Reggae Geel 2007: The Sound System Files

Het hart van de reggae klopt in de sound system, die unieke Jamaicaanse combinatie van DJ (die de plaatjes opzet), selector (die ze uitkiest) en toaster (die ze aan elkaar praat). In de Bounce-tent van Reggae Geel zijn we dat inmiddels gewend. Daar maken sound systems uit binnen- en buitenland al enkele jaren de dienst uit. Maar ook de camping, vroeger een vrijhaven voor geïmproviseerde geluidsystemen, heeft nu een aparte danstent. Aan de ingang van het festivalterrein staat een mobiele discobar op wielen, met een eigen generator. Tal van marktkramers proberen elkaar te overtroeven met hun zelfgebouwde installaties. In de 18" Corner, verscholen tussen de bomen, daveren uit reusachtige luidsprekersets de zwaarste Engelse roots sounds, een heel ander, meditatiever geluid dan de driftige ragga beats in de grote tent. Zelfs op het hoofdpodium weerklinken in essentie de hele dag bekende riddims, zoals die van oudsher hun oorsprong vinden in de dancehall, de thuishaven van de sound systems.

Het is die vibratie van verbondenheid (tussen zeer uiteenlopende ritmes en generaties) en de rauwe interactie met het publiek die de fans van het genre blijvend in de ban houdt. Welke sound system draait de beste dub plates, exclusieve cuts van grote hits? Wie durft de bassen het diepst laten gaan? Waar hoor je de beste riddims? Het huis van de reggae heeft intussen zoveel kamers dat er in Geel ieder jaar meer ontdekkingen te doen zijn.

Wie zaterdag bijvoorbeeld de moeite nam om het eerste Catch A Mic concours bij te wonen, kon alleen maar aangenaam verrast zijn door de kwaliteit en de variëteit van de Belgische acts. Het Brusselse Weed Family, een zanger, twee toasters en een DJ, werd door het volk terecht uitgeroepen tot winnaar maar wij zagen ook een prima zangeres, O.N.E.S.T.Y., die een eigen groep verdient, een paar verbluffende Franstalige rappers en de West-Vlaamse raggadichter Manifest. De wedstrijd (en later ook de sets van Far West Crew en andere gevestigde namen) bevestigde wat wij al enige tijd vermoedden: de beste Belgische sound systems hoeven niet meer onder te doen voor hun Jamaicaanse of Britse collega's. Organisatoren kunnen zich de dure fees en tickets gerust besparen, en dat geldt ook voor de 18" Corner.

Het mooiste en meest betekenisvolle sound system moment op Reggae Geel speelde zich vrijdag af rond middernacht. De oude Ranking Joe, ietwat overdreven aangekondigd als de godfather of dancehall, had al een geweldige show afgeleverd. Melodieus én verstaanbaar toasten (zoals rappen aanvankelijk heette), opgesmukt met rijmpjes, stemacrobatiek en allerhande songflarden, op klassieke riddims uit de jaren 60 en 70. Die standaardritmes waren toen nog alternatieve versies, instrumentale of dubuitvoeringen van echte liedjes (geen beats), en het waren meestal ook de oorspronkelijke teksten die de toasters tot inspiratie dienden. Ranking Joe was en is een meester van dat soort oerraps, de Jamaicaanse voedingsbodem van wat later hip-hop zou worden.

Voor de laatste dub die Ranking Joe liet opleggen, kwam de zanger Al Campbell opdraven. Samen drukten ze in één archetypische track de essentie uit van de sound system, afwisselend gezongen en getoast, met voldoende ruimte voor de riddim. Waarna de microfoons meteen werden doorgegeven aan Bass Odyssey, de populairste Jamaicaanse sound system van het moment. Een radicaal ander geluid, het tempo een paar maten hoger, en toch onlosmakelijk verbonden met Ranking Joe en zijn maats, over alle hypes en leeftijdscategorieën heen.

En zo komt het dat we het hoofdpodium van Reggae Geel dit jaar bijna volledig links hebben laten liggen. Er waren ook nog de debatten in het One Love Café, waar zowel de homohaat aan bod kwam als de sociale bewustmaking, beiden even typisch Jamaicaans. We zijn bijna een uur blijven hangen bij het filmscherm, waar een uitstekende documentaire werd vertoond over wat er nog rest van de legendarische studio's in Kingston. De muziek op de camping klonk zo lekker dat we ook daar maar moeilijk weg geraakten. En hadden we al gezegd dat het zaterdag tropisch warm was in Geel? Je hoefde de muziek niet eens te horen om je in Jamaica te voelen.