Gene zever: zever of niet?

Hoezo, christelijk? Ligt de kerk in België dan niet op apegapen, nu blijkt dat zelfs de hoogste bisschoppen en prelaten zich hebben schuldig gemaakt aan kindermisbruik, of toch minstens het toedekken ervan? In de politiek is dat besef nog niet helemaal doorgedrongen. Daar domineert de CD&V (Christen-Democratisch & Vlaams) nog altijd de ethische debatten, zelfs als het over volksgezondheid of verkeersveiligheid gaat.

Het was staatssecretaris Etienne Schouppe van CD&V die de speekseltest door het parlement heeft gejaagd. De Belgische regering is de voorbije jaren langer ontslagnemend geweest dan in functie (en dat is geen grap), alleen verantwoordelijk voor lopende zaken dus. Blijkbaar was dit dossier onbenullig genoeg – of net niet – om hoog op de agenda te plaatsen. Dat uitgerekend Etienne Schouppe hiermee scoort (toch bij zijn christelijke achterban die per definitie antidrugs is), maakt de zaak alleen maar ondraaglijker. De man heeft de Belgische staat honderden miljoenen gekost, toen hij in het vorige decennium eigenhandig de verzendingsdienst van de spoorwegen naar de afgrond leidde. Zoals wel vaker gebeurt in onze politiek keerde hij later, toen het nieuws over het debacle vergeten was,  doodgemoedereerd terug via een achterpoortje.

Dit jaar werd Schouppe beschuldigd van beurshandel met voorkennis, wat hij zelf in alle toonaarden ontkende. Die gladde, hypocriete pezenwever heeft de invoer van de speekseltest dus geforceerd. België is na Australië nog maar het tweede land in de wereld waar de politie het druggebruik achter het stuur controleert.

In de andere landen weten ze dat de test niet waterdicht is. Dat met name cannabis veel langer sporen achterlaat in het bloed dan dat je echt 'onder invloed' bent. Dat de effecten van cannabis niet eenduidig meetbaar zijn, en afhankelijk van de soort, de hoeveelheid en de manier waarop je de wiet (of hash) consumeert. Dat je zelfs niet hoeft te blowen (of ooit hoeft geblowd te hebben) om sporen van wiet in je bloed of speeksel te hebben. Iemand ooit gehoord van passief roken? Je zult maar naar een reggaeconcert willen zonder zelf te blowen. Ja, die mensen bestaan. Zij drinken meestal.

Ervaren blowers achter het stuur (en die bestaan ook, in groten getale zelfs) weten vooral dat het effect bij iedereen verschillend is. Er zijn inderdaad mensen die na twee trekjes al beter niet meer achter het stuur kruipen. Maar sommige chauffeurs kunnen een hele dag blowen, en toch nog perfect met de auto rijden. Die onzekerheid over de individuele werking van wiet is alleszins een sterk argument pro speekseltest. Ik zie wel eens bestuurders vertrekken na een concert of een feest, dat ik denk: hopelijk kom ik hem straks niet tegen onderweg, op het verkeerde rijvak of zo. Zou hij niet beter van de weg gehaald worden?

Dezelfde redenering geldt voor het gebruik van medicatie. Ook legale drugs hebben op ieder individu een verschillende werking. Sommige mensen worden al high van een lepel codeïne. Dat weten de wetenschappers die Schouppe geadviseerd hebben beter dan wie ook maar het was blijkbaar geen reden om voor ganja een soort gedoogdrempel op te nemen in de wetgeving. 'Je moet al een hele fles hoestsiroop leegdrinken om het rijgedrag te beïnvloeden,' hoorde ik Schouppe op de radio zeggen. Wel, meneer de staatssecretaris, dat geldt in de meeste gevallen ook voor cannabis. Maar aan dat soort nuances hebt u natuurlijk geen boodschap.

Dat was ook de reden dat ik niet ben ingegaan op een vraag van Volt, het consumentenprogramma op Eén. Of ik een mening had over dit thema, en zo ja: zou ik die dan ook willen komen verhelderen in de studio? Ja, ik heb een mening over de speekseltest maar die is te genuanceerd om uit te leggen op tv. En in het Youtube-tijdperk is elke slip of the tongue, of zelfs maar een uit zijn verband gerukte uitspraak, een mogelijke valkuil. Voor je het weet, heeft iedereen gehoord dat jij drugs in het verkeer okay vindt, of menen ze dat toch gehoord te hebben.

Ik wil ook geen voorvechter zijn van rijden onder invloed, hoewel ik 100% overtuigd ben van het waardeloze karakter van de laboratoriumtests die aan de grondslag liggen van de speekseltest. Het is net de gewaarwording van het nu die blowen zo geestverruimend maakt, ook in het verkeer. Een laboratoriumtest kàn nooit correct zijn, omdat je op dat moment niet echt met de auto rijdt. Dat klinkt misschien zweverig (in feite boeddhistisch) maar de redenering klopt wel. Opnieuw een gedachte die de primitieve omgangsvormen op tv overstijgt en onmogelijk valt samen te vatten in een soundbite van 10 seconden.

Volt heeft uiteindelijk een toxicoloog en een vrouw van het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid (BIVV) uitgenodigd. De ene bevestigde dat de speekseltest verre van betrouwbaar is, de andere zei dat we een nultolerantie moeten nastreven in het verkeer, en dat we de foutmeldingen maar op de koop toe moeten nemen.

Overigens zullen niet alle bestuurders bij een controle een test moeten afnemen. Uiterlijke kenmerken geven de doorslag: bloeddoorlopen (of juist wijd open) ogen en moeilijk praten, eventueel de geur van wiet in de auto of nerveus gedrag. Wie 'betrapt' wordt, mag 12 uur niet met de auto rijden en moet het gaan uitleggen bij de rechter. Een rijverbod van 3 maanden is de standaardstraf, plus een (buiten proportionele) 1100 euro boete.

Met één realiteit moeten de blowers zich alleszins verzoenen: ze vormen maar een kleine minderheid van de bevolking. De overgrote meerderheid van de mensen (zeker in Vlaanderen) zijn a priori tegen drugs, laat staan dat ze tolerant zouden zijn voor rijden onder invloed, hoe licht ook. Debatten en discussies leiden nergens toe. Neem het aan van iemand die 30 jaar geleden al dacht dat ganja op korte termijn zou gelegalliseerd worden.

Just be careful out there.