Rototom: The Love Edition!

Deze editie werd "The Love Edition" gedoopt, wat misschien een beetje melig klinkt maar tegelijk ook heel toepasselijk is, aangezien er maar weinig evenementen zijn die het typische 'love, peace and unity'-gevoel zo accuraat weten te benaderen. Zo is er bijvoorbeeld ook een optreden voorzien voor de bewoners van de plaatselijke gevangenis, een rondleiding voor de lokale gepensioneerden en een dag waarop werklozen voor slechts 5 euro een ticket kunnen kopen. "Rototom is zoveel meer dan een muziekfestival!" is een statement dat we veelvuldig te horen krijgen, zowel van festivalgangers als performers en het is een waarheid waar je inderdaad niet omheen kan. Reggae is 'music from the heart' en voor rechtgeaarde reggaefans is het dan ook een emotionele ervaring om deel uit te maken van het 240.000 bezoekers tellende Rototom-publiek. Ook bij de artiesten is Rototom en zijn publiek blijkbaar favoriet, zoals we gedurende het festival veelvuldig te horen zullen krijgen. En terecht, want van op de eerste tot de laatste rij wordt er gedanst, meegezongen, gesprongen en gevendelzwaaid.

De affiche was dit jaar minder indrukwekkend dan de voorbije jaren, maar Rototom is één van die festivals waar de line-up niet het belangrijkste is. Gedurende acht dagen vonden er immers meer dan 300 performances plaats verdeeld over 9 locaties, 20 bijeenkomsten in het sociale forum, 32 evenementen in de Reggae University en 185 workshops en andere culturele activiteiten elders. Je zult ons dus zeker niet horen klagen over een gebrek aan interessante tijdsbestedingen.

Geen idee hoe het zit met geluidsnormen in Spanje, maar het valt op dat de bassen hier een pak harder dreunen dan bij ons. De presentatie op het hoofdpodium doet soms wel een beetje vreemd aan; na afloop van een act gaat er plots een gordijn dicht en staat het publiek, dat amper doorheeft dat de show over is, een beetje verweesd te kijken. Het is een nogal bruuske overgang en er is ook geen oproep tot applaus. Wel een leuk detail is de sneak preview formule tussen de acts op de main stage: artiesten die later op de nacht op andere podia gepland staan krijgen de gelegenheid om zich al kort aan het publiek voor te stellen.

Aangezien het onmogelijk is om alle optredens te beschrijven (of zelfs maar bij te wonen), volgt hieronder een overzicht van onze persoonlijke highlights:

Dag 1

De eerste echte festivaldag (het pre-festival stelde dit jaar niet veel voor), 17 augustus, valt samen met de verjaardag van Marcus Garvey. Hier worden we nog eens aan herinnerd door Third World, aan wie de eer is toebedeeld om de main stage in te wijden. De 'Reggae Ambassadors' brengen 'Roots With Quality en de massa die zich voor het podium heeft verzameld, zet zich gestaag in beweging. De knieën beginnen zich te plooien en al gauw is het tijd voor de eerste pull-ups. We zijn vertrokken! Tussen hits zoals '96 Degrees' en 'Now That We Found Love' door, worden we nog getrakteerd op een djembé-sessie en een uitvoering van 'Redemption Song' op cello.

Na  de vrolijke latino-reggae van Royal Rudes uit Colombia is het tijd voor Morodo, een Spaanse groep met actuele boodschap die een hele volksverhuizing op de been brengt. Voor aanvang van de show wordt er nog tijd gemaakt voor een inspirerende welkomstspeech van mensenrechtenactiviste en Nobelprijswinnares Rigoberta Menchu. Het hoofdpodium wordt afgesloten met de nostalgische en speelse dancehallvibes van Chaka Demus & Pliers, onder begeleiding van de All Spice band. Het onafscheidelijke duo weet het publiek te bekoren met een combinatie van eigen hits zoals 'Tease Me' en 'She Don't Let Nobody' en covers zoals 'I Shot The Sheriff' en 'Lord I Got To Keep On Moving'. Ook het recentere 'Give Thanks', dat Chaka Demus naar eigen zeggen in het ziekenhuis schreef, valt bij het Rototom-publiek in goede aarde.

