Earl Sixteen - The Fittest (Heartbeat Europe/Rounder)

Onze Nederlandse vrienden van Jahsolidrock en Not Easy At All Productions doen het opnieuw. Na Chezidek en Apple Gabriel wisten ze nu Earl Sixteen te strikken, en het resultaat is andermaal een glanzend album in de fijnste rootstraditie.

Ik heb een speciale band met Earl (Daley) 16, en niet alleen omdat hij van mijn generatie is (geboren in 1958). Ik weet het: hèm zou je dat in tegendeel tot mij niet aangeven. Eind jaren '70 was Earl één van de vele markante rootszangers in Jamaica, de mannen die mij tot de reggae gebracht hebben. Hij maakte platen voor Lee Perry, Augustus Pablo en Yabby You, mijn favoriete producers. Toen ik rond 1985 zelf in Studio One dook (op zoek naar de originals van al die rubadub en nieuwerwetse dancehall riddims) bracht 16 zijn enige album uit voor Coxsone Dodd, en maakte met No mash up the dance een van de traagste dansplaten ooit, de serene tegenpool van de cokey Sleng teng-riddim die toen opgang maakte.

Earl 16 verhuisde naar de States, en vervolgens naar Engeland, waar hij in contact kwam met Mad Professor. Ik ben altijd een dubhead geweest, dus ook deze samenwerking beviel mij uitstekend. Nog meer respect en waardering kreeg ik toen Earl midden jaren '90 opdook bij Leftfield. Dat Britse duo (Paul Daley – geen familie – en Neil Barnes) creëerde een opwindende fusie van dance, dub en ambient, met 16 in de vocale hoofdrol. Leftfield trad daarmee in de voetsporen van Massive Attack, dat Horace Andy had ingeschakeld als vaste zanger. Jamaicaanse stemmen zijn sindsdien heel courant in Europese dance en dub maar Sixteen en Andy hadden een bepalende invloed op de sound van hun gastheren. Live zorgden ze voor de nodige sfeer en dynamiek bij elektronische acts die het voor de rest hoofdzakelijk van visuele prikkels moesten hebben, met twee nerds achter de computer.

In de eerste track van Release the pressure van Leftfield (nu beschouwd als een klassieker) herneemt 16 een tune die hij begin jaren '80 opnam voor Linval Thompson.

Na Leftfield liet de zanger zich inlijven door Dreadzone, die andere elektronische act (zij het live altijd met echte drum & bass). Check vooral de sprankelende version van John Holts Ali Baba. Met het soloalbum Steppin' Out (1997) zette Earl Sixteen de kroon op het werk van die voor hem zo wonderlijke jaren '90. De Duitse afdeling van major platenlabel WEA leek serieus te willen investeren in zijn carrière, en de plaat klonk uniek. Niemand had het grensgebied tussen dub en dance ooit beter geëxploreerd dan Earl 16. Ik was ervan overtuigd dat hem een mooie toekomst wachtte met die eigentijdse sound, en dat Sixteen een vaste waarde zou worden in het uitdijende Europese dub-universum. Het tweede album voor WEA, Feel the fire, haalde hetzelfde hoge niveau maar werd jammer genoeg uitgebracht op 12 september 2001 (het etiketje kleeft nog op het doosje) en ging verloren in het gewoel dat de media in de maanden daarna zou overheersen.

Ik heb Earl Sixteen sindsdien nog verschillende keren zien optreden, meestal met Europese backing bands als Basque Foundation of op sound, en vorig jaar op de Lokerse Feesten nog met Leftfield. Nog altijd geeft hij me een warm gevoel, nog altijd voel ik me met hem verbonden in roots en rastafari. Meer dan 30 jaar zitten we nu al op dezelfde muzikale golflengte.

En dat blijft ook zo met dit nieuwe album. The Fittest is vintage Earl 16 met even vintage backing. De tien tunes gaan 12"-gewijs naadloos over in excellente dubs, courtesy Manu Genius, die hier nog beter in vorm is dan bij Apple Gabriel en Chezidek. De sound is nog warmer, nog organischer, nog verfijnder.

Dat blijkt al meteen in de openingstrack Masterplan, een klassieke roots tune met kleine, fijne licks & kicks, subtiele syndrum effects en machtige (echte) blazers. En daaroverheen de prachtige, nasale, uit duizenden herkenbare stem van Earl 16.

'What's happening to the youths nowadays,' zingt hij in Rise Up. 'They're all thinking of their vanity, easy money and technology.' De jeugd van tegenwoordig! 'We need some future development and not so much excitement. Do the right and get yourself together if you want to cross over.' Conscious lyrics, zoals we die van 16 al meer dan 30 jaar gewend zijn. Tussendoor trippelen de toetsen, en sleept de trombone.

In Modern slavery wordt het ritme dwingender. Earl 16 zingt over kindslaven, een desperate altsaxofoon accentueert zijn weeklacht. 'There are more slaves today than there were four centuries ago': het is een ontnuchterende vaststelling die je in doorsnee pop (& reggae) niet snel zult horen.

Even heftig is de tekst van Sinner Man, een song over onderdrukking en onrechtvaardigheid, ook in de muziekbusiness. Maar wel een lekker refrein, zonnige Spaanse gitaar, lekker huppelende bas en alweer een zalige dub, met de blazers in de hoofdrol.

In This ya business maakt 16 zich nog nadrukkelijker zorgen over de sector waarin hij zelf actief is. 'Reggae music is moving slow': is het ooit anders geweest? 'We have to clean up the lyrics': tja, dat zeggen sommige mensen al 20 jaar. 'A lot of artists instead of being a good role model, they're getting naked on the telly': reggaezangers naakt op tv? In de dub haalt U-Roy herinneringen aan oude iconen als John Holt, Ken Boothe, Maytones, Gladiators, Congos, Burning Spear, Abbyssinians, Ethiopians 'and even' The Jamaicans.

Stay together is coole lovers rock – irie woman meets rastaman – met een geweldige dub, gekenmerkt door een King Tubbys-achtige drumsound en krachtige echo's op de blazers. Big car (een soulklassieker van William DeVaughn) is al vaker gecoverd in reggaeland, en op Blue Lines ook door Massive Attack en Horace Andy. Earl Sixteen maakt er toch weer zijn eigen nummer van en zingt met een aanstekelijke funky air. Mooi koortje, dito blazersarrangementen en een dub die steunt op de ritmegitaar, de blazers en een hoop vrolijke drumeffectjes.

Fittest of the fittest heeft een riddim die mij vaag bekend in de oren ligt, en een titel die ook Burning Spear ooit gebruikt heeft, voor een album en de bijhorende titelsong. Sixteen brengt hulde aan de grote krijgers Mozes, Marcus , Malcolm, Martin en Nelson. Andermaal een ijzersterke song.

De riddim van Changing times kende ik al van Apple en Chezidek, de tekst heeft 16 gehaald bij zijn vriend Dennis Brown, en dat wordt ook netjes zo vermeld. Een waardige version van een classic foundation tune. The Key tot slot is een wat makkelijke ode aan de reggae, en ook muzikaal de minst inspirerende track van het album. Hoewel de dub ook hier weer op niveau staat en een mooie afsluiter vormt.

Schitterende plaat, maar van Earl Sixteen had ik eerlijk gezegd niets anders verwacht.