Midnite brengt Petrol in trance

Vaughn Benjamin is een sjamaan van rastafari, een rastaman from creation die vijfduizend jaar menselijke beschaving (en meer) vervat in woorden, zinnen, mantra's en parabels. Ik begin na tien jaar eindelijk een beetje inzicht te krijgen in die honderden teksten, verspreid over meer dan 40 albums. Het zijn diepe inzichten en wijsheden die de zanger verkondigt, waarin heden, verleden en toekomst samenvloeien. De basics van de bijbel, maar ook van apocriefe geschriften en antieke filosofische werken, verweven met de eigentijdse realiteit. Van Seneca en het Evangelie van Maria-Magdalena tot moleculaire wetenschap en economische analyses. Van liefde, compassie en verlossing tot Macchiavelli, driehoeksmeetkunde en de macht van de media. Alles en iedereen is met elkaar verbonden, door de tijden heen. In die wild woekerende wereld van kennis is Vaughn Benjamin onze gids, de man die ons de ogen opent voor de wonderen en mirakelen van de natuur maar ook voor de waan en de driften van de onwetende mens. Seek knowledge before vengeance: het is niet toevallig de titel van wat ik de beste Midnite-cd vind.

Niet dat ik verwachtte daar zaterdag ook een track uit te horen. Deze groep heeft geen hits of gemeenschappelijke favoriete nummers, en heeft ook geen enkele behoefte om te scoren bij het publiek. Het is net de algehele afwezigheid van enig ego die de groep zo puur maakt, zo authentiek en intrigerend. Vaughn Benjamin als zanger voorop (of net niet). Geen enkele keer hengelde hij naar een complimentje, of sprak hij zelfs maar het publiek toe. Hij keek gewoon, met een open hart en een open geest, helemaal in het moment, volledig gefocust op zijn teksten, lichtjes skankend op de af en aan golvende riddims. Hij leek je soms in slaap te wiegen, zoals een jonge rasta terecht opmerkte, niet de slaap der saaiheid of verveling maar een weldadige rust, als in de armen van een moeder of geliefde. Om je dan toch plots weer wakker te schudden, niet brutaal maar in harmonieuze samenspraak met de band, die de sound gepast liet evolueren van klein en subtiel naar ruimer en luider, en weer terug. Dub werd soms jazz, met virtuoze licks op toetsen en gitaar, zonder ooit de riddim te negeren. Tijd genoeg om een muzikaal verhaal te vertellen, want elk nummer werd lang uitgesponnen, langer dan lang, tot de langste tunes die we ooit gehoord hebben op een reggaeconcert. Midnite heeft in die meer dan 200 (!) minuten amper een dozijn nummers gespeeld.

Dat vereist ook van de toeschouwers een grote overgave, zij het eerder geestelijk dan lichamelijk. De rust en sereniteit van de riddims zetten niet meteen aan tot wild gedans. De zachte bewegingen die zich opdringen, lijken zelfs ontspannend te werken. Mijn oude botten en verweerde voeten hebben in elk geval niet geprotesteerd, en dat mag best een klein wonder heten als een concert zo lang duurt.

Het was de geestelijke inspanning die sommigen vroegtijdig naar de bar en de veranda van de Petrol voerde. Waarvoor alle begrip. Je moet inderdaad wel een beetje gek zijn om zo lang te blijven staan, om je zo te laten meevoeren op de trance van Midnite. Je moet de grens tussen realiteit en spiritualiteit durven overschrijden, tussen het verstand (dat zich afvraagt wat je in godsnaam bezielt om je zo klakkeloos over te geven) en het hart (dat smacht naar verbondenheid met deze uitzonderlijke groep). Het zijn keuzes die zich in de doorsnee dancehall zelden stellen.

Benjamin Vaughn zuigt als zanger uiteraard de meeste aandacht naar zich toe , maar ook zijn broer Ron (op bas) verdient het hoogste aanzien en respect. Hij creëert die meeslepende ritmes en (flarden van) melodieën. Hij  rolt voor de anderen de rode loper uit. En hij zingt af en toe mee, een zin, een woord, puur instinctief, maar wel zo gepast dat je je afvraagt of hij echt àlle teksten van zijn broer uit het hoofd kent, ook degene die hij ter plekke improviseert.

Ik heb af toe iets kunnen meezingen. Rastaman still stand en He is Jah, de twee openingstracks, staan in gelijkaardige uitvoeringen (maar veel korter) op de live-cd van 2008. Propaganda, Mama Africa en Love the life you live zijn afkomstig van de best verspreide en wellicht ook best verkochte plaat Unpolished. Voor de rest herkende ik weliswaar nog een paar ritmes en tekstpassages maar niet zoals ze zijn opgenomen in de studio. Het laatste (en langste) nummer hoor ik tijdens het schrijven van dit stuk min of meer terug in Give her her due, een track uit de nieuwste cd What makes a king? (Meteen gekocht natuurlijk) Gaat over Maria-Magdalena en bij uitbreiding alle sterke vrouwen. When she loves, she's a healer. Met een hemelse uitstraling, celestial appeal. De zoveelste ode aan de vrouw (en vooral de vrouwelijke natuur) die Benjamin Vaughn op de wereld loslaat.

En toen was het plots gedaan. Het liep al tegen half drie en ik schat dat ongeveer 150 mensen de hele rit hadden uitgezeten, de hele roes hadden doorgemaakt, de hele droom beleefd. Zij zullen nog dagen op wolken lopen.