Dubbelinterview Calabash - Factor X: "Het ontbrak ons aan rolmodellen!"

We hebben natuurlijk, in de jaren '80, The Skyblasters gekend, en speelden ook de Dinky Toys van Cocojr. niet een beetje reggae? Maar dan hebben we het wel gehad met de volgelingen van Bob Marley in dit land. Een harde kern fans, drukbezochte concerten en festivals, die zijn er altijd geweest. Muzikanten die reggae konden én wilden spelen moest je tot voor kort met een vergrootglas gaan zoeken. Als de Rock Rally mag dienen als graadmeter voor wat leeft in Vlaanderen, zijn er de afgelopen twintig jaar hooguit vijf reggaebandjes opgericht. In 2003 stonden er plots twee geprogrammeerd op het hoofdpodium van Reggae Geel (inclusief The Internationals, Antwerpse ska op Jamaicaans niveau), en beheersten Belgische reggae en dancehall de vrijdagavond.

Zonder die dancehall (ragga) zou de klassiek gestroomlijnde, live gespeelde reggae wellicht niet zo'n opmerkelijke revival beleven. Door de unieke versmelting van oude ritmes en melodieën met hedendaagse raps en digitale beats blijven ook de meest fervente dancehall-dj's (en dat zijn er tegenwoordig nogal wat) de foundation music (zoals de grote klassiekers genoemd worden) onverminderd cultiveren. Sinds eind vorig jaar vindt in de VK zelfs regelmatig een heuse talentenjacht plaats, Golden Throne, afwisselend voor sound systems (dj's en rappers) en live bands. Ook rastafari verbindt de oude met de nieuwe generatie, al was het maar omdat ze zo een gemeenschappelijk gespreksonderwerp hebben. Neem nu Erick Judah (Van Marsenille) en Factor X. Hij een blanke rastaman (geen dreadlocks) die reggae al 25 jaar in zijn hart draagt en ooit schuchter meezong met de eerste Antwerpse sound systems, zij de jongere zus van Mika, sinds eind jaren '80 de enige Belgische reggaeartiest met een eigen band. In de lente van dit jaar bracht Mika in eigen beheer 'Only For Music' uit, misschien wel het beste Belgische reggae-album ooit. Anne Michalakoudis zingt nog mee in twee nummers maar is vastbesloten om onder de naam Factor X haar eigen weg te gaan.

Erick Judah heeft nu pas, als prille veertiger, de kracht gevonden om op een podium te gaan staan en daar zijn prachtige, oer-Jamaicaanse stemgeluid te laten horen, meestal begeleid door Calabash, dé Vlaamse reggaeband. Zijn songs evenaren bij momenten de vergeten parels van de reggae, getekend Bob Andy of Joe Higgs. Judah is zonder twijfel de beste reggaezanger die België ooit gekend heeft. Jammer dat hij het zelf pas zo laat besefte.

"Misschien aanvaarden de mensen nu pas dat er ook goede blanke reggaezangers zijn?" kaatst Erick Judah de bal terug. "Het zijn blanke mensen die reggaeplaten kopen en die identificeren de muziek hoe dan ook met zwarte Jamaicanen. Vergeet ook niet dat de reggaemarkt heel klein is. Als gewone rockbands al moeilijk aan de bak komen, hoe zou een blanke reggaegroep dan ooit commercieel kunnen doorbreken? UB40 was wat dat betreft echt wel een uitzondering." "Het ontbrak ons gewoon aan rolmodellen," denkt Factor X. "Reggae is heel lang passé genoemd en had rond 1990 helemaal nog niet het moderne, stadse imago van nu. Als Franstalige artiest zie ik vandaag in Frankrijk tientallen reggaegroepen ontstaan. Ze zingen en rappen over hun eigen leefwereld en mixen net als de meeste Jamaicaanse artiesten roots en dancehall door elkaar. We moeten de reggae transformeren tot een muziek die ook de niet-reggaefans aanspreekt. Ik voel zelf ook helemaal niet de behoefte om over het leven in de getto's van Kingston te zingen. Volgens mij is die inhoudelijke betrokkenheid bij de nummers essentieel voor een commerciële doorbraak van de muziek, en die krijg je natuurlijk veel meer als je in je eigen taal zingt en vertrouwde onderwerpen aanhaalt."

Zou het ook niet met discipline en organisatie te maken hebben, door platenbonzen en organisatoren wel vaker aangehaald als redenen om reggae-acts af te wijzen? Of met het bijna clichématige, op z'n minst onthaastende cannabisgebruik? Talrijk zijn de jongeren die op hun kamer reggae-riffs zitten te spelen maar net een jointje te veel roken om daar ook mee naar buiten komen. Factor X: "Ik heb ook moeite gehad om ernstige muzikanten te vinden. Mijn zus heeft altijd gewerkt met muzikanten die niét in de reggae scene zaten en dat heeft duidelijk zijn vruchten afgeworpen. Maar er is een nieuwe generatie die de muziek wel degelijk serieus neemt en hogere ambities koestert. Ik heb al een paar keer gezongen met de Brusselse band Deep Cultcha en die jongens zijn heel veeleisend voor zichzelf. Ze hebben ook al een cd in de winkels, wat toch getuigt van enige beroepsernst en doorzettingsvermogen. Naar het voorbeeld van de grote Franse reggaegroepen, Kana, Zenzil, Pierpoljak, slagen ze er ook in om rootsreggae te vermengen met dancehall, wat het publiek buitengewoon weet te waarderen. Dat is nog een voordeel als je tegenwoordig met reggae begint. Je kunt veel breder gaan, van oude ska tot dub en hiphop. Zo kan je als reggaeband echt wel een heel breed publiek aanspreken. Nu nog de juiste managers en gemotiveerde platenfirma's vinden en we zijn vertrokken."