Dag 2

Op zondag zijn we al vroeg paraat op het festivalterrein voor de Reggae University, waar een sessie gepland is rond Jamaican Reggae Revival, met Protoje, Kabaka Pyramid, Iba Mahr en Dutty Bookman. Het Reggae University gebeuren wordt geleid door Ellen en Pete van Riddim Magazine en de vragenstellers van dienst zijn Pier Tosi en David Katz. Protoje geeft aan dat hij graag in de jaren '60 geleefd zou hebben, omdat hij dan deel van die beweging zou hebben uitgemaakt. De revival is niet alleen van toepassing op de muziek, maar ook op de houding van een artiest, i.e. op tijd komen, deftige interviews geven, mensen met respect behandelen. Dutty Bookman legt uit dat de reggae community in Jamaica totaal anders is dan in Europa en dat hij zich soms nauwer verwant voelt met de Europese visie dan de Jamaicaanse: "As opposed to differentiating by race, we should differentiate by state of consciousness...". Iba Mahr vertelt over de ongewone manier waarop hij in aanraking kwam met Rasta; niet via muziek maar via eten. Hij was namelijk een grote liefhebber van ital food en kreeg zo de Rastafilosofie binnen langs zijn smaakpapillen. We vernemen van Protoje de context waarin 'Kingston Be Wise' geschreven is; in 2010 vierden ze de verjaardag van Jah9 en zagen ze van op een hoogte hoe Tivoli Gardens werd binnengevallen en heel Kingston in brand leek te staan. Reggaezangeres Lorna Bennett, Protoje's moeder, is ook aanwezig en krijgt een big-up omdat ze haar zoon steeds heeft aangezet tot kritisch denken. Kabaka Pyramid en Protoje zijn in hun jonge jaren allebei sterk beïnvloed door hip-hop, en ook door dancehall. Ze wijzen dancehall dan ook allesbehalve af als genre maar benadrukken het belang van een positieve boodschap. Wie meer wil weten over deze beweging kan terecht op de website www.reggae-revival.com.

En dan is het weer tijd om richting hoofdpodium te gaan. Onderweg komen we tal van festivalgangers tegen met groene maskers op; die zijn blijkbaar allemaal gekomen voor La Pandilla Voladora. Deze Spaanse groep, volledig uitgedost in superheldenpakjes, inclusief groene maskers en capes, brengen opzwepende reggae met duidelijke flamenco-invloeden.

Vervolgens is het de beurt aan Protoje met de Indiggnation band. Voor ondergetekende is dit het derde weekend op rij om de man aan het werk te zien en hoewel hij op Reggae Geel en Reggae Sundance telkens stevige shows neerzette, gaat hij op Rototom nog een versnelling hoger. Of ligt het aan het enthousiaste publiek? "We heard that the Rototom audience has the most vibes, is this true?" Over het antwoord kan geen twijfel bestaan. We krijgen ook nog een primeur, wanneer Kabaka Pyramid mee op het podium komt om samen met Protoje het nummer 'Warrior' te brengen.

Afsluiter van de dag is niemand minder dan daddy U Roy. Er is niet meer nodig dan één "Wake the town and tell the people..." om het publiek in the mood te krijgen. U Roy is ontroerd door het feit dat er zoveel jonge mensen in het publiek zijn en vindt het een eer dat zijn muziek voor hen nog steeds relevant is. Het respect is duidelijk wederzijds en het publiek laat zich meevoeren op de woordenstroom van the originator. Bij 'Ok Fred' is de pull-up onvermijdelijk, maar ook zijn nieuwere materiaal komt aan bod. Zo brengt hij 'Power Of Love' (met Bitty McLean) van zijn nieuwe album 'Pray Fi Di People' (eerste studioalbum in 10 jaar). De show wordt mooi afgesloten met 'Soul Rebel'.

