Visions: art, graphic design & reggae, a triptique - part 3: Ras Phil

Phil, je hebt een opleiding vrije grafische vormgeving gevolgd in het Sint Lucas (tegenwoordig Karel de Grote-Hogeschool Campus Sint Lucas, red.). Zijn de reggae- en rasta-invloeden pas later je werk binnengeslopen of waren die toen al merkbaar?

Ras Phil: "Ik was eigenlijk al vanaf mijn laatste jaar middelbaar met reggae bezig en tegen dat ik op St. Lucas begon was dat al veel intensiever geworden en was ik al bezig met mijn eerste groepje en het maken van mijn eerste dubs en dus kwamen die invloeden ook terug in mijn eerste werk, vooral etsen, litho's en tekeningen. Je had zowel de King Flashman Players, wat een live band was, als King Flashman Electro, het sound system. Ik had toentertijd een zeefdrukinstallatie gebouwd in de garage van mijn ouders en daar drukten wij onze affiches."

Als reclamedrukwerk had je eerste werk dus vooral een commerciële functie?

Ras Phil: "Je had natuurlijk ook nog het werk dat ik voor school moest afleveren en dat was van een iets andere orde. Dat waren bijvoorbeeld echte steendrukken waarin ik rasta thema's verwerkte. Het idee achter het in gebruik nemen van die zelfgebouwde zeefdrukinstallatie was eigenlijk het Jamaicaanse leven zo dicht mogelijk proberen te benaderen. We zagen al die Jamaicaanse gezeefdrukte of gesteendrukte LP-hoezen en wij wilden dat gewoon nadoen."

Hoe zwaar leunde de Rastacultuur eigenlijk aan bij de hippiecultuur van eind jaren zestig, begin jaren zeventig?

Ras Phil: "Voor wat mezelf betreft sloten die twee perfect op elkaar aan, want ik kwam eigenlijk zelf uit het hippie- of freaksmilieu, zoals dat toen genoemd werd. Ik luisterde naar artiesten als Jimmi Hendrix en Carlos Santana en naar Indische en later ook Afrikaanse muziek. Later is daar dan ook reggae bijgekomen en zo is het ene eigenlijk ongemerkt overgevloeid in het andere, maar in het begin was ik dus gewoon een hippie die graag naar India wou."

Hoe ver lagen reggae en Rastafari voor jou in die begindagen uiteen?

Ras Phil: "Toen wij voor het eerst met reggae in aanraking kwamen, ergens eind jaren zeventig, waren de meeste reggaeproducties roots reggae en dus Rasta. Vermits dat ik als hippie ook al vegetariër was en met dingen als "Make love, not war!" en gelijke rechten bezig was, sloot de boodschap van Rastafari daar quasi perfect bij aan. Sterker zelfs, had die Rastaboodschap niet in reggae terug te vinden geweest dan was ik me waarschijnlijk met andere dingen gaan bezighouden."

Je bent altijd zowel met muziek als beeldende kunst bezig geweest. Beschouw jij je in eerste instantie als muzikant of als kunstenaar?

Ras Phil: "Eigenlijk beschouw ik mezelf vooral als kunstenaar, maar voor mij is er eigenlijk nooit echt een verschil geweest tussen een tekst schrijven of een kunstwerk creëren. Aan het feit dat ik me voor een groot deel ben gaan bezig houden met de muzikale kant van mijn carrière, gaat een heel verhaal vooraf. Toen ik nog in mijn laatste jaar middelbaar onderwijs zat, wist ik eigenlijk nog niet wat ik verder ging studeren. Ik besloot om met een aantal vrienden een opleiding leerkracht lager onderwijs te gaan volgen, maar omdat wij hippies met lang haar en een afwijkende kledingstijl waren werden we stuk voor stuk gebuisd. Ik was daar serieus door in mijn gat gebeten, want het was mijn bedoeling om met dat diploma in staat te zijn om de jeugd een boodschap mee te geven die ze normaal van het systeem niet meekregen; waarden als gelijkheid, het belang van de natuur en vegetarisch leven. Voor mij was de rastaboodschap de sleutel om alle problemen op te lossen en de deur naar het paradijs te openen. Ik was toen zo fanatiek dat ik zelfs vond dat ze alle wegen moesten afbreken en auto's verbieden zodat de kikkers terug veilig zouden kunnen migreren! (lacht) Vermits leerkracht worden dus plots geen optie meer was, moest ik een andere weg zoeken en aangezien het enige vak waar ik wel een maximum op haalde plastische opvoeding was, ben ik een artistieke richting ingeslagen en vrije grafische vormgeving gaan volgen aan het St. Lucas paviljoen hogeschool. Na een tijdje werd het mij echter duidelijk dat, als ik een carrière ambieerde als beeldend kunstenaar, dat mijn doelpubliek dan volledig anders zou worden dan het jeugdige publiek dat ik zelf voor ogen had. Als ik naar mijn kennissenkring keek kende ik meer mensen die met muziek bezig waren dan mensen die zich in het kunstwereldje ophielden en tenslotte was het ook heel moeilijk om bezig te zijn als beeldend kunstenaar en toch je werkloosheidssteun niet te verliezen. Tot 1999 was er in België geen enkel statuut voor beeldende kunstenaars. Ik heb er in die periode zelfs aan gedacht om naar Nederland te verhuizen omdat die dingen daar zoveel beter geregeld waren."

