Panache Culture (Mohammed Hamra): "Linkse mensen maken het leven de moeite waard."

Panache Culture is tegelijk oer-Belgisch en internationaal georiënteerd, zoals de naam al doet vermoeden. Een naam trouwens die je zowel in het Frans als in het Engels kan en mag uitspreken. Of zelfs met een Nederlandse tongval, want de leden van de groep vertoeven net zo vaak in Maastricht als in Luik, hun thuishaven. Het onafhankelijke Nederlandse platenlabel RUNN Records leeft op een Jamaicaans ritme, ook in de prachtige, gloednieuwe studio, en dat ligt de broertjes Hamra wel. Hassan (zang, gitaar) is trouwens de vaste studiotechnicus van RUNN. Hij woont zo'n beetje in Maastricht, naar het voorbeeld van de grote Jamaicaanse engineers, die soms dag en nacht in de weer zijn met nieuwe opnames en remixen. Barry O'Hare bijvoorbeeld, een trouwe partner van RUNN, die het nieuwe album van Panache Culture gemixt heeft in de befaamde Tuff Gong Studio van de Marley-familie.

Dus ondanks de schitterende apparatuur bij RUNN, de middelen die het label ter beschikking stelt en de positive vibrations van de aanpalende reggaebar, zoeken de Hamra's voor de eindafwerking van de plaat toch nog hun heil in Jamaica? "We vonden het belangrijk dat de plaat daar gemixt zou worden," zegt Mohammed, bassist en samen met Hassan de drijvende kracht achter de groep: "en dan nog liefst in de beste studio van het land. Je kan hier natuurlijk ook goed mixen maar toch is er een verschil. Je proeft een andere sfeer."

Hassan: "Het is moeilijk te omschrijven, alleen met woorden als vibes, en atmosfeer, en het Franse woord touche, in het Engels touch. Als je een nummer opneemt, neem je ook het moment op, wat er op dat moment gebeurt in die omgeving, de mensen die passeren... Ook al beschik je over precies dezelfde apparatuur, dezelfde echo's, effecten en reverbs, dan nog hoor je dat verschil. Luister maar eens naar onze vorige CD. Je kan gewoon horen dat die hier is gemixt."

'Le Discours' klinkt Jamaicaans maar heeft ook een heel Europees en soms Noord-Afrikaans cachet. Ik hoor Spaanse gitaren, Arabische violen, eigentijdse wereldmuziek...    

Mohammed: "Ieder album vertegenwoordigt een tranche de vie van de groep, een paar jaar van ons leven. Sommige mensen vinden onze eerste plaat nog altijd de beste. Natuurlijk is er een bepaalde evolutie maar die wordt toch vooral bepaald door de mensen die we tegenkomen en de dingen die we beleven. We hebben geen master plan of zo."

Eén van de mensen die jullie recent ontmoet hebben, is Sergent Garcia, één van de populairste Franse artiesten van het moment. Kende hij Panache Culture?

Mohammed: "Nee. We moesten optreden op het Festival de la Francophonie in La Rochelle maar dat werd in extremis geannuleerd wegens stormgevaar. We zijn dan een in café beland waar een sound system stond, honderden mensen die toch nog wat reggae wilden horen, en we hebben onze instrumenten erbij gehaald. Beginnen spelen, Prezident Brown, onze eigen toaster erbij, en een beetje later sprong ook Sergent Garcia op het podium. Die jamsessie heeft geduurd van middernacht tot drie uur 's morgens."

Hassan: "We hebben toen verschillende Franse artiesten leren kennen. Sommigen kenden ons al, anderen nog niet, maar allemaal waren ze geïnteresseerd om met ons samen te werken."

Mohammed: "Heel interessant, al die nieuwe mengvormen van rootsreggae, raggamuffin', salsa, hiphop en andere muziekjes. Dat is de weg die de reggae moet bewandelen, zichzelf telkens weer opnieuw uitvinden."

Jullie hebben al eerder geëxperimenteerd met ongewone klanken. Op het nieuwe album staan weer een paar tracks die duidelijk Arabisch of Marokkaans gekleurd zijn.