Dag 3

Ook op maandag zijn we vroeg op post in de Reggae University voor de sessie Musical Weapon: The Meaning of Sound Clash met Tony Matterhorn, Ricky Trooper, Carolyn Cooper en Sonjah Stanley Niaah. Prof. Cooper geeft ons wat meer achtergrond rond het fenomeen sound clash: "Clashing is in our psyche, we Jamaicans have an ongoing struggle against oppression and a spirit of rebellion.". Het clashgebeuren wordt ook gelinkt aan bepaalde Afrikaanse tradities van verbale strijdpartijen waarin symbolisch geweld gelinkt wordt aan verbale creativiteit. Als Ricky Trooper en Tony Matterhorn het onderwerp dubplates aansnijden, benadrukken ze dat het vaak beter is om een tune te voicen op een Studio 1 riddim dan een nieuwere riddim. Tegenwoordig is het eenvoudig om dubplates online te bestellen zonder contact met de artiest; daarom waarderen ze zangers zoals Beres Hammond: "...him mek you come a him yard fi sit dung an reason cuz him love di youth dem.". Vanavond zullen Trooper en Matterhorn het tegen elkaar opnemen in de International Sound Clash maar de clash gaat al van start hier in de Reggae University in een verhitte discussie met als thema Bounty (Matterhorn) versus Beenie (Trooper) dubplates. Sonjah Stanley Niaah haalt nog even aan dat er een groot verschil is tussen het symbolische geweld van de sound clash en het echte geweld van vechtpartijen op het podium zoals tussen Kartel en Ninjaman. Niaah geeft haar ongezouten mening over populaire muziek in Jamaica: "If we really want a revolution in Jamaica, we need to turn off the music because it sedates the people like opium.". Matterhorn en Trooper worden erop gewezen dat er tijdens de sound clash een strikte "no cursing allowed" regelgeving is; het is immers de love edition. Ze geven aan dat het clashen voor een stukje echt is, maar ook voor een deel fake: "The fans would beat us up if we played gentleman style like Rodigan." En dan wordt Ricky Trooper emotioneel: "Mi hate Jamaica!! Mi hate di music there an di government! We love di European audience. We are losing the thing we founded!". En daarmee wordt een thema aangehaald dat we op deze Rototom telkens opnieuw zullen horen: Jamaica heeft geen respect voor zijn eigen muziek. Foundation artists zoals U Roy krijgen hier in Europa het respect dat ze verdienen, terwijl ze in Jamaica verwaarloosd worden. Prof. Cooper kadert dit als volgt: "Poor people culture has become global and upper-class Jamaicans are embarassed by this.". Daarom zijn alle aanwezige Jamaicanen zo geëmotioneerd door wat ze zien op Rototom, een festival dat volgens hen de essentie van reggae weet te vatten en alle genres respecteert en in hun eigen context plaatst.

Na de Spaanse skavibes van Fermin Muguruza is het tijd voor Gyptian op het hoofdpodium. In een roze kostuum en gebacked door een Nederlandse band (Royal Roots Band) betuigt hij eer aan de foundation met Culture's 'Jah Jah See Dem A Come' en Gregory Isaacs' 'Number One'. Ook zijn eigen hits zoals 'Overtime' en 'Wine Slow' komen aan bod, maar daarmee weet hij niet echt te overtuigen. Hij zingt altijd maar flarden van zijn nummers en gaat dat over in een soort van irritant gekrijs. Gyptian is een echte charmeur en wendt zich dan ook steevast tot de dames in het publiek. Als verrassing komt Nitty Kutchie nog even meedoen. Afgesloten wordt er, zoals verwacht, met Gyptian's monsterhit 'Hold Yuh'. In het laat nemen we nog een kijkje in de dancehall, maar na het schijnbaar eindeloze wachten op het begin van de International Sound Clash vertrekken we toch maar richting camping. De volgende dag krijgen we te horen dat Ricky Trooper de clash gewonnen heeft.

