Reggae Geel 2008: different strokes for different folks

Vrijdagnacht in de Bounce Dancehall tent van Reggae Geel. Op het podium staan een zestiger en twee veertigers. Achter hen een DJ die maar één platendraaier gebruikt en keer op keer dezelfde vinylsingle oplegt. Het is een ritme dat iedere rechtgeaarde reggaefan vertrouwd in de oren klinkt, voor het eerst opgenomen ergens eind jaren '60 en vervolgens door iedere nieuwe generatie weer opgepikt en bewerkt. Hoe komt het toch dat we er nooit genoeg van krijgen? Dat we die riddims (Real Rock, Answer, Queen Majesty, you name them) zo in ons hart hebben gesloten dat we ze eindeloos opnieuw kunnen beluisteren en waarderen? Het is een vibratie die je maar moeilijk kunt vatten als je er geen voeling mee hebt. Een buitenstaander zou dit spektakel allicht oersaai en zelfs amateuristisch noemen.

Maar wij blijven staan, urenlang. Sturgav is de oudste en meest legendarische sound system van Jamaica en de toasters van dienst hebben de rap als het ware mee uitgevonden. In de eerste plaats U Roy, de ouderdomsdeken op deze editie van Reggae Geel, de eerste MC in de muziekgeschiedenis die instrumentale muziek opvrolijkte met vloeiende, half gesproken flows, zoals die jaren later in de VS zouden evolueren tot hip-hop. Veel is er in al die jaren niet veranderd aan zijn teksten maar U Roy brengt ze nog altijd als een jong veulen en met een perfecte timing. Josey Wales, populair in het midden van de jaren '80, hanteert een heel andere stijl, rauwere stem, heftiger staccato's, Buju avant-la-lettre, terwijl zijn generatiegenoot Brigadier Jerry eerder het zangerige type is. En zo wisselen die drie veteranen elkaar voortdurend af, eerst geduldig de originele, gezongen versie afwachtend (de A-kant van de single) want die was in hun dagen nog absoluut heilig. Pas in de digitale dancehall van de jaren '90 zijn de ritmes zelf allesoverheersend geworden. Sturgav (fonetisch Jamaicaans voor Stereograph) doet het nog zoals het hoort, en niemand doet het beter.

Zeker niet Black Scorpio, dat voor Sturgav geprogrammeerd stond. Echo Minott en Sassafras waren toen, jaren '80, weinig meer dan eendagsvliegen, en wegen vandaag veel te licht om het vuur brandend te houden. Echo probeerde het met bijna vals gezongen covers van 'Sweet Dreams', 'Green Green Grass Of Home' en andere pophits maar kreeg maar een klein deel van het publiek mee. Sassafras had te weinig lyrics in huis voor goeie flows en liet Black Scorpio al te vaak terugwheelen.

Wat vrijdag nog het meest opviel (naast de meer dan 10.000 mensen die toen al in Geel gearriveerd waren, een absoluut record), was de jonge leeftijd van het publiek. Door de telkens weerkerende recuperatie van de oude riddims worden in de reggae alle generatiegrenzen opgeheven. U Roy is bij de jeugdige fans even bekend en populair als Anthony B of andere 21ste-eeuwse namen. Waar waren trouwens mijn generatiegenoten? Dit was de muziek waar wij eind jaren '70, begin jaren '80 mee zijn opgevoed. Dit was Geel Classic.

Zaterdag weerklonken in de tent heel andere geluiden. De tweede editie van Catch-a-Mic, een wedstrijd van Poppunt, werd terecht gewonnen door Jahwed Family, drie rappers uit Charleroi die de nieuwste dancehallstijlen helemaal onder de knie hebben. Er wordt wel eens lacherig gedaan over quota op de radio maar in Wallonië plukken ze intussen wel volop de vruchten van het Franse beleid. Sinds de overheid daar begin jaren '90 besliste om het muziek in de eigen taal positief te discrimineren, hebben reggae, hiphop en wereldmuziek er een enorme boost gekregen. In Vlaanderen worden voorlopig alleen Fixkes, Flip Kowlier en Willem Vermandere geduld op de radio. Zoniet zou zich hier ook wel eens een uitbarsting van talent kunnen voordoen. Onze persoonlijke favoriet van Catch-a-Mic waren bijvoorbeeld de Rupelsoldaten, de enige Vlaamse deelnemer, technisch en kwalitatief nog niet op het niveau van de Waalse finalisten, maar wel uitermate creatief in (dialect)teksten en vertolking, als een soort plaatselijke Wu-Tang Clan, met vijf rappers op het podium.

