Reefer Madness

Ik heb Rudi leren kennen via de Belgische Cannabisconsumentenbond (BCCB), de organisatie die midden jaren '90 opkwam voor de legalisering van cannabis en de erkenning van de plant als waardevol en veelzijdig natuurproduct. Terugkijkend kan je alleen maar vaststellen dat de BCCB de weg heeft vrijgemaakt voor het huidige gedoogbeleid, maar daar hebben de leiders en voorvechters van toen dan ook een prijs voor moeten betalen. Afhankelijk van hun woonplaats zijn ze door gerecht en politie vervolgd, achtervolgd, lastiggevallen en geïntimideerd. Pas nadat in augustus '95 ene Marc Dutroux was gearresteerd, bleken er plots andere prioriteiten te zijn. Een paar jaar later zouden soft drugs zelfs gedegradeerd worden tot "laagste prioriteit". Maar toen zat Rudi al in de psychiatrie.

In 1936 liet het pas opgerichte Amerikaanse Federal Bureau of Narcotics, de voorloper van het Drug Enforcement Agency (DEA), een propagandafilm maken over de nefaste gevolgen van cannabisgebruik, 'Reefer Madness'. De documentaire is na al die jaren een heuse cultprent geworden. Ook ik heb het bescheurd bij de beelden van een lichtjes gestoorde jongeling die iedereen de stuipen op het lijf jaagt, begeleid door de onheilspellende woorden van de verteller: "The burning weed with its roots in hell…the deadly scourge (gesel) that drags our children into the quagmires of degradation (poel van verderf)." De Ouders Tegen Drugs hadden het niet beter kunnen zeggen.

Maar misschien zat er toch een kern van waarheid in die film. Recent onderzoek heeft uitgewezen dat overmatig gebruik van cannabis wel degelijk tot een psychose kan leiden, vooral dan bij mensen die toch al geestelijk labiel zijn.

• In Zweden hebben wetenschappers 50.000 mannen gevolgd over een periode van 25 jaar. Wie op zijn 18de al zwaar blowde, bleek zes keer meer kans te lopen op een psychose op latere leeftijd (meestal voor het 30ste levensjaar).
• Mensen met een psychose die cannabis blijven gebruiken (met medeweten of zelfs op advies van een dokter), lopen drie keer meer kans om psychotisch te blijven. 
• Bij mensen die gevoelig zijn voor een psychose bestaat 25% kans dat die psychose zich ook daadwerkelijk ontwikkelt. Dagelijks cannabisgebruik over een lange periode verhoogt die kans tot 50%. 
• Het is bewezen dat het gebruik van cannabis psychotische episodes kan veroorzaken.

Niet meteen panikeren: de meerderheid van de mensen die dagelijks blowen, hebben er geen last van en ervaren alleen positieve effecten. Het verschil blijkt in de genen te zitten. COMP, het gen dat dopamine (zie kader) omzet en afbreekt in de hersenen, bestaat uit twee componenten: MET en/of VAL. Ongeveer een kwart van de bevolking heeft een VAL/VAL-profiel, een ander kwart MET/MET, en de helft gemengd (MET/VAL). Wetenschappers hebben kunnen achterhalen dat de combinatie MET/VAL de kans op psychose bij blowers verdubbelt, en de combinatie VAL/VAL zelfs vertienvoudigt. Wie gezegend is met een MET/MET-gen zou zich geen zorgen hoeven te maken. Het zijn onderzoeksresultaten die nog lang geen bewijskracht hebben maar ze wijzen er wel op dat de effecten van cannabis veel complexer zijn dan de naam soft drugs doet vermoeden. Wat uiteraard geldt voor alle stoffen die inwerken op de hersens, van koffie en alcohol tot hard drugs en medicijnen.