Israel Vibration hebben we nu al ettelijke keren aan het werk gezien in onze contreien, maar het blijft bewonderenswaardig hoe Skelly en Wiss het podium bestijgen en het publiek bespelen. Klassiekers als 'Ball Of Gire' en 'The Same Song' worden luidkeels meegezongen. Als eerste groep van de dag maakten de mannen van Dub Inc. hun sterke live reputatie waar, met een strakke show van de tandem Bouchkour en Komlan, die onder meer het ontroerend mooi meegezongen 'Rudeboy' brengen, en op het einde 'Jump Up', waarbij ze de menigte doen dansen, springen en van links naar rechts bewegen.

Dag 4

Ook de vierde festivaldag beginnen we (surprise surprise) in de Reggae University waar het thema vandaag Global Reggae is. Carolyn Cooper stelt haar nieuwe book 'Global Reggae' voor, een bundeling van een aantal essays die gepresenteerd werden op de eerste Global Reggae Conference in Jamaica in 2008. Prof. Cooper omschrijft de Jamaicaanse bevolking treffend als: "...island people with a continental consciousness...". Sonjah Stanley Niaah laat ons vervolgens kennis maken met haar recent uitgebrachte boek 'A Politics Of Pilgrimage: Reggae Music And The Movement Of Jah People', een naslagwerk over reggaefestivals wereldwijd. Als gasten zijn Mark Iration, Dan Man, ChaCha en Jubba van Dubtonic Kru aanwezig. Jubba geeft aan dat volgens hem Jamaica niet langer "the capital of reggae" is, maar dat heel de wereld die rol heeft overgenomen. Het verhaal van de Chinese reggaezangeres ChaCha is opmerkelijk; ze geeft aan dat het in China door internetcensuur moeilijk is om zich te verdiepen in het reggaegebeuren. Toen ze op een dag een bericht van Clive Chin op haar MySpace pagina aantrof, had ze dan ook geen idee van wie die man wel mocht zijn!

Aan het begin van de avond wordt het hoofdpodium gegijzeld door heel wat Spaans geweld: Fyahbwoy, Iberica All Stars en het mooie initiatief van een aantal reggae-artiesten 'Reggae contra la intolerancia'. De DVD die hierover werd opgenomen, werd ook in Spaanse scholen verdeeld.

Na het Spaanse hoofdstuk is het de beurt aan Mr Vegas, onder begeleiding van de Franse Dub Akom band. Tot groot jolijt van het publiek heeft hij een 'España' truitje aan; het is eens iets anders dan die Jamaicaanse vlaggen altijd. Vegas begint met zijn vroegere werk; alle hitriddims uit de jaren '90 volgen elkaar op in een moordend tempo: 'Hot Gal Today', 'Heads High', 'Pull Up'. We krijgen niet eens de tijd om te applaudisseren: "Tell Rototom they should allow Mr Vegas two hours next time, since he has too many hit songs for one!". En we moeten het hem wel nageven; in tegenstelling tot veel dancehallartiesten stelt Vegas live niet teleur. Hij zingt de nummers zoals het hoort en breekt de teksten niet af na enkele woorden. Het publiek dwingt bij nagenoeg elk nummer een pull-up af. Het tweede segment bevat recentere tracks uit zijn 'Sweet Jamaica' album, zoals 'Sweet Jamaica' en 'Gimme A Light'. Hier betuigt hij ook zijn respect aan de old school, met een big-up naar Dennis Brown, Barrington Levy en Tenor Saw. Het laatste deel van de show gaat het tempo opnieuw de hoogte in met 'Hot Wuk' en 'Tek Weh Yuhself'. De show wordt afgesloten met 'Bruk It Down' (natuurlijk met bijbehorende danseres) en zijn nieuwe nummer samen met Beyonce 'Tun Up Tun Up'.