Heeft de opgang van het internet voor jou nieuwe deuren geopend?

Ras Phil: "Ja, absoluut. Ik ben al sinds eind jaren negentig actief op het web. Mijn eerste internetinterventie waren de "Seven Scrolls of Rastafari". Ik had in die periode de Rastafari University of Zion (combinatie van zelfgeschreven teksten, lyrics en uittreksels uit boeken met als doel de verspreiding van de Rasta-ideologie, red.) opgericht en was toen ook regelmatig op allerhande fora terug te vinden. Tegenwoordig heb ik mijn eigen website (www.philipwauters.be ) en ben ik ook op dingen als MySpace en Facebook terug te vinden. Het opent in ieder geval een hoop deuren en maakt dingen waar je je vroeger vaak ver voor moest verplaatsen toegankelijk."

Je vermeldde net al die eerste zeefdrukken en steendrukken die je maakte. Is het materiaal waarmee je werkt door de jaren sterk veranderd?

Ras Phil: "Ja, dat is toch sterk veranderd al was het alleen al maar omdat ik dat grafische materiaal na een aantal verhuizingen heb moeten achterlaten. Mijn etspers heb ik verkocht wegens plaatsgebrek. In de jaren negentig ben ik dan kort even met achter-glasschilderingen begonnen. In mijn naïviteit had ik van die werken toen nog hoge verwachtingen, maar na een tentoonstelling in een lokaal galerijtje bleek er geen enkel van verkocht en ik heb ze toen uit frustratie allemaal aan gruzelementen geslagen. Sindsdien werk ik dus niet meer met glas want mijn heel appartement lag vol! (lacht) Vanaf 1999 ben ik dan begonnen met het maken van tekeningen, teksten en grafisch werk dat zwaar focuste op Rastafari."

Is jouw werk nog steeds overwegend Rasta?

Ras Phil: "Tegenwoordig is dat een pak minder als vroeger. Ik heb lang het gevoel gehad dat ik aan alles en iedereen moest bewijzen dat ik Rasta was en dat deed ik dan onder andere door Rastamuziek en Rasta tekeningen te maken. Uiteindelijk ben ik mij toch wat meer in de maatschappij gaan integreren en ga ik dus iets minder expliciet met die thema's om. Momenteel maak ik vooral collages rond het thema "cultuurschok". Daarvoor gebruik ik oude schilderijtjes die ik in vuilbakken of in kringloopwinkels vind. Dat zijn meestal van die amateuristische Vlaamse landschapjes en daar kleef ik dan bijvoorbeeld afbeeldingen van Afrikanen op, en zo ontstaat een nieuw wat surrealistisch verhaal. Mijn werk gaat eigenlijk over de global village die de wereld geworden is. Er is niet alleen een globalisatie op economisch, maar ook op samenlevingsvlak en veel mensen hebben daar nog altijd problemen mee, misschien omdat er te weinig aandacht aan wordt besteed. De Belgische televisie besteedt bijvoorbeeld zeer weinig aandacht aan het multiculturele aspect van onze maatschappij. Zo blijft er steeds een afstand tussen hen en wij en ik probeer met mijn werken aan te geven dat dat absoluut niet nodig is. Ik moet wel zeggen dat wanneer ik mij als rasta in het kunstwereldje begeef, ik dan toch wel merk dat die mensen daarvoor openstaan, misschien omdat ze het vooral zien als een frisse wind of een nieuwe invalshoek."

Hoezeer denk je dat het Rasta zijn je geremd heeft in je carrière als kunstenaar?

Ras Phil: "Ik ben te lang te strikt geweest in het naleven van soms zeer extreme denkbeelden. Dat heeft eigenlijk geduurd tot op het moment dat ik besefte dat ik mij hierdoor volledig buiten de maatschappij had gezet. Het zogenaamde vrije westen is eigenlijk een grote leugen, want als je niet bereid bent om hun spel mee te spelen, wordt je sociaal compleet buitenspel gezet. Zoals ik al eerder zei wou ik als hippie al naar India trekken om daar sadhoe te worden - je weet wel die heilige mannen met hun dreadlocks – en het feit dat ik een poos straatarm ben geweest was eigenlijk een zelfgekozen armoede. In die periode gingen veel van mijn teksten ook over die armoede; teksten die ik alleen maar kon schrijven door ze zelf te beleven."

Tot slot dan nog. Je hebt heel wat alter ego's – er is Ras Phil (soms ook Feel of Fil gespeld, red.), King Flashman en Philip Wauters – wie van die personae is de kunstenaar? Hoe onderteken jij je werken?

Ras Phil: "Meestal teken ik met Fil, Phil, of Ras Phil. Ik ga eigenlijk al dertig jaar door het leven als Ras Phil of King Flashman en vind het daarom wat vreemd om mijn eigen naam te gebruiken."

http://www.philipwauters.be
http://www.myspace.com/kingflashman

Foto: Rasta, © Ras Phil