De zomer van de blower

Zelden zijn de 15de-eeuwse schilderijen van Pieter Brueghel zo actueel geweest. Je weet wel, die typisch Vlaamse taferelen van feestende mensen, lol en plezier maken, lekker eten en drinken, kortom: alles waarvoor de Hollanders naar België komen. Dachten de eerste festivalorganisatoren in de jaren '70 nog dat ze resoluut komaf maakten met de Vlaamse kermissen en boerenbruiloften van hun ouders en grootouders, vandaag blijkt dat ze die oeroude tradities gewoon een nieuw kleed hebben aangemeten. Ja, het is in de eerste plaats de muziek die ons aantrekt op de festivals maar we willen toch ook iets lekkers kunnen eten en drinken. Vroeger namen we al genoegen met een pak friet en een curryworst, vandaag hopen we dat er ook pizza's, pita's en noedels zijn, en als het even kan een vega-tent. Naast de pils kan je tegenwoordig zowat overal cocktails drinken. Festivals zijn echte feesten geworden. Als je in de maanden juli en augustus door Vlaanderen rijdt, krijg je soms de indruk dat er niemand moet werken, zoveel mensen zie je feesten of feesten voorbereiden.

En dan te zeggen dat al die festivals in de beginjaren geconfronteerd werden met onbegrip en tegenwerking. De meeste gemeentebesturen vonden het maar niks, zo'n zootje ongeregeld en al die herrie op het podium, en stuurde op sommige plaatsen om de haverklap de politie naar het terrein. Stekker uit, festival gedaan.

Maar die tijden zijn sinds lang voorbij. Haast alle festivals zijn door de dorpen en steden in de armen gesloten, voor zover de overheid het evenement al niet zelf organiseert. In de almaar uitdijende VIP-ruimtes vermaken zich de plaatselijke handelaars en notabelen, totaal niet geïnteresseerd in de muziek maar des te meer in de sociale uitstraling van het festival. Ook een groot deel van het publiek wil er vooral 'bij zijn', zowel in Werchter en Dour als op de populaire stadsfestivals in Gent, Mechelen of Tienen. In Vlaanderen hebben de festivals onmiskenbaar de plaats ingenomen van religieuze en landbouwfeesten uit het verleden, ook toen al het perfecte excuus om eens lekker uit je dak te gaan. Alleen doen we dat nu iedere zomer twee maanden lang.

Ook wij, de blowers, mogen meefeesten, zeker sinds cannabis gedoogd wordt in België. Op de meeste festivals doen ze niet moeilijk over een jointje, hoewel je soms toch best discreet blijft. Of gewoon niet blowt, als je merkt dat de lokale bevolking er nog niet klaar voor is, of de politie toch nog een "nultolerantie" meent te moeten handhaven. Want zoals gevreesd en verwacht kon worden, wordt de cannabiswet in de verschillende gerechtelijke arrondissementen toch weer anders toegepast. Zoals mag blijken uit volgend festivaloverzicht. Nu al bijhouden om volgend jaar zonder zorgen te kunnen genieten!

Mijn festivalseizoen is dit jaar begonnen in de Antwerpse zaal De Roma, waar eind juni de fantastische Amerikaanse reggaeband Groundation geprogrammeerd stond. Je mag in De Roma niet roken, dus ook niet blowen. In de bar mag je wel roken, dus ook blowen, maar daar zie je het podium niet. Enfin, onthouden voor volgende keer. Koekjes bakken misschien? Couleur Café is mijn favoriete festival, op een prachtige gerestaureerde industriële archeologische site in het hartje van Brussel. Vier podia en een clubzaal, mensen en muziek uit alle steden van de wereld, een heerlijke souk, tientallen exotische restaurantjes, positive vibrations alom. En plenty plaats om een jointje te rollen. Ik ben nog een blower van de oude stempel: ik heb nog een tafel nodig om een spliff te bouwen. Ik ga er nog even rustig voor zitten. En dat kan dus op Couleur Café, altijd met uitzicht op één van de podia trouwens.

Er wordt op dit festival echt wel heel veel geblowd en de Brusselse politie maakt daar ook helemaal geen punt van. Ik heb op deze plaats al eerder verteld dat de Brusselse en Waalse overheden veel soepeler en volwassener omgaan met soft drugs dan de Vlaamse rechters, politici en politiemensen. Ik voel me altijd een stuk relaxter als ik een festival bezoek over de taalgrens. Daar hoef je geen rekening te houden met preventieve controles aan de ingang, en op het terrein wordt je al helemaal met rust gelaten.