Aan Groundation, de Amerikaanse formatie rond Harrison Stafford, om de dag op hoogstaande wijze af te sluiten op het hoofdpodium. We herkennen nummers uit hun ganse repertoire, en tot slot een mooie interpretatie van Burning Spear's 'Old Marcus Garvey'.

Dag 5

Manager Copeland Forbes is duidelijk geen bekende naam voor het publiek; voor zijn lezing zit er amper 10 man in de Reggae University. Best wel jammer, want wij kennen de man al langer en willen deze verhalenverteller extraordinaire en vat vol reggaeverrassingen absoluut niet missen. Zoals verwacht krijgen we de ene sappige anekdote na de andere voorgeschoteld; over zijn positie als "official car door opener" die ervoor zorgde dat hij in '66 de autodeur van Selassie op het vliegveld mocht openen, over hoe hij op een scouts jamboree een tent deelde met de latere koning Constantijn van Griekenland, over zijn avonturen met Peter Tosh bij een Afrikaanse witch doctor, noem maar op. We kijken alvast uit naar de speciale tour die hij volgend jaar plant met Marcia Griffiths om haar 50-jarige carrière te vieren en vooral naar zijn vierdelige autobiografie die volgend jaar verschijnt onder de titel 'Reggae: My Life Is'.

Op de schouders van Bad Gyal Ce'cile rust een serieuze verantwoordelijkheid; ze is gedurende acht dagen de enige vrouw op het hoofdpodium. Intussen draait ze al meer dan tien jaar mee in the business en moet ze dus ook niet onderdoen voor de mannen. Het eerste deeltje van de show met hits zoals 'Goody Goody' en 'Waiting' is opgedragen aan de mannen in het publiek: "I want a rudeboy to take home tonight!". Vervolgens kunnen de dames hun hart ophalen in wat Ce'cile het "wining segment" noemt. Het publiek raakt stilaan in de juiste stemming en bij 'Hey' (met Assassin) en 'Gold Dust' wordt er duchtig gesprongen. Ook Ce'cile's antwoord op Christopher Martin's 'Cheater's Prayer' wordt goed onthaald. En dan doet de dancehalldiva een opmerkelijke uitspraak: "Ce'cile respects the fans, whether you're black, whether you're white, whether you're gay, whether you're straight, christian, muslim, catholic, whatever. Big-up from Ce'cile. One love we say! You got some very intelligent artist coming out of Jamaica. You need to know who is who and stop blaming everybody for foolishness because some of us don't give a damn. We don't tell people how to live! We respect everybody!". Na deze "public service announcement", die op veel gejuich onthaald wordt, zingt Ce'cile samen met het publiek het refrein van 'One Love'. Na haar hit 'Hot like We' wordt de show afgesloten met een conscious boodschap op de tonen van 'Rise Up'.

Het hoofdpodium wordt vandaag afgesloten door niemand minder dan Alborosie, uiteraard met Shengen Clan. Rototom en Alborosie zijn moeilijk van elkaar te scheiden (vorig jaar mocht de man maar liefst twee keer optreden). De Italiaanse reggaepiraat is duidelijk de publiekslieveling en zijn hits zoals 'No Coke', 'Herbalist' en 'Rastafari Anthem' krijgen veel respons, samen met zijn creatieve dreadlockdemonstraties. Ook spreidt hij net als vorig jaar zijn operakunsten ten toon. Tot nu toe mocht niemand een bisnummer doen, maar voor Puppa Albo wordt een uitzondering gemaakt. Hij bestormt opnieuw het podium met 'Police Polizia', 'Kingston Town' en sluit af met een emotionele 'Free Rototom'.

