Roots Knotty Roots: de ultieme JA singles & riddim database

Hoe ging dat vroeger? Je stapte naar de platenwinkel en beluisterde ter plekke de nieuwe releases. Voor reggae volstonden meestal de intro en de eerste maten. Zeker als je het nummer herkende, het ritme of de melodie. We leerden algauw dat het in de Jamaicaanse popmuziek niet ongebruikelijk was om een liedje opnieuw te interpreteren, zoals in de jazz. Dat artiesten en producers vaak hun eigen versie maakten, zingend, toastend of dubbend. We leerden het woord "riddim" kennen (eerst nog met 1 d), de geijkte term voor het oorspronkelijke basispatroon van drum en bas, met soms een herkenbare, instrumentale melodielijn. Het was voor de buitenwereld het bewijs dat reggae altijd hetzelfde klonk, maar voor ons ging er een hele nieuwe wereld open.

Vreugde en ontgoocheling

Thuis, bij de platendraaier, kon het raden en zoeken beginnen. Waar had je die riddim nog gehoord? Veel singles waren er toen, eind jaren zeventig, nog niet beschikbaar, dus het was vooral tracks checken op LP's (langspeelplaten). Intro na intro vergelijken met de nieuwe tune die je zo bekend in de oren klonk. Soms deden we dat alleen, soms in het gezelschap van andere reggae nerds. De vreugde en ontlading als je die andere "version" eindelijk gevonden had. De ontgoocheling die bleef hangen als dat niet lukte, of je het toch verkeerd gehoord had.

Studio One was van meet af aan een categorie apart, al was het maar omdat veruit de meeste riddims daar hun oorsprong vonden. Maar het was ook de gemakkelijkste categorie, omdat Coxsone Dodd voor nieuwe versions vrijwel altijd de herkenbare originele opname gebruikte. En na enkele jaren circuleerde er ook een riddim guide van Studio One, een bundeltje gefotokopieerde lijsten die het gebruikelijke speurwerk voor dit label alvast overbodig maakten.

Riddimguide

De uitgebreide online uitvoering van die Studio One riddim catalogus staat tegenwoordig in de gelijknamige database, Riddimguide. Van hetzelfde geboortejaar als Reggae.be (2002) is het al jaar en dag een redelijk betrouwbare informatiebron. Niet àlle versions worden vermeld, met name als ze buiten Jamaica zijn gemaakt, maar wel meer dan genoeg om je urenlang zoet te houden. De Riddimguide bevat een kleine 60.000 tunes, van sommige riddims worden ettelijke pagina's versions opgesomd. Real Rock: meer dan 500.

Voor DJ's en radiomakers is Riddimguide al jaren een vaste compagnon. Door het immense aantal nummers zijn de rollen nu wel omgekeerd: niemand heeft alle versies van alle riddims, dus ga je op zoek naar de tunes die je zelf in huis hebt. Als je vasthoudt aan je eigen vinyl- en CD-collectie natuurlijk, wat voor velen intussen toch een achterhaald concept is. Maar vaak wel de enige garantie voor een goeie geluidskwaliteit, als je die foundation muziek en early dancehall van weleer wil draaien.

Riddim-ID

Nog een andere interessante online databank is Riddim-ID, die sinds 2010 de riddimwereld in kaart brengt. Reggae, dancehall en soca, met niet alleen de verschillende versions per riddim, maar ook informatie over artiesten, producers, labels en albums. De database wordt voortdurend aangevuld en de gegevens worden aan de hand van verschillende bronnen gecontroleerd.

De basis werd gelegd door Pupa Vlado, die met zijn inmiddels verdwenen website Reggae-riddims.com zo'n 34.000 tunes verzamelde. Een tweede belangrijke bron was de Camphouse Riddim Index van Robert Camphouse, goed voor nog eens zo'n 12.000 tunes en informatie over ongeveer 2500 artiesten en producers. Beiden stelden hun collecties uiteindelijk ter beschikking van de gemeenschap.

RiddimFinder

Dan is er ook nog RiddimFinder, waar je een nummer kunt uploaden om de riddim te achterhalen. Leuk in theorie, maar in de praktijk blijkt deze site helaas verre van feilloos!

Duizenden riddims

Met Roots Knotty Roots biedt zich nu een stevige concurrent aan voor de Riddimguide. Meer dan 135.000 Jamaicaanse singles (7inch, 12inch) en 78-toerenplaten, verschenen tussen 1950 en 1999. Opzoeken op titel, artiest, label (393 stuks onder de A alleen), jaar en producer. Duizenden riddims (ook als er maar één version van bestaat) en 67 (!) verschillende genres, naast de klassiekers (ska, rocksteady, roots, dancehall…) ook pop, funk, gospel, "Indian Jamaican", hip-hop… De interessantste categorie is misschien wel Origins, een quasi eindeloze lijst  van pop-, rock- en r&b-nummers die gecoverd werden in Jamaica, en daar af en toe uitgroeiden tot waarachtige riddims of classics.

Roots Knotty Roots verscheen in 2004 al in boekvorm, een project van Michael Turner en Bob Schoenfeld, die zich lieten inspireren door Coxsone's Music van Charlie Morgan, de eerste gepubliceerde discografie van Jamaicaanse muziek. Sinds 2012 staat de database online, maar die was tot voor kort enkel toegankelijk voor abonnées. Zoon Desmond Turner zet het werk van zijn vader voort en realiseerde de nieuwe, open site.

Rasta Connection

Net als Riddimguide is ook deze database niet volledig. Iedere verzamelaar zal wel ergens een paar singles hebben liggen die niet vermeld worden. Maar veel zullen het er nooit zijn, en dan nog kun je terecht in de afdeling witte of "unknown" labels (1887 stuks) en zelfs bij de matrixnummers. Wat een job moet dat geweest zijn!

Jammer wel dat, net als in de Riddim Guide, de versions die onder een andere naam zijn verschenen op (meestal) dub-lp's niet vernoemd worden. Daarvoor blijft het handmatig zoeken, track per track, ook al kennen we de meeste riddims intussen, het grote verschil met de eerste beluisteringen bijna een halve eeuw geleden.

Kijken we nog even naar de andere landen, dan zien we onder Belgium toch ook 221 entries. Het gaat dan veelal om Jamaicaanse tunes die bij ons werden uitgebracht op een groot label (Virgin, Decca, WEA…) en een enkele indie zoals Rasta Connection (van de gelijknamige winkel in Antwerpen en pionier-DJ Professor Cat), dat in 1979 een 12inch uitbracht van Militant Barry en in 1984 een single van Clint Eastwood en General Saint.

Voor mensen die zoals wij getriggerd worden door al die specifieke informatie, die van elke tune alles willen weten, is Roots Knotty Roots een prachtige speeltuin. Wanneer werd een bepaald nummer uitgebracht? Wat was de original? Wie was de producer? Welke versions zijn er? Het verschaft ons bijna zoveel plezier als de riddimzoektochten van toen.