Creatief met dub

Toen hij in 1999 'Just Landed' uitbracht, dachten wij zelfs dat achter de toepasselijke naam van The Nu Dub Players een hele groep schuilging (drums, percussie, bas, violen, toetsen, gitaren, draaitafels), zo rijk en subtiel klonken de soundscapes van Friedman. Die Players kregen in het CD-boekje trouwens ook namen, Bernie the Bolt¸Crucial Guenther, DJ Booth, The Cousin of The Sausage Smearer, én hun eigen krankzinnige biografietje. Te gek om los te lopen eigenlijk, die verhaaltjes (sommige Duitsers kunnen écht grappig zijn) , maar wel heel herkenbaar als je al enige jaren meeloopt in de reggae. Allemaal fake dus, verborgen persoonlijkheden van Burnt Friedman zelf, die het hele album op z'n eentje in elkaar bokste. Maar de dub was echter dan echt, als de beste Lee Perry of King Tubby. Ik citeer uit eigen werk: "De ritmes waaieren heen en weer tussen authentieke rockers, zweverige ambient en rauwe one drops, maar de de solo's en arrangementen, zowel de levende als de elektronische, verkennen werkelijk de verste grenzen van het melodische universum. Op een heel voorzichtige, verfijnde dan wel, als archeologen die een ruïne blootleggen, met fluwelen handschoentjes. Burnt Friedman weet tegelijk rust en eeuwige verandering te evoceren. Heuse klankminiaturen zijn het die hij creërt, met monnikengeduld vervaardigd, en van een hemelse eindeloosheid, dubs dus die uren kunnen doorgaan en langzaam bezit nemen van lichaam en geest."

Beter kan ik het nog altijd niet uitdrukken. Ook 'Can't Cool', de nieuwe Burnt Friedman, is een droom van een dub-album. Ik hoor funk en salsa, afro en dance, maar allemaal in de verte, embedded in superieure reggae. Je denkt wel eens dat dub stilaan zijn uiterste grenzen bereikt heeft, dat de link met de roots definitief verloren gaat, maar dat is buiten de Duitse exploratie- en experimenteerdrift gerekend. In het nog jonge millennium is en blijft dub de muziek van de toekomst, de soundtrack van een nieuwe spirituele wereld. Burnt Friedman bedankt voor het compliment en verwijst naar de nieuwe computers en apparaten die hij gebruikt heeft. Maar zijn het niet de stemmen die het verschil maken? Na 'Just Landed' leek Burnt Friedman voorbestemd om tot in de eeuwigheid briljante instrumentale muziek te blijven maken.

Friedman: "Die stemmen zijn er heel toevallig bijgekomen. Een Geistesblitz van mijn labelpartner, die de ingeving kreeg om samen te werken met Patrice. Verbazend genoeg kénde hij mijn muziek. We hebben drie nummers opgenomen, en toen stelde Patrice ons Don Abi voor, die ook in Keulen is opgegroeid. Een bekende naam in de reggaescéne daar. Theo Altenberg kende ik nog van vroeger. Ik heb wel altijd iets willen doen met echte stemmen, maar uiteindelijk is de plaat toch eerder toevallig tot stand gekomen."

Je laat die stemmen in hun waarde. Je zou ze nog veel extremer kunnen mixen, zoals andere dub masters doen.
Friedman: "Dat vind ik niet interessant en ik heb er op dit moment ook geen enkele behoefte aan. Voor mij is het al een hele ontlasting dat ik niet alle verantwoordelijkheid moet dragen, soms zelfs niet voor de arrangementen. 'Fly Your Kite' was helemaal af toen Abi het kwam inzingen, en daar heb ik ook niets meer aan veranderd. De andere vocale tracks zijn op de zang toegesneden. Eerst zingen ze mijn basisdub in, dan begin ik te arrangeren en eventueel nog nieuwe elementen toe te voegen."

Abi doet mij een beetje denken aan Ken Boothe.
Friedman: "Wie? Ken Boothe? Ken ik niet. Uit de rocksteady, zeg je? Interessant. Dat is muziek die ik pas onlangs heb leren kennen. Geweldige muziek soms. Maar wel veel namen."

De sound van Pater Noster en Dublab Alert herinnert mij aan het beste van On-U Sound.
Friedman: "Ik ben muziek beginnen maken in de jaren '80, de tijd van African Headcharge en Dub Syndicate. On-U Sound was mijn ingang tot de reggae. Vandaag vind ik die sound niet meer zo interessant omdat ik sindsdien de echte roots ontdekt heb. Hoewel ik muzikaal geen voeling heb met rootsreggae, en ik er ook nog niets mee gedaan heb."