Dag 6

Op donderdag vond misschien wel het meest ontroerende moment van de week plaats in de Reggae University, waar regisseur Fernando Garcia-Guereta een staande ovatie en oorverdovend applaus kreeg na de vertoning van zijn adembenemende documentaire 'Songs Of Freedom', over het mensonwaardige gevangenisleven in Jamaica, en hoe er met muzikaal talent wordt omgegaan in sociale programma's. Ex-gedetineerde Busy Signal was niet op tijd om deel te nemen aan het debat dat erop volgde, maar er werd benadrukt dat hij het project ten volle ondersteunt, net als monumenten als Freddie McGregor. 

Het hoofdpodium wordt die avond ingewijd door Richie Spice. Zoals gewoonlijk bij het eerste optreden van de avond is er nog geen massale toeloop, maar toch is er veel sfeer in het publiek wanneer Spice zijn hits zoals 'Blood Again' en 'Earth A Run Red' zingt. 'Ghetto Girl' zorgt voor een eerste pull-up. Geen idee of het aan het geluid of de zanger ligt, maar soms is het moeilijk om de stem te verstaan boven de muziek. Aan het einde van de show roept hij ons op om een boom te planten, want dat is zo mooi groen en zorgt voor veel zuurstof. Hijzelf geeft ook te kennen dat hij "farmer to di fullest" is. Als hij vervolgens 'Marihuana' inzet, beginnen de euro's in het publiek te vallen. Op de tonen van 'Di Plane Lan' verlaat boer Spice het podium.

Dan breekt een Italiaans hoofdstuk aan op het hoofdpodium, met Sud Sound System gevolgd door Africa Unite, de belangrijkste reggaegroep uit de laars van Europa. Na een vijftal nummers, eindigend met 'Salmodia', maakt zanger Bunna ruimte voor Mellow Mood en Jaka.

Donderdagavond is het weer tijd om los te gaan want Busy Signal is in the building, "Hotted!". We zagen hoe hij Reggae Geel twee weken geleden deed ontvlammen met 'Bumaye' dus wisten we waar we ons aan konden verwachten. De set van de 'Turf President' was ongeveer hetzelfde en kon ook in Spanje op veel enthousiasme van het publiek rekenen. De vroegere dancehallhits ('Nah Go A Jail', 'Pon Di Edge') worden gevolgd door het rustigere loverssegment ('One More Night', 'Come Over'). Ook Busy is onder de indruk van zijn publiek: "This is amazing, this is vibrant, this is love, this is music. This is why we never forget to give thanks." Zoals verwacht gaat het dak eraf met 'Bumaye', waarop de 'Turf President' zijn terrein verlaat. Het publiek is het echter niet eens met het einde van de show en weigert weg te gaan. De presentators Lampa Dread en Marcus komen melden dat ze tot hun grote spijt de afspraken moeten naleven en dat het publiek verder kan gaan feesten bij één van de andere podia. De fans willen echter meer Busy en, aangewakkerd door de claxonmachine (big-up voor de mensen die dat ding elk jaar meesleuren!), blijven ze klappen en scanderen. Na een lange discussie gaat uiteindelijk dan toch het gordijn dicht.

Dag 7

Door een gemiste bus zijn we op vrijdag te laat op het festivalterrein en zien we Horace 'Sleepy' Andy, schijnbaar in opperbest humeur, nog net het podium verlaten. Jammer, maar als troostprijs krijgen we toch nog een bisnummer, aangekondigd door Copeland Forbes himself: "Because you are one of the most special audiences, Horace has something special in mind for you!". En zo kunnen we met 'Cuss Cuss' toch nog een klein stukje van de mellow vibes van Mr Andy meepikken. Hij is duidelijk ook een fan van de claxonmachine: "I love the horns, give me one more horns before me leave!". Natuurlijk wordt dat verzoek met plezier ingewilligd. Horace stond hier op het podium met Lloyd Parks & We The People Band, waar straks Leroy Sibbles en John Holt ook nog mee op het podium zullen staan.

