Open Tropen 2003: de Italianen winnen, Belgian Afro Beat Association verdienstelijk tweede!

Jammer dat zo'n heerlijk festival moet spartelen om te overleven. De voortekens waren somber vrijdagavond. Slecht weer, veel modder op het terrein, technische problemen en sommigen fluisterden zelfs dat Open Tropen wel eens de lakmoesproef van het nieuwe drugbeleid zou kunnen worden, pal in het arrondissement van een substituut-procureur die een hekel heeft aan drugs. Vooral het gebruik van cannabis in het bijzijn van minderjarigen zou in het Raadsherenpark wel eens voor problemen kunnen zorgen, want Open Tropen is vanouds een familiefestival. Hoewel al die kinderen natuurlijk nooit anders geweten hebben. Maar gelukkig is niemand de pret komen bederven.

De sfeer in het park was uitstekend, de kinderen vonden het geweldig en wie een jointje rookte, deed dat rustig en discreet. Het leven zoals het is op een festivalwei, wet of geen wet. Open Tropen moest dit jaar besparen waardoor er, zoals in de beginjaren van het festival, nog maar één podium stond. Soms was het langer dan een uur wachten op de volgende groep, pauzes die gelukkig vakkundig werden opgevuld door DJ Sugar Charly. Geen festival zo ontspannen als Open Tropen, maar die bezadigdheid zou op termijn ook wel eens een nadeel kunnen zijn, in een tijd waarin de mensen blijkbaar voortdurend geamuseerd, verrast en geprikkeld willen worden. Het festival was lang niet uitverkocht (3000 toeschouwers op vrijdag, 4000 op zaterdag) en dat heeft niet uitsluitend te maken met de toegenomen concurrentie. Stanley Beckford mocht de festiviteiten openen. Beckford is de koning van de mento, de populaire muziek van Jamaica voor ze daar de ska en de reggae uitvonden en zoals die door Harry Belafonte gecommercialiseerd werd. In de authentieke, akoestische uitvoering van Beckford, begeleid door vier muzikanten (percussie, gitaar, tamboerijn en een soort basdoos), hoor je al die typische tegentijd van de reggae. Maar zijn liedjes klonken al bij al eerder kinderachtig en koloniaal. En ondanks zijn afkeer van alles wat ruikt naar ganja en rastafari speelde hij vijf songs van Bob Marley, charmant maar volstrekt overbodig.

Zuco 103 is intussen al gepasseerd op Werchter. Het zijn vooral de beats die de massa in vervoering brengen, veel meer dan de Braziliaanse ritmes en vocalen, waardoor Zuco 103 voor Open Tropen misschien toch net iets te licht woog. Aan The Wailers, de grote publiekstrekker van het festival, willen we niet veel woorden vuil maken. Dit is nep, een veredelde karaoke, een schandelijke aantasting van de kracht en de waardigheid van de songs van Bob Marley. The Wailers, dat zijn alleen nog bassist Aston Barrett, gitarist Al Anderson en toetsenist Earl Wire Lindo. Af en toe, in de dubs, hoorde je nog die typische sound van weleer maar de zanger maakte alles kapot. Er moeten toch rasta's zijn die Bob Marley beter kunnen imiteren dan deze pipo? En anders moeten ze Bob voortaan maar projecteren op een reuzenscherm, zoals ze met Elvis doen. Voor wie toch wil weten welke nummers The Wailers zoal gespeeld hebben: 'Trenchtown Rock', 'Lively Up Yourself', 'Rastaman Vibration', 'Satisfy My Soul', 'Roots Rock Reggae', 'No Woman No Cry', 'Redemption Song' en 'Exodus', lang uitgesponnen en het sterkste moment van de show.

De Belgian Afro Beat Association slaagde er in om de avond toch nog in schoonheid af te sluiten. Vorig jaar nog een vrij statisch geheel gaan de twintig muzikanten, waaronder acht blazers en vijf percussionisten nu voluit. Met zalig lang uitgesponnen afrobeat-composities die veel ruimte boden voor solo's, even gedreven en virtuoos als die van Fela Kuti en zijn orkest destijds. En grappig, want dat hoort erbij in de kringen van El Tattoo del Tigre, Flat Earth Society, The Internationals, Wawadadakwa en andere gezelschappen waar de muzikanten van de Association gerekruteerd werden. We verdenken de heren er zelfs van dat ze speciaal de lelijkste en meest oubollige Afrikaanse danseressen hadden uitgezocht, met strooien rokjes zowaar! Tegen het einde van de show speelde het orkest nog een geweldig reggaenummer en ging de hele tent overstag. Zaterdag binnengekomen met Charanga Nueva en bijna in slaap gevallen. We hebben ze nu we gehad, die gladde salsagroepen. Het genre is geëvolueerd naar een ander publiek, naar welgestelde dames die dansles volgen, naar Polé Polé en de Antilliaanse Feesten. Ook oude glorie Tabu Ley Rochereau, lang geleden al eens te zien op Open Tropen, wist niet iedereen te overtuigen, hoe mooi zijn rumba's ook klonken en de gitaren ook fonkelden.

Orishas, dàt is Open Tropen, world beat 'n riddims in volle glorie. Veel spannender en creatiever dan de gemiddelde hiphop act, dank zij de salsa-gezangen en -­melodielijnen, en de drie straatwijze rappers staan een stuk dichter bij de leefwereld van het jonge festivalpubliek dan de opgepoetste muzikanten van traditionele salsa-orkesten. Maar het was zaterdag toch vooral wachten op Roy Paci, de Siciliaanse trompettist en duizendpoot (Mau Mau, Manu Chao), een première voor België. Die tomeloze energie! Die humor! Die muzikale virtuositeit! Roy Paci geeft reggae, ska en rocksteady een stevige injectie rock'n'roll. De soul en de dynamiek die al te veel Jamaicaanse reggae bands ontberen, zeker de oude generatie, spat van het podium. Het is bijna punkska die Roy Paci speelt, ware het niet dat de muzikanten te goed zijn voor punk en allemaal een maatpak dragen. De wildenthousiaste reacties van de jongeren in het publiek en de aanzienlijke inspanningen van de platenmaatschappij doen vermoeden dat Roy Paci & Artuska volgend jaar al een klasse hoger zal spelen. Wij gunnen hem alvast Rock Werchter, waar hij zonder twijfel zou inslaan als een bom. En we gunnen Open Tropen een volgende editie. Al was het maar omdat we in juli dan ook eens een weekendje kunnen ontspannen.