Tanya Stephens geeft seksles @ VK

Zo dossen de jonge vrouwen ginder zich uit wanneer ze naar de dancehall gaan, en meestal nog een stuk opzichtiger. In onze ogen gedragen ze zich ook niet zoals nette meisjes dat behoren te doen, wild schudden en schuren met het achterwerk of, nog suggestiever, het kruis onbeschaamd naar voor, de benen wijd open. Dancehall, zoals de nieuwe reggae ook wel genoemd wordt, is pure seks, zeker op het thuisfront.

Zo bont heeft Tanya Stephens het in Brussel niet gemaakt maar ze is ook zelf niet meer van de jongste. Midden jaren '90 dook ze plots op in de dancehall, een vrouwelijk tegengif voor de onverbloemde machopraat van de mannelijke rappers. De reggae is altijd al een mannenbastion geweest maar de teksten die sommige Jamaicanen het afgelopen decennium durfden uitbraken, getuigden wel van erg weinig inlevingsvermogen. Hoewel veel lokale vrouwen ook daar weer heel anders over denken. De sekscultuur in Jamaica is nu eenmaal een stuk rauwer en openhartiger dan bij ons. Met negatieve gevolgen (afwezige vaders, "promiscuïteit") maar toch ook van een bevrijdende openheid, niet bezoedeld door wetten en moraal.

Het zijn allemaal dingen waar je een andere kijk op krijgt als je een concert van Tanya Stephens bijwoont: "Als je dan toch vreemdgaat, dames, doe het dan met een man die op je vaste partner lijkt. Als er dan een kind van komt, krijg je geen problemen." Alleszins een wijze raad in een land waar gezinnen vaak meer weg hebben van stamverbanden. En zo gaf de zangeres tussen de nummers door wel meer relatietips. Ze bedankte de mannen omdat ze de vrouwen zulke heerlijke rides ("ritjes") kunnen geven maar ze bezwoer hen ook om hun geliefde niet zomaar in de steek te laten. Het klinkt ons, rationele Europeanen, misschien wat naïef in de oren maar de ontwapenende oprechtheid van Tanya Stephens én haar schrapende stemgeluid, een echte bluesmama gelijk, maken alles goed.

Gelukkig maar dat ze de songs telkens in enkele minuten samenvatte. Haar patois is voor buitenstaanders nagenoeg onbegrijpelijk, zeker als ze begint te rappen ("toasten") en taaleigen uitdrukkingen en zegswijzen aan elkaar rijgt, zoals ze dat traditioneel altijd goed gekund hebben in Jamaica.

Drie muzikanten (bas, drums, toetsen) en een koortje van twee zangeressen begeleidden Tanya Stephens. Het is altijd afwachten hoe de digitale riddims van de dancehall worden vertolkt met echte instrumenten, en dat deed deze band perfect. Hoewel het tempo soms toch wat laag lag maar dat heeft vooral te maken met de evolutie in het genre. Na de heftige, kaalgestripte sound van de jaren '90 en de natuurlijke toenadering tot de hiphop (die vooral Sean Paul ten goede is gekomen) lijkt er nu een restauratiebeweging aan de gang van de klassieke rootsreggae, en zelfs van de vroeger zo hermetische nyahbinghi, de muziek van de orthodoxe rasta's. Die in zijn meest uitgepuurde vorm verrassend nauw aansluit bij de tragere varianten van Amerikaanse r&b. Tanya Stephens doorliep in de VK het hele traject. Net als de meeste van haar collega's maakt ze elk jaar haar eigen versies van de populairste riddims, van Joyride tot Dr Darling ('Night Nurse') en die hoorden we min of meer chronologisch voorbij komen. Tot ze in de laatste nummers van de set zelfs sociaal geëngageerde teksten begon te debiteren. Ook dat is typisch Jamaicaans: na de wilde jaren komt er een tijd van inzicht en bewustwording en gaan de artiesten zich verdiepen in de wortels van hun muziek en cultuur. De nieuwste plaat van Tanya Stephens heet 'Rebelution'. Een flauwe woordspeling vinden wij, Europeanen, maar in Jamaica weten ze nu dat de zangeres definitief volwassen is geworden.