Nneka staat tussen Horace Andy, Leroy Sibbles en John Holt geprogrammeerd op de main stage en is dus een beetje de vreemde eend in de bijt. In eerste instantie weten de Rototom-gangers dan ook niet zo goed wat ze hiermee aan moeten. Stilaan komt het publiek los. Bij de nummers met reggaebeat komt er duidelijk meer respons dan bij de meer soulachtige tracks.

Na een welverdiende pauze komt Lloyd Parks & We The People Band  opnieuw het podium op, ditmaal om Leroy Sibbles te begeleiden. En Lloyd heeft er duidelijk terug zin in, als hij met ondeugend twinkelende oogjes: 'A lot of boys won't get a girlfriend tonight..." inzet en vervolgens overgaat in 'Mafia'. Eerst wordt er nog tijd gemaakt voor de zoveelste big-up naar Rototom: "Rototom, best festival in the world, we love you!". Het mag intussen wel duidelijk zijn dat dit festival niemand onbewogen laat. En dan is het de beurt aan Leroy Sibbles. We hebben deze editie nog maar weinig lovers gehoord en dus verwelkomen we met veel plezier de onschuldige Heptones vibes die Leroy voor ons in petto heeft. "We're gonna have some fun...", zingt Leroy en aan het uitbundige gezwaai te oordelen, heeft het publiek gelijkaardige plannen. "I and I a di original reggae people, I and I create it. This is the real reggae music!". En dat kunnen we alleen maar beamen, terwijl we ons laten meevoeren op die nostalgische Studio 1 riddims. In het tweede deel van de show toont Leroy ons nog een staaltje van zijn kunnen op de basgitaar. "A real reggae dat inna di place!" En de reggaefans zijn hem er dankbaar voor.

De magie gaat verder met John Holt, die aansluitend het podium betreedt op de tonen van 'A Love I Can Feel'. Zijn stem is nog steeds in topvorm en de parade van tijdloze klassiekers ('Tide Is High', 'Stick By Me') doet je als reggaefan beseffen hoe gezegend we zijn dat we deze legendes live aan het werk kunnen zien. Dit is de generatie die nog zonder zonnebril optreedt zodat je de emotie van hun gezicht kan aflezen. John krijgt het publiek helemaal op zijn hand en bijna elk nummer krijgt een forward. De ontwapenende loverstunes zoals 'Sweetie Come Brush Me', 'If I Were A Carpenter' en 'I Want to Wear You To the Ball' raken je nu eenmaal recht in het hart. Of zoals John het zo mooi verwoord: "Heartical! From my heart to your heart, we're showing love to each other." Bij 'Police In Helicopter' wordt de zanger gewoonweg overstemd door het publiek. Indrukwekkend! This is the real reggae music indeed!