De twee andere finalisten konden mij minder bekoren. General Good kwam af met dezelfde gimmick als vorig jaar, Eek-A-Mouse op speed, en Anthony Jonn bleek niet echt eigen songs in huis te hebben. Mooie warme stem, dat wel, maar heel makkelijke, voorspelbare en grotendeels ter plaatse verzonnen lyrics.

Ons eerste concert op het hoofdpodium was Bitty McLean. Geweldige stem, licht kitscherige songs (door Jah Rebel ook wel lovers rock genoemd) en een stevige backing door de Homegrown Band die daarvoor ook al Omar Perry had begeleid. Fijn om wat ska en rocksteady te horen, een vervollediging van het brede spectrum dat Reggae Geel dit jaar toch omvatte, èn om de artistieke leider Rigo Verwimp breed lachend te zien genieten van een zanger die hij zelf heel hoog inschat. Je zou ook voor minder, met zo'n warme, mee genietende massa mensen in het gezicht, in weerwil van de bui die uit de hemel viel. Het was de enige regen van de dag, "Showers of blessing!" zei Bitty McLean. In de coulissen vernamen wij dat McLean overweegt om te stoppen met zingen en weer leraar te worden.

We hebben 's avonds op het hoofdpodium nog een paar prima concerten gezien, zij het telkens met een kleine stoorzender. De Italiaanse rasta Alborosie (foto) kwam zonder studiotrucjes toch iets "gewoner" voor de dag dan we verwachtten maar had gelukkig wel een uitstekende band bij, met twee dito zangeressen. De eeuwig jonge Horace Andy bracht als gebruikelijk weer een heel nieuwe set, klassiekers ('Money Money', 'Zion Gate', 'Man Next Door', 'Live In The City') afgewisseld met vergeten parels ('You Are My Angel') en een paar nieuwe tracks. Wel een korte show voor de grootste Jamaicaanse naam van de dag, en de tunes van de nieuwe plaat beklijven niet echt. Alpha Blondy en de tienkoppige Solar System sloten af met een majestueuze set. In de toegift hoorden we even de stem van Hassan 'Panache Culture' Hamra (Heathen riddim), een reggaeuitvoering van Pink Floyd's 'Wish You Were Here' en de wereldhit 'Brigadier Sabari' (hier bekend van 2 Belgen). Een schitterend concert maar niet Jamaicaans, en daar heeft organisator Kris Eelen toch een klein beetje spijt van. Er stonden hoe dan ook minder Jamaicanen op het podium dan ooit. Rootman J en Uman zijn onversneden Belgische acts, de Homegrown Band is deels Frans, deels Jamaicaans, Bitty McLean is op en top een Engelsman, en die nationaliteit hebben ook de muzikanten van de Dub Asante band van Horace Andy. Een teken aan de wand of een onomkeerbare evolutie?

De kers op de taart van Reggae Geel 2008 was voor ons de krankzinnige dub set die de Engelse Mad Professor diep in de nacht in de 18" Corner neerzette. Alsof hij de dub opnieuw stond uit te vinden, haalde hij het uiterste uit de installatie, de luidsprekers en zijn doos vol trucs en speciale effecten. Dit was dub zoals ze hem in Jamaica nooit gehoord hebben maar die daar wel zijn roots heeft. We hoorden flarden uit 'Dub Me Crazy Part 1' ('Africa Is Zion'), van Sister Audrey ('English Girl'), Dennis AlCapone en de lijfelijk aanwezige Aisha, ooit zelf nog op het hoofdpodium van Reggae Geel, en dat allemaal in geestverruimende levende mixen gegoten. Dit was de beste Mad professor die wij live ooit gezien hebben. De benen wilden nog amper mee maar de geest was nog in topvorm. In het bos, onder een nog immer zwaar bewolkte maar nooit uitgeregende hemel, begonnen we aan het zoveelste feestje van het weekend. Dub, rootsreggae, dancehall, ska en rocksteady (Bitty McLean), exotische Belgische reggae (Uman, Pura Vida Productionz), en dan hadden we niet eens tijd gehad voor het gospelkoor, de dubdichter, de beste Belgische sound systems, of de waanzinnige Burro Banton. Wie zei ook weer dat reggae altijd hetzelfde klinkt? Je mag dan al vaak dezelfde riddims terughoren, de reggae is even gevarieerd en rijkgeschakeerd als jazz of rock, een daarvan was Reggae Geel dit jaar meer dan ooit het overtuigende bewijs.