Roots of reggae: Sir Coxsone's Downbeat

Louis Jordan, Chuck Berry, Fats Domino, maar ook minder bekende namen als Griffin Brothers, Wynonie Harris en Roscoe Gordon. Zwart, zwoel, zweterig. De invloed van rhythm & blues deed zich ook gelden in de clubs van Kingston en Montego Bay, waar tot dan echte big bands de dienst hadden uitgemaakt. In het populaire Eric Dean Orchestra excelleerden toen al Don Drummond (trombone) en Ernest Ranglin (gitaar), twee muzikanten die in de jaren '60 een bepalende invloed zouden uitoefenen op de ontwikkeling van ska en reggae. Het orkest speelde muziek van Count Basie, Duke Ellington en Glenn Miller, en later, vaak de hele nacht door, wilde jitterbugs, die aanleiding gaven tot de meest acrobatische en suggestieve danspassen. En dat allemaal in de dance hall, een woord dat nooit meer zou verdwijnen uit de muziekcultuur en in de jaren '80 en '90 zelfs zou opgewaardeerd worden tot de naam van een nieuw genre.

Maar de big bands moesten plaats maken voor kleinere ensembles, bas, drums, elektrische gitaar, enkele blazers, want die speelden de muziek die het publiek wilde horen. Die ze niet alleen hadden leren kennen via de radio maar ook door de sound systems, het meest typische en invloedrijke van alle Jamaicaanse muziekfenomenen. Omdat de meeste mensen zich geen kaartjes voor de dancehall, noch voor platen konden veroorloven, of gewoon te ver van Kingston woonden, hadden een paar ondernemende muziekliefhebbers mobiele geluidssystemen in elkaar geknutseld waarmee ze op iedere plek en op elk tijdstip een party konden opvrolijken. Bestonden er in die dagen al discobars in België? In Jamaica groeiden de sound systems in geen tijd uit tot de onbetwiste kings in the arena. V Rocket, King Edwards, Sir Nick, Nation, Admiral Cosmic, Lord Koos: allemaal hadden ze hun eigen aanhang, allemaal domineerden ze bepaalde buurten. Het is een cultuur die tot vandaag de Jamaicaanse muziekscène beheerst.

Vier sounds staken er bovenuit. 'Duke' Reid was een voormalige politieagent die altijd gewapend rondliep en geweld ook niet schuwde, als een concurrerende sound system te dicht in de buurt kwam bijvoorbeeld. 'The Trojan' (nog een bijnaam, veel later de naam van het belangrijkste Engelse reggaelabel dat in het begin overwegend producties van Duke Reid uitbracht) was ook een notoire drankhandelaar. Tom 'The Great Sebastian' wordt algemeen erkend als de eerste grote sound system man van Jamaica, de eerste die uitpakte met een indrukwekkende set luidsprekers.

En dan was er Clement Seymour 'Coxsone' Dodd, die zijn bijnaam ontleende aan een bekende cricketspeler. Begin jaren '50 was hij op de Amerikaanse fruitplantages niet alleen in contact gekomen met opwindende rhythm & bleus, maar ook met de nieuwste geluidsapparatuur. Toen hij terugkeerde naar Jamaica, had Coxsone telkens enkele onderdelen bij waarmee hij zijn sound verder kon uitbouwen. De platen die hij meebracht, deden de rest. Coxsone Dodd had een neus voor hitrijpe tunes, voor songs die de Jamaicanen in alle staten brachten, zo fris en opwindend klonken ze. Zo downbeat ook, nog een woord dat zijn oorsprong vond in Jamaica en ook de naam was van Dodds sound system. Down had niet zozeer te maken met een laag tempo dan wel met de oerdiepe sound van Coxsone's sound system. Een diepe ronde sound ook, door de vorm van de basluidsprekers. Downbeat, roundbeat, the beat of Jamaica: dat was Coxsone Dodd.

De concurrentie tussen de sound systems nam soms extreme vormen aan. De volgelingen van Duke Reid, Sebastian en Coxsone raakten regelmatig slaags. De labels van de platen uit Amerika werden weggeschraapt, om toch maar exclusief te blijven, zeker als een bepaald nummer een succes bleek te zijn. Zo ontstonden de allereerste dub plates, ook al werden ze toen nog niet zo genoemd. Wie de beste en meest geliefde songs en sounds kon presenteren, lokte het meeste volk aan en kon ook het meest verdienen, met inkomgeld en de verkoop van drank. De grote sound systems waren ook toen al KMO's, die zich lang niet alleen met muziek bezighielden. Alleen jammer dat de nieuwe muziek uit Amerika de Jamaicanen niet langer wist te bekoren. Rock'n'roll klonk hen te blank en te braaf. Het was tijd voor iets nieuws.