En toch geeft jouw dub me dezelfde warme vibes en gevoelens als de Jamaicaanse dub uit de seventies.
Friedman: "Ik heb de muziek van King Tubby pas zeven jaar geleden leren kennen. Ik ben opgegroeid in de provincie, in de buurt van Kassel. Daar hoorde je alleen mainstream. Reggae, Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse muziek heb ik pas veel later voor het eerst gehoord, toen ik in de grote steden kwam en ontdekte dat er talloze scenes waren. Ik wil die verschillende stijlen en genres verbinden met de hulp van reggae, in en door de reggae. Het eindpunt is dub of reggae, maar onderweg kan er van alles gebeuren. Ik heb geen rechtstreekse band met roots of rastafari, dus ik kan weer een stap verder gaan, nieuwe ruimtes scheppen."

Heb je daar ook ganja voor nodig?
Friedman: "Dat zijn vooroordelen. Geen enkele van de grote Jamaicaanse engineers rookte joints. Maar dus is nu eenmaal relaxte muziek, het tegendeel van uitgelatenheid, precies zoals het effect van cannabis. Rock voelt meer aan als alcohol, extraverter. Maar voor de rest heeft het vooral te maken met pose, met een bepaalde houding."

Heb je samples gebruikt op de nieuwe plaat?
Friedman: "Nee. Met samples kom je geen stap verder. Er is geen einde en geen begin aan. Ik sample alleen mijn eigen materiaal, om het zo in mijn eigen songs te kunnen integreren."

In 'Someday My Blues Will Cover The Earth' horen we de zangeres Lovetta Pippin van het Detroitse duo His Name Is Alive. Moeten we die kennen?
Friedman: "Ik heb een licentie genomen op de zang van dat nummer. Die stem heb ik wel heel zwaar bewerkt, of eerder subtiel vervreemd van de werkelijkheid, met veel pitching en shifting, om een tweede klanklaag te creëren."

Zullen we die stemmen ook live te horen krijgen als je straks gaat optreden?
Friedman: "Nee. Een concert is voor mij een volstrekt andere ervaring dan een studio-opname. Ik zie niet in waarom ik een afgewerkt product live zou moeten uitvoeren. Daar zit toch geen enkele spanning in? Wij improviseren eerder rond bepaalde sequenties, die al dan niet afkomstig zijn van de platen. Op de plaat is al het slagwerk geprogrammeerd, maar live speel ik met Jaki Liebezeit (bekend van Can en Jah Wobble, red.), en die heeft werkelijk een unieke manier van drummen. In plaats van zijn drumstel almaar uit te breiden, brengt hij het terug tot de essentie en bespeelt hij de drums zoals ze dat vijftig jaar geleden deden. Veel authentieker dus, gereduceerder, maar dan wel op zijn eigen hedendaagse wijze. En zonder de armen te kruisen, wat ook opmerkelijk is voor een drummer. Nu pas krijgt live-muziek zin voor mij, omdat die muzikanten iets kunnen toevoegen. Ik heb me al te vaak geërgerd aan elektronische muziek op het podium, aan dj's en laptops."

Staat er op geen enkele van jouw platen een levende drum?
Friedman: "Nee. Ik ben zelf de drummer, en ik ben ook alle andere personages die ik voor 'Just Landed' gecreëerd heb. Voor 'Can't Cool' heb ik samengewerkt met twintig muzikanten en ik vermoed dat het zo zal verder gaan. The Nu Dub Players wordt een verzamelnaam voor allerhande gastmuzikanten die ik onderweg tegenkom, geconcentreerd rond een drietal vaste mensen."

Sommige mensen in de muziekbusiness verwachten dit jaar een definitieve doorbraak voor Burnt Friedman & The Nu Dub Players.
Friedman: "Is dat zo? En wat betekent dat, een doorbraak?"

Dat je muziek mainstream wordt misschien, en ook in Kassel zal te horen zijn?
Friedman: "Wat is dan weer mainstream? Kan repetitieve muziek ooit echt mainstream worden? Voor ons is dat misschien normaal, maar de meeste radio- en televisieprogramma's worden zo gemaakt dat ook de domste het kan begrijpen, dat niemand zich stoort aan de muziek. Het is alsof we de hele maatschappij zouden inrichten op maat van de gehandicapten. Ik kan alleen maar hopen dat de mensen in de toekomst hun eigen programma's zullen samenstellen, zodat de tegenbeweging, de ondergrond, kan overleven. En ik zal me nooit plooien naar bepaalde commerciële normen om het grote publiek te bereiken."

Moby en Fatboy Slim hebben ook jarenlang obscure muziek gemaakt voor ze wereldberoemd werden.
Friedman: "Ik kan me niet voorstellen dat ik ooit zou optreden voor 50.000 mensen of zo. Grausam! Nee, ik denk niet dat ik ooit zo veel succes zal kennen als de artiesten die je daar noemt."

Wat betekent de titel van de plaat eigenlijk, 'Can't Cool'?
Friedman: "Ik kan niet cool zijn. Dat begrijpen alleen de mensen die er op gefixeerd zijn om cool te zijn."