Zoals in Dour bijvoorbeeld, het grootste undergroundfestival van het land, diep in het zuiden, op de grens met Frankrijk. Zelden zo'n massa (jonge) mensen zien blowen als daar. Heeft allicht met de vele muzikale subculturen te maken (reggae, hiphop, dance, zelfs de stokoude spacerock van Hawkwind) maar toch ook met het gevoel van vrijheid en anarchie dat er heerst. Volgens mij wordt er in Dour evenveel geblowd als alcohol gedronken.

In Tienen heb ik niet geblowd. Suikerrock vindt plaats op de Grote Markt van de Brabantse stad en wordt vooral bezocht door "gewone" (lees: drinkende) mensen. Ik ben te oud om stiekem te blowen - dan doe ik het liever niet. Maar wel het beste concert van de zomer gezien daar in Tienen, van mijn all time favoriete rockgroep Roxy Music. Ik hoef niet altijd een spliff achter de kiezen te hebben om voluit te genieten. Hasselt Beach. Een strand in Hasselt, de hoofdstad van Limburg. Waarom willen alle steden tegenwoordig een strand? Ook weer geen plaats om te blowen natuurlijk. Veel sponsoring, veel VIP's, veel mooi volk, veel drank, en haast zeker protest en politie als je een joint zou opsteken.

Op Reggae Geel (we zitten al in augustus) kan het natuurlijk wel. De situatie is daar sinds de grote politiehervorming van enkele jaren zelfs radicaal veranderd. Gedaan met de strenge drugcontroles aan de ingang en de dreigende houding van de procureur. Ganja hoort er gewoon bij in Geel, is altijd zo geweest, en daar hoeft niemand zich mee te bemoeien. Maar wat dan te denken van dat bericht twee dagen later in de krant? "Bezoeker Reggae Geel overleden na overdosis cannabis." Werd wel meteen genuanceerd, die jongen had gewoon veel geblowd (wie niet in Geel?), maar die titel stond er toch maar weer, in sommige kranten weliswaar met het woord "overdosis" tussen aanhalingstekens. Ik heb ooit gelezen dat een overdosis cannabis gelijkstaat met ongeveer 600 goedgevulde, pure joints. Zou die jongen dat allemaal opgerookt hebben?

Pukkelpop is niet aan mij besteed, maar de plaatselijke commissaris kondigde vooraf aan dat hij op de festivalwei een absolute nultolerantie zou hanteren. Agenten zouden blowers nadrukkelijk opspeuren en verbaliseren. Pukkelpop heeft een grotendeels "minderjarig" publiek en dat is sinds de invoering van de nieuwe drugwet een erg gevoelig thema. "Bescherm onze kinderen!", zoals nog her en der in Vlaanderen op kleine christelijke bordjes te lezen staat. Tja, wie kan daar tegen zijn? Ik bescherm mijn dochter ook. Maar hoe beschermen we ze dan tegen tabak en alcohol? Tegen junk food? Tegen hebzucht en valse schijn? Ik ben niet op Pukkelpop geweest en ik ken ook niemand die me kan vertellen wat er gebeurde als je er een joint opstak.

Het laatste weekend van augustus trek ik de laatste jaren consequent het Oost-Vlaamse binnenland in. In Oudenaarde vindt daar dan Feest In Het Park plaats (is het geen schitterende naam?), een festival dat heel nauw aansluit bij mijn eigen muzikale smaak. Veel goeie reggae dus, maar ook hiphop, The Orb, Ozark Henry, Nithin Sawney en andere geestverruimende sounds en muziekjes. Na een beginperiode van absolute vrijheid besloot de politie een vijftal jaar geleden krachtdadig in te grijpen. Plots liepen er agenten rond op het terrein en werden mensen voor verhoor meegenomen naar een mobiel kantoor. Die nadrukkelijk repressieve aanpak heeft sinds de nieuwe drugwet plaats gemaakt voor een discretere controle aan de ingang. Af en toe wordt iemand opzij genomen en een afgeschermde ruimte binnengeleid. Toch een beetje spannend dus, maar eens je binnen bent, loopt het wel los. Niet dealen en niet al te opzichtig lopen zwaaien met je joint, laat staan met pijpen of ander rookgerei, en je bent cool.