Dag 8

Deze laatste dag van Rototom staat volledig in het teken van de jongste Marley-telg, die nooit eerder in Spanje optrad. Al dagenlang wordt Damian Marley's komst aangekondigd en toen we op gisterennacht om 3u het terrein verlieten, stond er een onvoorstelbare rij aan de kassa om nog een dagticket voor vandaag te bemachtigen. Het is dan ook opvallend drukker op het terrein en er hangt overal een uitgelaten sfeer van anticipatie. Nooit eerder zoveel volk gezien op een reggaefestival, wat toch wel een speciale sfeer schept. Hier worden ongetwijfeld records gebroken. Nog specialer is het feit dat het gigantische publiek ook een echt reggaepubliek is, in tegenstelling tot pakweg een optreden op Werchter. Door de glooiing van het terrein heb je ook een mooi uitzicht over dit indrukwekkende tafereel, de belichting, de mist en de massaal aanwezige vlaggen. Na opening acts Black Am I en Wayne Marshall, allebei van Ghetto Youth International, komt uiteindelijk de Gongzilla zelf op het podium. De massale ontploffing blijft echter uit tijdens 'Make It Bun Dem'; integendeel, the massive is opvallend stil, het lijkt wel alsof de 35.000 toeschouwers hun ogen niet geloven en het allemaal nog even moeten laten doordringen. Alle ogen, telefoons en camera's zijn strak op het podium gericht; er wordt zelfs niet gepraat. Uiteindelijk barst het feest dan toch los: de claxonmachine schiet in gang en blijkbaar zijn er ook mensen met vlammenwerpers door de security geraakt. Damian beschikt over een zeldzame combinatie van charisma, sérieux en humbleness; zijn conscious teksten worden nog onderstreept door de immer wijzende vinger, bedachtzame blik en natuurlijk de indrukwekkend lange rondzwierende dreadlocks. Daarenboven heeft hij ook die geweldige flow en dat tikje heesheid in zijn stem die hem authenticiteit verlenen. Na een luid applaus mag hij nog eens terugkomen voor bisnummers. De show eindigt met 'Welcome To Jamrock' waarmee het dak er voor een laatste keer af gaat. Als we even gaan uitblazen in het gras, horen we een groepje geëmotioneerde jonge Spaanse reggaefans zeggen dat dit één van de mooiste dagen van hun leven was. Toch mooi, hoeveel deze muziek voor een mens kan betekenen.

We zouden haast vergeten dat Misty in Roots deze laatste avond mocht openen. Ze worden door Lampa Dread van One Love Hi Powa trots aangekondigd als de eerste buitenlandse reggae band die optrad op het oorspronkelijke Rototom festival in zijn thuisland. Eindelijk staat er een volwaardige, live dubbende band op het hoofdpodium! Geen enkele pull up (!), maar wel elk nummer lang uitgesponnen in een uitmuntende dub, terwijl frontman Delbert 'Ngoni' Tyson het publiek begeestert en zijn politieke en positieve boodschappen verkondigt: "Reformation of the mind!" Nummers als 'Judgement Day', 'Musi-o-tunya' en 'See Dem A Come' passeren de revue, stuk voor stuk roots pareltjes. Alle muzikanten worden terecht in de kijker gezet, met speciale aandacht voor de drummer: "The first will also be the last!" Spijtig genoeg blijkt er geen tijd meer te zijn voor 'Poor And Needy', één van mijn favoriete reggae nummers aller tijden, maar gelukkig krijgen we binnenkort al een herkansing om ze aan het werk te zien, en wel in eigen land, met name op het King Kop festival in Leuven begin november!

Qua line-up was deze Rototom misschien niet de beste editie ooit, maar de sfeer op het 'European Reggae Festival' is gewoon niet te overtreffen. Voor we afsluiten nog een speciale big-up naar de mensen van Legal Shot/Black Temple! Vorig jaar stonden deze mensen uit Rennes al met het Black Temple eetkraampje op het terrein; dit jaar hadden ze een eigen mini-festival met winkeltje, eetstandje, cocktailbar en soundsystem area. De ital stew van Black Temple is top, alsook de cocktail bar (probeer de Planter's Punch!). Daarbovenop was het met Legal Shot Soundsystem geregeld feesten geblazen: we onthouden vooral het moment waarop Shinehead, Solo Banton en Prince Jamo het tegen elkaar opnamen met de mic in de aanslag. Dergelijke spontane verrassingen zorgen absoluut voor een meerwaarde en tonen aan dat de artiesten ook oprecht plezier scheppen in hun vak. Bij Legal Shot wordt alles ook gedaan door dezelfde mensen; de man aan de mixtafel mixt naast platen ook cocktails. Respect! Hopelijk zijn ze volgend jaar weer van de partij. En nu we het er toch over hebben; Rototom 2014 vindt plaats in Benicassim van 16 tot 23 augustus. See you all there!!