Mohammed: "'Together Brothers' is een remake, als ode aan onze overleden broer Aziz. En 'Pax America' doen we dit keer in het Frans, omdat de boodschap nog actueler en urgenter is geworden. De song is een jaar of drie geleden geschreven, voor 11 September nog, en de Amerikanen hebben ons jammer genoeg gelijk gegeven. En 'Le Discours', toch één van onze sterkste en bekendste songs, hebben we dit keer live ingespeeld, met echte instrumenten." 

'L'âme D'homme' is gebouwd rond een riddim (standaard drum- en baspatroon) van Bob Marley zelf, 'Crazy Baldhead'. Mocht je die zomaar gebruiken?

Mohammed: "Barry O'Hare heeft die riddim jaren geleden al geprogrammeerd. De baslijnen van Bob Marley zijn echte standards geworden, zoals de riddims van Studio One, de bakermat van de reggae. Iedereen mag ze naar hartelust gebruiken, en dat gebeurt ook. Er zijn de laatste jaren tientallen versies uitgebracht van Crazy Baldhead."

Hassan: "In het begin heeft (mevrouw) Rita Marley nog geprotesteerd maar zo'n riddim kun je niet tegenhouden in Jamaica. Eens er een paar versies op de markt zijn, gaat hij deel uitmaken van het muzikale patrimonium, zoals die honderden andere riddims. Dat fenomeen maakt deel uit van de reggae."

Mohammed: "We moeten die riddims blijven koesteren en nieuw leven inblazen. We doen dat op het album ook met Tempo, een riddim uit de jaren '80, bij ons gezongen door Nachaydi, de vrouw van Hassan. We wilden wat meer ruimte geven aan onze zangeressen. Ook Mounia, onze zus, zingt een nummer. Ook op een bekende riddim trouwens, MXX, waarvan zowat alle grote namen de laatste jaren een versie gemaakt hebben."

Hassan: "Wij mogen die riddims gebruiken van Barry O'Hare omdat hij ook riddims krijgt van ons. Prezident Brown heeft daar bijvoorbeeld al een paar hits mee gescoord in Jamaica."

Er staat ook een cover van Jacques Brel op het album, 'Les Coeurs Tendres'. Vanwaar die keuze?

Mohammed: "Het gaat over mensen met een zacht hart, de mensen die het leven de moeite waard maken, de denkers en de artiesten. Linkse mensen eigenlijk. Kent u veel rechtsgezinde artiesten? Of rechtse journalisten? Dat is gewoon niet interessant. Het enige wat telt voor rechts is geld, en de macht die je daarmee kan kopen. De beste, de eerste en de rijkste zijn. Waar dient dat toe als je geen bijdrage levert aan een betere wereld?"

Hassan: "Maar op de radio huiveren ze van dat soort boodschappen, en daarom hoor je zo weinig artiesten met inhoud. De radiomakers willen geen standpunt innemen, zich zogezegd niet met politiek bemoeien, dus draaien ze alleen onschuldige muziekjes. Wij zijn rebellen, toch in onze muziek, en die hebben het nog altijd moeilijk om aan de bak te komen. 'Les Coeurs Tendres' is geen gewoon liefdesliedje, maar het klinkt wel iets toegankelijker. Misschien willen ze die track wel spelen op de radio. Hoewel het wat mij betreft net zo goed 'Pax America' mag zijn, dat we hernomen hebben in het Frans. De boodschap van dat nummer, een jaar of drie geleden geschreven, voor 11 September, is nog actueler en urgenter geworden." 

Hoe actueel is 'Fais pas le Macho'? Is dat nummer niet expliciet gericht aan bepaalde Marokkaanse jongeren met opspelende hormonen?

Hassan: "We kunnen onze eigen identiteit natuurlijk niet ontkennen. En van daaruit zijn wij ook gerechtigd om het machismo van veel Marokkanen in vraag te stellen."

Mohammed: "Het probleem is dat de Marokkaanse jongeren geen voorbeeld hebben. Ze weten niet aan wie ze zich kunnen spiegelen. En dan gaat het niet alleen over hun gedrag tegenover het andere geslacht maar ook tegenover de eigen familie, de zussen en zo. Tegelijk duwt de internationale situatie de Marokkanen nog maar eens in een hokje. Allemaal moslims, allemaal terroristen. Er wordt in de media een sfeer gecreëerd van angst en stereotypen, en daar zijn wij collectief het slachtoffer van, in welke vorm dan ook."