien. We gingen toen nog af en toe met de boot naar Londen om een plaatje te halen en dan haalde je daar ook echt eer uit. Die cultuur is helemaal verdwenen, maar dat vind ik eigenlijk een goede zaak. Ik heb geen tijd meer om vierentwintig uur onderweg te zijn om singles te gaan scoren."
Kinja: "De die hard fans zijn ouder geworden en gaan minder uit en de nieuwe generatie lijkt me minder educated. Ze kennen de tunes minder goed en willen gewoon komen feesten. De groep die er echt intensief mee bezig is, is duidelijk kleiner geworden. Die opvolging is er voorlopig nog niet echt gekomen."
Keith: "We zijn er wel van overtuigd dat dat nog terug gaat komen. Als er meer kwaliteitsvolle muziek uitkomt, kan dat terug veranderen."
Kinja: "Je hebt een soort Sean Paul nodig om dat terug in gang te trekken, of Shaggy."
J: "Ik denk dat er op dit moment geen grote nood is aan reggae en dancehall zoals wij die altijd gekend hebben. Het bewijs daarvoor, ligt, wat mij betreft, in het feit dat er geen piepjonge soundsystems zijn die ongeveer doen wat wij doen. Je hebt wel jonge dubsounds, maar geen jonge gasten die een nieuwe reggae- of dancehallsound starten. Ik denk dat dat ook komt omdat de ruimte die er is, nu ingenomen wordt door de bestaande sound systems. Niemand heeft de drang om het te doen, het ziet er precies niet aantrekkelijk uit. Op een bepaald moment verandert het muzikale landschap en verschuiven de interesses van jongeren, ik denk dat het zeker nog terugkomt, al zijn het onze eigen kinderen. Maar ik hoop dat ik nog aan het draaien ben op het moment dat het gebeurt."
Kinja: "Ik zou het wel tof vinden dat er jonge, nieuwe sounds zouden bijkomen. Er zijn er niet meer zoveel die het pure sound system-gebeuren doen. Er zijn wel veel club-deejays die ook dancehall draaien maar het originele sound system-concept wordt nog maar door een aantal sounds in België gedaan. Nochtans werken die clubvibes heel goed, ze trekken misschien wel meer volk dan wij."

Is er een grotere kloof tussen dancehall en (new) roots dan vroeger?
J: "Ik denk dat er nu een mooi evenwicht is. Er is een tijd geweest waarin de scene niet mengde en mensen niet naar elkaars feestjes gingen."
Kinja: "Dat is laaaaaaang geleden!"
J: "Klopt, en gelukkig is dat op een bepaald moment helemaal beginnen veranderen."
Kinja: "De twee groepen zijn naar elkaar beginnen toe te groeien met de new roots van Richie Spice, Fifth Element, Chuck Fender, de riddims van Don Corleon, Shane Brown… "
J: "Iedereen kon toen ook ineens toegeven dat ze het andere ook wel goed vonden."
Kinja: "Daarna was het terug even uit elkaar omdat er een gat was in de new roots maar gelukkig is er nu terug een revival."
J: "Het hangt er ook heel hard vanaf hoe je als sound draait."
Kinja: "Bij ons krijg je alle twee!"

Hoe zien jullie de reggae scene in België verdere evolueren?
J: "Dat zal er vooral vanaf hangen of en hoeveel sounds er in de toekomst bijkomen. Momenteel zijn er eigenlijk veel te veel sounds. Als je ziet hoeveel inwoners wij hebben en hoeveel sound systems er zijn dan gaat het er echt over. Mensen zouden soms beter in fusie gaan, maar dat ligt allemaal heel delicaat. Het zal er vanaf hangen hoe lang mensen volhouden en hun ding blijven doen. Gelukkig zijn er in andere provincies ook veel sounds die onverwoestbaar doorgaan, dus de opvolging zien we wel verzekerd. Ik denk dat het altijd goed zal komen, de muziek is te relevant en plezant om zomaar te verdwijnen in een muzikaal aanbod. En anders stoppen wij gewoon niet!"
Kinja: "Ik denk dat er ook mensen afgeschrikt worden door de platte en soms gore teksten van dancehall. Wij kunnen er wel mee lachen, maar ik denk dat het voor veel mensen een drempel is."
Keith en J: "Volgens mij verstaan veel mensen de teksten zelfs niet."
Kinja: "Er zijn veel lyrics die mensen wel verstaan. Vooral na het daggeren zijn er mensen afgehaakt. Veel artiesten gaan voor platte en erg seksueel getinte lyrics. Ik ken veel vrouwen die vroeger graag naar dancehall luisterden, maar die afgehaakt zijn omdat ze het goor vinden. TOK en anderen verkochten vroeger ook vuile praat maar ze pakten het beter in. Het is heel Jamaicaans om rechttoe rechtaan alles te benoemen, maar er zit geen verpakking meer rond en dat gaat voor jonge vrouwen soms te ver; het is niet de muziek waarop ze zich willen amuseren."
J: "Als het over dancehall gaat komen meer mensen voor de vibes dan voor de inhoud denk ik, gewoon omdat ze het niet verstaan."
Keith: "Ten tijde van TOK waren er ook al mensen die afhaakten, maar dat ging om de chi chi man teksten (homofobe teksten, red.). In die periode werd er heel veel gepraat over homofobie in dancehall en haakten daar weer mensen voor af."
J: "Het is altijd al controversiële muziek geweest."
Keith: "Dat is ook het verschil tussen mensen die erdoor gebeten zijn en erdoor willen kijken, en anderen die op zo'n moment afhaken. Alle respect daarvoor. Controversie is altijd aanwezig geweest in dancehall."
Kinja: "Dat maakt het ook zo zalig. (lacht)"

Stelt High Grade nog doelen voor zichzelf?
J: "Als we kunnen blijven doen wat we nu doen zou het al heel goed zijn. Daarnaast denk ik dat we zonder compromissen te moeten sluiten over onze muziekkeuze ook klaar zijn voor het echte grote festivalbestaan. Dan spreek ik over Dour, Pukkelpop, Werchter, Leffinge-Leuren, Couleur Café… Dat zou ik met High Grade nog graag bereiken. Niet omdat we in vergelijking met deejays uit andere genres weinig geld vragen of na het deelnemen aan een wedstrijd waardoor je gratis "mag" komen spelen. Maar gewoon omdat men op zoek is naar een degelijk reggae- en dancehall aanbod op een festival. Ik denk dat we daar helemaal klaar voor zijn."
Keith: "Met Sfinks en Afro-Latino hebben we toch al stappen in die richting gezet."
Kinja: "We doen veel kleine festivals en het zou leuk zijn om daar ook wat grotere bij te krijgen. Al zie ik High Grade nog niet meteen op Werchter staan, dat past niet binnen het concept. Eerder een reggae-chill-out spiegeltent op Tomorrowland. (lacht)"