Ritme, stem en verzet: de vrouwelijke kracht in de dubpoetry

Dubpoetry ontstond in de tweede helft van de jaren zeventig in Jamaica als een krachtige mix van spoken word en reggae- of dubritmes. De stijl verspreidde zich via stemmen als Oku Onuara en Mutabaruka en bereikte in 1979 een breder internationaal publiek met 'Forces Of Victory', het eerste soloalbum van Linton Kwesi Johnson.

Een van de belangrijkste vrouwelijke pioniers is Jean 'Binta' Breeze, algemeen beschouwd als de eerste vrouwelijke dub-poet uit Jamaica, in 2009 nog te gast op Reggae Geel. Tijdens haar ritmische voordrachten behandelde Breeze thema's als geestelijke gezondheid, armoede en vrouwelijke veerkracht. Daarmee verbreedde ze het genre voorbij louter protestpoëzie. Wie nog niet vertrouwd is met haar werk kan beginnen met 'Aid Travels With A Bomb' en 'Confusion'.

In Canada kreeg de dub-poetry dankzij Lillian Allen een sterke vrouwelijke stem. Allen werd geboren in Jamaica, maar in 1969 verlieten haar ouders het eiland en trokken via New York naar Toronto. Met de release van 'Revolutionary Tea Party' in 1986 brak ze door bij een breder publiek. Het album werd datzelfde jaar bekroond met een Juno Award, de Canadese tegenhanger van de Grammy's, voor Best Reggae/Calypso Recording. In haar werk vermengt Allen activisme, feminisme en Caribische identiteit in een strak ritmisch kader. Een goed voorbeeld hiervan is haar performance van 'Birth Poem' uit 1988.

Ook Afua Cooper gaf mee vorm aan het dubpoetry-genre. Net als Lillian Allen werd ze in Jamaica geboren en vestigde ze zich later in Canada. Ze groeide er uit tot een uitgesproken maatschappijkritische stem, met gedichten over onder meer het slavernijverleden, sociaal verzet en culturele identiteit. Dat de vrouwelijke aanwezigheid in dubpoetry vaak onderbelicht blijft, blijkt uit het feit dat opnames van haar werk, uitgezonderd op haar eigen site, nauwelijks beschikbaar zijn. Een nummer dat we graag met u delen is 'Dub For Lisa'.

Op het baanbrekende compilatiealbum 'Woman Talk: Caribbean Dub Poetry', in 1986 door Mutabaruka geproduceerd, kwamen verschillende vrouwelijke dub-poets samen. Naast de eerder genoemde Jean 'Binta' Breeze en Afua Cooper vonden we in de tracklist ook het nummer 'Color Bar' van Louise Bennett aka. Miss Lou, die zich haar leven lang inzette om gedichten, volksliederen en verhalen in het Jamaicaanse patois levend te houden.

Met nummers als 'Politician' van Anita Stewart, 'Desperation Poem' van Elaine Thomas en 'Mother Francis' van Cheryl Byron uit Trinidad, bewees het album dat dubpoetry zeker geen exclusief mannelijk domein is, maar ook vrouwen een platform bood om hun politieke en persoonlijke boodschappen krachtig uit te dragen.

Tenslotte willen we echte fans van het genre ook het werk van Staceyann Chin en d'bi.young anitafrika aanraden, twee artiesten die ervoor zorgen dat de vrouwelijke aanwezigheid binnen het dubpoetry-genre ook in de toekomst verzekerd blijft.